xromata.com

[Από την σειρά της ‘Britannica’ για τις βιο-χρωστικές]

Ο Χρωματισμός στην βιολογία

[ΚΔ΄]

Αλλαγή χρωματισμών

Αλλαγές στο χρώμα σε μεμονωμένους οργανισμούς:

Βραχυπρόθεσμες αλλαγές:

Οι πιο γρήγορες αλλαγές χρώματος είναι οι χρωματοφορικές, οι οποίες μεταβάλλουν το χρώμα του οργανισμού μέσω της διασποράς ή της συγκέντρωσης βιοχρωμάτων. Το συναίσθημα παίζει ρόλο σε τέτοιες αλλαγές σε ορισμένα κεφαλόποδα, ψάρια και κερασφόρες σαύρες (Φρυνόσωμα). 

Όταν διεγείρονται, ορισμένα ψάρια και κερασφόρες σαύρες υφίστανται μια παροδική ωχρότητα που πιθανώς προκύπτει από την έκκριση αδρεναλίνης (επινεφρίνη), μιας ορμόνης που είναι γνωστό ότι συγκεντρώνει το σκούρο βιοχρώμα των σπονδυλωτών. Τα διεγερμένα κεφαλόποδα εμφανίζουν εντυπωσιακές επιδείξεις χρώματος, με κύματα χρώματος να κυματίζουν σε όλο το σώμα. 

Η χρωματοφορική αλλαγή χρώματος είναι πιο αργή στα σπονδυλωτά παρά στα κεφαλόποδα.

Αν και ορισμένα ψάρια μπορεί να ολοκληρώσουν μια αλλαγή χρώματος μέσα σε ένα λεπτό (σε σύγκριση με μισό δευτερόλεπτο ή λιγότερο για τα κεφαλόποδα), τα περισσότερα σπονδυλωτά χρειάζονται από αρκετά λεπτά έως αρκετές ώρες. 

Οι αλλαγές χρώματος που εκτείνονται σε αρκετές ώρες συχνά συνδέονται με εξωτερικούς κύκλους.

Τα καβούρια Fiddler (Uca) που ζουν στη μεσοπαλιρροιακή ζώνη εμφανίζουν ένα σύνθετο μοτίβο κυκλικής χρωματοφορικής αλλαγής χρώματος που συνδέεται όχι μόνο με τον τοπικό παλιρροιακό κύκλο αλλά και με τους σεληνιακούς και ηλιακούς κύκλους.

Αυτή η κυκλική αλλαγή χρώματος είναι τόσο σημαντική που η απόκριση είναι έμφυτη σε κάθε μέρος του περιβλήματος.

Τα πόδια ενός καβουριού Fiddler μπορούν να αφαιρεθούν και να διατηρηθούν για μερικές ημέρες σε αλατούχο διάλυμα.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, τα μελανοφόρα στα πόδια συνεχίζουν να διασπείρονται και να συγκεντρώνουν τη μελανίνη τους σύμφωνα με τον κύκλο κατά τη στιγμή που αφαιρέθηκαν από το σώμα. 

Οι αλλαγές στο χρώμα που εκτείνονται σε περιόδους αρκετών μηνών μπορεί να περιλαμβάνουν τη σύνθεση ή την καταστροφή χρωματοφόρων ή βιοχρωμάτων.

Οι ποσότητες γουανίνης που εναποτίθεται σε ορισμένα ψάρια ποικίλλουν ανάλογα με τη σχετική ανοιχτότητα χρώματος του φόντου στο οποίο ζουν.

Τα πράσινα ψάρια, ή αλλιώς opaleye (Girella nigricans), που διατηρούνται σε ενυδρεία με λευκά τοιχώματα, γίνονται πολύ χλωμά κατά τη διάρκεια μιας περιόδου τεσσάρων μηνών, αποθηκεύοντας περίπου τέσσερις φορές την ποσότητα γουανίνης του περιβλήματος από αυτήν που ανακτάται από τα δέρματα ατόμων που ζουν σε ενυδρεία με μαύρα τοιχώματα, αλλά λαμβάνουν το ίδιο είδος και ποσότητες τροφής και τον ίδιο φωτισμό από πάνω. 

Ορισμένα χρωματοφόρα αντιδρούν άμεσα σε σχετικά περιβαλλοντικά ερεθίσματα, ανεξάρτητα από το νευρικό σύστημα.

Τέτοια απόκριση εμφανίζεται στα νεαρά ψάρια και στον βατράχο με τα νύχια (Xenopus). 

Αλλά σε μεγαλύτερα άτομα το νευρικό σύστημα, το οποίο έχει πλέον αναπτυχθεί πλήρως, ελέγχει την απόκριση.

Πιο τυπικά, η απόκριση του χρωματοφόρου προκαλείται από το αισθητικοκινητικό σύστημα εξαρχής. 

Το μάτι παίζει σημαντικό ρόλο στα κεφαλόποδα και στα περισσότερα σπονδυλωτά, ιδιαίτερα σε ζώα που είναι ικανά να αντιστοιχούν σε σύνθετα υπόβαθρα, αλλά η επίφυση (ένα φωτοευαίσθητο όργανο στην κορυφή του εγκεφάλου) και μια γενικευμένη δερματική αίσθηση φωτός μπορούν επίσης να μεσολαβήσουν στην απόκριση του χρωματοφόρου.

Μηλινόη ή Μελινόη

[Γ]

(σύνδεση με προηγούμενα https://xromata.com/?p=15119

https://xromata.com/?p=15175 )

Αν και εκ πρώτης όψεως το όνομα της κροκόπεπλης (κίτρινης) αυτής θεότητας μοιάζει με αυτό της Μελίβοιας, της πράσινης Χλωρίδας, εντούτοις η ετυμολογία τους είναι διαφορετική γιατί το όνομα της Μελίβοιας προκύπτει από το Μέλι – Βοή (γλυκειά, μελένια φωνή ή γλυκόλαλη).

Καλά, οι δυο αυτές θεότητες παίζουν με το κίτρινο και πράσινο χρώμα γιατί η κροκόπεπλος Μηλινόη έχει στο όνομα της το χρώμα κίτρινων μήλων (καρπών) που είναι πράσινοι πριν κιτρινίσουν, αλλά και το μέλαν ως Μελινόη, ενώ η Μελίβοια (πριν χλωμιάσει και πρασινίσει και γίνει Χλωρίδα) έχει στο όνομα της το χρυσοκίτρινο χρώμα του μελιού. 

Οι δυο θεότητες μαζί μας δίνουν τα τρία χρώματα της χολής, κίτρινο, πράσινο και μαύρο (μέλαν) στην οποία οφείλει την ονομασία της η μελαγχολία.

Στην χολή και τα χρώματα της οφείλονται σωματικές και ψυχικές ασθένειες.

Πρασινίζει κάποιος που χλωμιάζει, κιτρινίζει κάποιος που παθαίνει ίκτερο, ενώ λέμε πως μαύρισε η ψυχή κάποιου που μελαγχολεί ή έχει κατάθλιψη.

Γι’ αυτό οι αρχαίοι Έλληνες τοποθετούσαν το συναισθηματικό κέντρο στο ήπαρ και όχι στην καρδιά όπως το θεωρούμε σήμερα. 

Καλά, μένω έκθαμβος με όσα μου αποκαλύπτονται μέσα από τους αρχαιοελληνικούς μύθους.

Πέρα από τον χρωματικό συσχετισμό των δυο αυτών θεοτήτων ως προς τις ασθένειες έχομε και έναν άλλον βαθύτερο συσχετισμό του κίτρινου με το πράσινο, αυτόν της εναλλαγής τους ως βασικό χρώμα.

Στο χρωματικό σύστημα ακτινοβολιών, το RGB, τα χρώματα που μας έρχονται από άνωθεν, από τον ήλιο, το φως, ένα από τα τρία βασικά είναι το πράσινο.

Στο χρωματικό σύστημα αντανάκλασης των ακτινοβολιών, το RΥB, τα χρώματα που μας έρχονται κάτωθεν από την φύση, την αντανάκλαση του φωτός, το πράσινο βασικό χρώμα των ακτινοβολιών αντικαθίσταται από το κίτρινο. 

Το φως μας έρχεται απ’ ευθείας από τον ήλιο, που σχετίζεται με τον Απόλλωνα, ενώ εξ αντανακλάσεως μας έρχεται από την σελήνη που σχετίζεται με την Άρτεμη και την Εκάτη και κατ’ επέκταση με τον χθόνιο κόσμο.

Είπαμε πως η Μηλινόη θεωρείται και θεά του φεγγαριού και ότι ταυτίζεται με την Άρτεμη και την Εκάτη.

Η Άρτεμις, ως θεά του κυνηγιού και βασικά θεά της τροφής (Αρτ > άρτος) μοιραία σχετίζεται με την χλωρίδα, βασική διατροφική πηγή της διατροφής.

Ιδού λοιπόν γιατί δεν σκότωσε η Άρτεμις με το τόξο της την Μελίβοια και την άφησε να ζήσει μετατρέποντας την με τον τρόμο που της προκάλεσε σε Χλωρίδα. 

Βλέπουμε λοιπόν πως εάν θέλουμε να εμβαθύνουμε και επεκταθούμε στο θέμα της Μελινόης, αλλά και της Μελίβοιας θα πρέπει να πούμε πολλά ακόμα, οπότε σταματάμε εδώ γιατί έχουμε να συσχετίσουμε την Μελινόη με μια άλλη περίεργη τρομερή θεότητα του ινδουισμού, την μαύρη θεά Κάλι στην οποία όταν χρειαστεί μεταλλάσσεται η λευκή θεά Παρβάτι, η σύζυγος του καταστροφέα ή μεταμορφωτή Σίβα.

Βλέπουμε κι εδώ μια θεά με τα δυο χρώματα λευκό και μαύρο, τα χρώματα της Μελινόης.

Η Παρβάτι θεωρείται ως η πλήρης ενσάρκωση της μεγάλης μητέρας Άντι Παρασάκτι, της μεγάλης θεϊκής ενέργειας και όλες οι άλλες θεές είναι ενσαρκώσεις και εκδηλώσεις της.

Τα ρούχα της έχουν το λευκό του γάλακτος, το χρώμα της διαφώτισης και της γνώσης.

Αφού το άσπρο περιέχει όλα τα χρώματα, συμβολίζει ότι η Παρβάτι κατέχει όλες τις ποιότητες ή gunas (λειτουργικές αρχές).

Η καλοήθης αυτή θεά, κάποιες φορές παίρνει την σκοτεινή βίαιη μορφή της ως χθόνια θεά Κάλι, όπου Κάλι σημαίνει μαύρη, χρόνος, θάνατος.

Η μαύρη Κάλι συνδέεται με την ενδυνάμωση της ενέργειας (Shakti) που αποβαίνει ατίθαση, ανεξέλεγκτη, χαοτική. 

Αλλά για να γίνουν πιο κατανοητά όλα αυτά ίσως θα πρέπει να διαβάσετε όσα γράφονται στον σύνδεσμο (link) https://xromata.com/?p=4985 και κάποια στιγμή προσεχώς να αναφερθούμε στην μεγάλη θεά (θεϊκή ενέργεια) Ντούργκα, μια συμπυκνωμένη, μαχητική μορφή της Κάλι / Παρβάτι στην οποία ενσωματώνονται και οι τρεις θεές της τριαδικής Τριντέβι.

Η ζωή σε μπλε χρώμα

[5]

(σύνδεση με προηγούμενα: https://xromata.com/?p=15108

                                            https://xromata.com/?p=15128

                                            https://xromata.com/?p=15128

                                            https://xromata.com/?p=15224 ) 

Ο ιστότοπος Natural History Museum μας παρουσιάζει κάποιους ζωικούς οργανισμούς που εμφανίζουν μπλε χρώμα, με τον εξής πρόλογο:

«Από τον ωκεανό μέχρι τον ουρανό, το μπλε φαίνεται να είναι παντού – αλλά είναι ένα από τα πιο δύσκολα χρώματα για να το παράγει η φύση χρησιμοποιώντας χρωστικές ουσίες.

Τα ζώα συνήθως φαίνονται μπλε στο ανθρώπινο μάτι λόγω μικροσκοπικών δομών στο δέρμα, τα φτερά, τα λέπια ή τα κελύφη τους, ή επειδή αποκτούν το χρώμα όταν τρώνε συγκεκριμένες τροφές.

Ακόμα και μεταξύ των φυτών, το μπλε είναι σχετικά σπάνιο: λιγότερο από το 10% των ανθοφόρων φυτών στον κόσμο παράγουν μπλε άνθη.»

Κοινή μπλε πεταλούδα (Polyommatus icarus)  

Αυτό το είδος παστέλ γαλαζωπού χρώματος είναι το πιο διαδεδομένο είδος μπλε πεταλούδας στην Βρετανία.

Τα αρσενικά έχουν πιο φωτεινές αποχρώσεις από τα θηλυκά, και τα μπλε φτερά τους πλαισιώνονται από μαύρο ή καφέ και ένα λεπτό λευκό κρόσσι. Τα χρώματα των φτερών των θηλυκών ποικίλλουν από καφέ έως μπλε, ανάλογα με τη θέση της πεταλούδας.

Όπως και στον υάκινθο μακάο, το δομικό χρώμα είναι υπεύθυνο για την μπλε απόχρωση των φτερών.

Υπάρχουν επίσης φλαβονοειδείς χρωστικές που απορροφούν την υπεριώδη ακτινοβολία και δημιουργούν μοτίβα φτερών ορατά σε πλάσματα που μπορούν να βλέπουν στην περιοχή UV (υπεριωδών ακτινοβολιών).

Οι κοινές μπλε πεταλούδες μπορούν να δουν αυτά τα μοτίβα, αν και οι άνθρωποι δεν μπορούν.

Τα φλαβονοειδή που υπάρχουν στα φτερά των ενηλίκων προέρχονται από τα φυτά που κατανάλωνε το είδος ως κάμπιες. 

Μπλε δηλητηριώδης βάτραχος (Dendrobates azureus)

Η εκθαμβωτική απόχρωση του μπλε δηλητηριώδους βατράχου προειδοποιεί τους θηρευτές για τις θανατηφόρες τοξίνες που κρύβονται μέσα στο δέρμα του.

Οι βάτραχοι της οικογένειας Dendrobatidae μπορεί να είναι κίτρινοι, χρυσοί, κόκκινοι, πράσινοι ή μπλε.

Βρίσκονται στα τροπικά δάση της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής και έχουν εισαχθεί σε ορισμένα νησιά της Χαβάης.

Τα χρώματα που μοιάζουν με κοσμήματα παράγονται από χρωματοφόρα, κύτταρα ακανόνιστου σχήματος που είτε περιέχουν χρωστική ουσία είτε αντανακλούν φωτεινά κύματα.

Οι φανταχτερές αποχρώσεις του δέρματος αποτρέπουν τους θηρευτές και ορισμένα είδη είναι αρκετά τοξικά για να σκοτώσουν έναν άνθρωπο.

Οι βάτραχοι δεν παράγουν τις δικές τους τοξίνες, αλλά τις προσλαμβάνουν από το θήραμά τους ή το περιβάλλον. 

Η «Συνέντευξη με τα χρώματα» είναι μια προσπάθεια τακτοποίησης των όσων έχουν ειπωθεί (και θα ειπωθούν) για τα χρώματα, σε μια σειρά, ας πούμε, εύπεπτης διδακτικής ύλης, για όλους όσοι θέλετε να «μάθετε» τα χρώματα και τον κόσμο τους.

Η σειρά έχει την μορφή μιας υποτιθέμενης, διδακτικής, συνέντευξης των χρωμάτων προς τον άνθρωπο. 

Συνέντευξη με τα χρώματα

[ρος΄]

Η ψυχολογία του καφέ χρώματος

[β΄]

-Λοιπόν Άνθρωπε, σου είπα ήδη πως εγώ το καφετί χρώμα όπως όλα τα πολύμεικτα χρώματα, δεν εκλαμβάνομαι σαν καθαρό χρώμα, αλλά σαν μείξη αμαύρωσης χρωμάτων, δηλαδή κοινώς σαν μια «μουντζούρα».

Τα καφετιά χρώματα μου δηλώνουν μια συγκεντρωτική και ακαθάριστη κατάσταση, τα περισσότερα δε, έχουν μια θερμή χροιά.

Σαν χρώμα, το καφέ, λόγω της υφής του, είναι σχετικό με την καθημερινότητα, την ρουτίνα, τις μη ξεκαθαρισμένες καταστάσεις και την έλλειψη προσωπικής επιλογής λόγω υποχρεώσεων ή ανάγκης.

Βέβαια, όπως και όλα τα υπόλοιπα χρώματα και μη – χρώματα ασκώ κι’ εγώ τις ψυχολογικές μου επιδράσεις επάνω σου.

Υποτάσσω τα άτομα κάτω από τις επιταγές του καθήκοντος, της αναγκαιότητας, της συνθηκολόγησης και των συμβιβασμών.

Παράλληλα όμως προσφέρω κάλυψη, ασφάλεια, θαλπωρή.

Άτομα που αισθάνονται την ανάγκη των παραπάνω αναφερομένων συνθηκών (θαλπωρή, ασφάλεια κλπ.) συνήθως αρέσκονται και επιλέγουν το καφέ χρώμα, το οποίο όμως απορρίπτεται από τους περισσότερους γιατί εμποδίζει τις καθαρά προσωπικές επιδιώξεις και γιατί σημαίνει τους καταναγκαστικούς συμβιβασμούς που συνήθως επιβάλλονται.

Το καφέ χρώμα κυριολεκτικά μας γειώνει.

Σαν το χρώμα της γης και των κορμών των δέντρων, μας παρέχει άνεση, ενώ μας θυμίζει την εστία μας, το σπίτι μας.

Γι’ αυτούς τους λόγους, η οικογένεια των καφέ χρωμάτων γίνεται ιδιαίτερα δημοφιλής σε καιρούς κοινωνικά και οικονομικά ανήσυχους.

Ζεστά, ουδέτερα και εκλαμβανόμενα ως έχοντα διαχρονική αξία κάνουν τους ανθρώπους να αισθάνονται πως όλα θα πάνε καλά.

Άνθρωποι που φορούν καφετιά θεωρούνται σαν αξιόπιστοι, ειλικρινείς και εργατικοί.

Αυτή η αντίληψη έρχεται από παλιά, από τους ιστορικούς χρόνους, όταν τα φωτεινά χρώματα προορίζονταν για τους βασιλείς και τους πλούσιους, ενώ τα καφετιά παρέμεναν για τους χωρικούς.

Εάν θέλει κανείς να εκμαιεύσει μια πληροφορία από κάποιον χωρίς εξαναγκαστικό τρόπο, το καφέ ντύσιμο είναι ό,τι καλύτερο.

Τα καφέ ρούχα μας κάνουν αποδεκτούς και αξιόπιστους, κάνοντας τους άλλους ν’ εγκαταλείψουν τις άμυνές τους.

Το καφέ είναι ένα από τα 8 χρώματα που συμπεριλαμβάνονται στις κάρτες του βασικού χρωμοτέστ του Μαξ Λούσερ.

Για το χρωμοτέστ Λούσερ έχουμε ήδη μιλήσει στην «Συνέντευξη με τα χρώματα» και θα επανέλθουμε προσεχώς.

Το καφέ – καστανό του τεστ είναι ένα ανοιχτό καφετί χρώμα, ένα –θα μπορούσαμε να πούμε- σκοτεινό κοκκινοκίτρινο, ένα λερωμένο, μαυρισμένο πορτοκαλί, όπου η παρωθητική ζωηρότητα του κόκκινου μειώνεται, «σπάει» και καθίσταται περισσότερο ήρεμη.

Ο Λούσερ μας λέει ότι στο καστανό, αφαιρείται η επεκτατική δημιουργική παρώθηση και ζωτική ενεργητική δύναμη του κόκκινου.

Η ζωτικότητα δεν πραγματώνεται ενεργητικά, αλλά είναι παθητική, δεκτική και αισθητηριακή.

Το καστανό δηλώνει την σπουδαιότητα που τοποθετείται στις «ρίζες»: στην εστία, στο σπίτι, στην συντροφιά, στην ομαδική και οικογενειακή ασφάλεια.

Αν το καστανό στο χρωμοτέστ επιλεγεί στο πρώτο ήμισυ της σειράς, δηλ. μέχρι το 4, ιδιαίτερα δε στις δυο πρώτες θέσεις, τότε υπάρχει έντονη ανάγκη για φυσική άνεση, αισθησιακή απόλαυση και απαλλαγή από μια κατάσταση που φέρνει δυσαρέσκεια.

Η κατάσταση αυτή μπορεί να είναι ανασφάλεια ή φυσική ασθένεια.

Μπορεί να είναι μια ατμόσφαιρα σύγκρουσης ή η ύπαρξη προβλημάτων που το άτομο αδυνατεί να αντιμετωπίσει.

Οποιαδήποτε και αν είναι η αιτία, η αισθητηριακή κατάσταση του υποβαλλόμενου στο τεστ απειλείται και δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στην ανάγκη παροχής ενός ασφαλέστερου περιβάλλοντος.

Όταν όμως το καστανό τοποθετείται στην όγδοη (τελευταία) θέση επιλογών, τότε η ανάγκη για ανακούφιση και άνεση απορρίπτεται.

Το άτομο που απορρίπτει το καστανό θεωρεί ότι είναι φτιαγμένο από ισχυρό υλικό και παίρνει θέση ατομικιστή.

Η ομαδικότητα η αλληλεξάρτηση και η υπηρέτηση των αναγκών του δεν είναι γι’ αυτό.

Το καστανό εκλέγεται συνήθως μεταξύ πέμπτης και έβδομης θέσης και στα σημεία αυτά δεν έχει ιδιαίτερη σημασία.

Όταν όμως υπάρχει μια φυσική ενόχληση ή αδιαθεσία, τότε το καστανό αρχίζει να «προχωρά» προς την αρχή της σειράς

Οι αποστερημένοι όμως ασφάλειας και χωρίς «ρίζες», μη έχοντας κάποια εστία κοντά στην οποία θα αναπαυθούν, θα νοιώσουν μια κάποια ασφάλεια, ηρεμία και φυσική άνεση, συχνά επιλέγουν το καστανό στην πρώτη θέση, στην αρχή της σειράς.

Τα ίδια περίπου αναφέρονται στην κατά Color Harmony Compendium ψυχολογία των χρωμάτων για το καφέ χρώμα, όπου συμπληρώνεται ότι σ

την εσωτερική διακόσμηση τα καφέ χρώματα θεωρούνται σαν ο μεγάλος ισοπεδωτής που γειώνει όλα τα άλλα χρώματα.

Σε έναν δε, καταπράσινο κήπο τα γήινα καφέ είναι το τέλειο σκηνικό για το δέσιμο όλης της χρωματικής παλέτας της φύσης, είτε πρόκειται για θερμά, είτε για ψυχρά χρώματα.

Και σαν το χρώμα του ξύλου, το καφέ είναι κατ’ ουσίαν μέρος κάθε επίπλωσης.

Απαλά ουδέτερα χρώματα είναι συχνά τα αγαπημένα για καθηστικά, στούντιο και οικογενειακά δωμάτια γιατί εκπέμπουν απλότητα και γαλήνη, ενώ αποπνέουν αίσθηση οικειότητας.

Μια πλούσια ανάμιξη καφετιών υλικών βοηθά ώστε τα φυσικά χρώματα να επιφέρουν ένα αίσθημα χαλαρότητας και να μην γίνονται βαρετά.

Τα απαλά φυσικά χρώματα κάνουν ένα δωμάτιο να φαίνεται μεγαλύτερο και λιγότερο στοιβαγμένο, ενώ τα σκουρότερα καφετιά δημιουργούν μια αίσθηση άνεσης, πολυτέλειας και ασφάλειας.

Τοίχοι σε σοκολατιά χρώματα δείχνουν ιδιαίτερα πλούσιοι και εκλεπτυσμένοι.

Ιδιαίτερα οι άντρες αρέσκονται στο καφέ χρώμα.

Το καφέ χρώμα θεωρείται τραχύ και φυσικό και καθίσταται παρόν σε αθλητικά προϊόντα, καθημερινά άνετα ρούχα και οχήματα παντός εδάφους.

Ο αρρενωπός συνδυασμός των καφέ με τα μπλε είναι επίσης συνεχώς προτιμητέος από τους άνδρες, τόσο στα ρούχα, όσο και στην εσωτερική διακόσμηση.

Σαν συσκευασία, το καφέ δηλώνει ότι το περιεχόμενο προϊόν είναι φυσικό.

Καφετιές σακούλες χρησιμοποιούνται για να υπαινίσσονται την φρεσκάδα των τροφίμων που περιέχουν και καφετιά περιτυλίγματα χρησιμοποιούνται στις υπαίθριες αγορές.

Παρομοίως, εταιρίες καλλυντικών χρησιμοποιούν στις συσκευασίες τους ανακυκλωμένο χαρτί, τονίζοντας έτσι την εντύπωση ότι τα προϊόντα τους είναι φυσικά, χωρίς επιβλαβείς προσθήκες.

Nudibranch (Γυμνοβράγχια)

Γυμνοβράγχια – Τα «στολίδια» της θάλασσας

(Θαλάσσιοι γυμνοσάλιαγκες)

[Γ]

(σύνδεση με προηγούμενα https://xromata.com/?p=15070

https://xromata.com/?p=15165 )

Γυμνοβράγχια στις θάλασσες μας 

Στις ελληνικές θάλασσες έχουν καταγραφεί πάνω από 180 είδη γυμνοβράγχιων, ενώ είναι σημαντικό ότι στην Μεσόγειο έχουν καταγραφεί περίπου 600 είδη.

Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν πολλές πιθανότητες, ακόμα και για τον ερασιτέχνη φυσιοδίφη, να ανακαλύψει κάποιο είδος που δεν έχει ακόμα αναφερθεί από τις θάλασσες μας.

Τα περισσότερα από αυτά ζούνε από την επιφάνεια μέχρι και περίπου τα 100 μέτρα βάθος και προτιμούν τα βράχια και γενικά θαλάσσια υποστρώματα με έντονη την παρουσία ζωής.

Η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχει σημείο των βυθών μας που να μην φιλοξενεί έστω ένα είδος αυτών των ζώων αλλά τις περισσότερες φορές ξεφεύγουν της προσοχής μας λόγω του μικρού τους μεγέθους. 

Aplysia fasciata

Τα πιο κοινά γυμνοβράγχια των θαλασσών μας είναι η μεγάλη Aplysia fasciata, η Elysia timida, η Thuridilla hopei, το Umbraculum umbraculum, η Tylodina perversa, η Berthella aurantiaca, η Felimare picta, η Felimare villafranca, η Dendrodoris grandiflora, η Phyllidia flava, η Platydoris argo, η Calmella cavolini, η Caloria elegans, η Cratena peregrina, η Flabellina affinis και ο Janolus cristatus. Άλλα λιγότερο κοινά αλλά εντυπωσιακά γυμνοβράγχια των θαλασσών μας είναι η Philinopsis depicta, η Bursatella leachii, ο Notarchus punctatus, η Berthella ocellata, ο Pleurobranchus testudinarius, η Felimida luteorosea, η Felimida purpurea, η Diaphorodoris papillata, η Trapania lineata, η Berghia coerulescens, η Dondice banyulensis, η Flabellina babai και η Spurilla neapolitana. 

Spurilla neapolitana

Τα τελευταία χρόνια έχουν εισέλθει στη χώρα μας, κυρίως από την Ερυθρά Θάλασσα, αρκετά γυμνοβράγχια, όπως τα Chromodoris annulata, Hypselodoris infucata, Haminoea cyanomarginata και Polycerella emertoni τα οποία αποτελούν τα απόλυτα «μαργαριτάρια» για κάθε υποβρύχιο εξερευνητή. 

Γενικά η παρατήρηση των γυμνοβράγχιων είναι σχετικά δύσκολη καθώς τα περισσότερα -και τα ομορφότερα- φτάνουν σε μήκος τα 2-3 εκατοστά. 

Ο καλύτερος τρόπος είναι να περιορίσει κανείς το ψάξιμο σε μια μικρή περιοχή μισού έως ενός τετραγωνικού μέτρου γεμάτη υποθαλάσσια ζωή (σπόγγους, φυτά).

Σύντομα θα παρατηρήσει την απειροελάχιστη αργή κίνηση κάποιου πολύχρωμου μικρού στολιδιού. 

Στους θηρευτές των γυμνοβράγχιων περιλαμβάνονται οι θαλάσσιες χελώνες, τα ψάρια, οι αστερίες καθώς και άλλα γυμνοβράγχια.

Η ρύπανση, η απώλεια οικοτόπων και η υπεραλίευση αποτελούν κίνδυνο για τα γυμνοβράγχια είδη.

Περί χρωστικής [α]

Από την ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ

Η χρωστική είναι υλικό το οποίο αλλάζει το χρώμα του λευκού φωτός που προσπίπτει επάνω της και το οποίο αντανακλά ως χρώμα σαν αποτέλεσμα της απορρόφησης συγκεκριμένων μηκών κύματος από αυτήν. 

Αυτή η φυσική διαδικασία διαφέρει από τον φθορισμό, τον φωσφορισμό και άλλες μορφές φωταύγειας, κατά τις οποίες το υλικό εκπέμπει φως. 

Πολλά υλικά έχουν την ικανότητα να απορροφούν συγκεκριμένα μήκη κύματος φωτός. 

Τα υλικά τα οποία ο άνθρωπος επέλεξε να χρησιμοποιήσει ως χρωστικές βαφής συνήθως έχουν συγκεκριμένες ιδιότητες που τα καθιστούν κατάλληλα για να χρωματίσουν άλλα υλικά.

Μια χρωστική πρέπει να έχει υψηλή δύναμη χρωματισμού και να είναι στερεή σε φυσιολογικές θερμοκρασίες.

Για βιομηχανικές, καθώς και για καλλιτεχνικές χρήσεις, η μονιμότητα και η σταθερότητα είναι επιθυμητές ιδιότητες. 

Οι χρωστικές χρησιμοποιούνται για να δώσουν χρώμα σε βαφές, στο μελάνι, στα πλαστικά, στα υφάσματα, στο φαγητό και άλλα υλικά. 

Φυσικές αρχές χρωστικών:

Όπως όλα τα υλικά, το χρώμα των χρωστικών προκύπτει, επειδή απορροφούν μόνο ορισμένα μήκη κύματος ορατού φωτός.

Οι ιδιότητες σύνδεσης του υλικού καθορίζουν το μήκος κύματος και την αποτελεσματικότητα της απορρόφησης φωτός.

Το φως άλλων μηκών κύματος ανακλάται ή σκεδάζεται.

Το ανακλώμενο φάσμα φωτός ορίζει το χρώμα που παρατηρούμε. 

Η εμφάνιση των χρωστικών είναι ευαίσθητη και εξαρτάται από το φως της πηγής.

Το ηλιακό φως έχει υψηλή θερμοκρασία χρώματος και αρκετά ομοιόμορφο φάσμα.

Το φως του ήλιου θεωρείται πρότυπο για το λευκό φως. 

Οι τεχνητές πηγές φωτός είναι λιγότερο ομοιόμορφες.

Οι εργαστηριακές μετρήσεις χρώματος, εκτός εάν σημειώνεται διαφορετικά, υποθέτουν ότι η μέτρηση καταγράφηκε κάτω από μια πηγή φωτός D65 ή "Daylight 6500 K", που είναι περίπου η θερμοκρασία χρώματος του ηλιακού φωτός. 

Άλλες ιδιότητες ενός χρώματος (όπως ο κορεσμός ή η ελαφρότητα αντοχής του) μπορούν να προσδιοριστούν από τις άλλες ουσίες που συνοδεύουν τις χρωστικές.

Βιολογικές χρωστικές: 

Στην βιολογία, μια χρωστική είναι οποιοδήποτε έγχρωμο υλικό φυτικών ή ζωικών κυττάρων.

Πολλές βιολογικές δομές, όπως το δέρμα, τα μάτια, το τρίχωμα και τα μαλλιά περιέχουν χρωστικές ουσίες (όπως μελανίνη).

Ο χρωματισμός του δέρματος των ζώων εμφανίζεται συχνά μέσω εξειδικευμένων κυττάρων που ονομάζονται χρωματοφόρα, τα οποία ζώα όπως το χταπόδι και ο χαμαιλέοντας μπορούν να ελέγξουν για να αλλάξουν το χρώμα τους. 

Πολλές καταστάσεις επηρεάζουν τα επίπεδα ή την φύση των χρωστικών σε κύτταρα φυτών, ζώων, ορισμένων πρωτίστων ή μυκήτων.

Για παράδειγμα, η διαταραχή που ονομάζεται αλφισμός επηρεάζει το επίπεδο παραγωγής μελανίνης στα ζώα. 

Η μελάγχρωση σε οργανισμούς εξυπηρετεί πολλούς βιολογικούς σκοπούς, όπως καμουφλάζ, μίμηση, προειδοποίηση, σεξουαλική επιλογή και άλλες μορφές σηματοδότησης, φωτοσύνθεση (στα φυτά), καθώς και βασικούς φυσικούς σκοπούς όπως προστασία από ηλιακά εγκαύματα. 

Το χρώμα της χρωστικής διαφέρει από το δομικό χρώμα στο ότι το χρώμα της χρωστικής είναι το ίδιο για όλες τις γωνίες θέασης, ενώ το δομικό χρώμα είναι αποτέλεσμα επιλεκτικής ανάκλασης ή ιριδισμού, συνήθως λόγω πολυστρωματικών δομών. 

Για παράδειγμα, τα φτερά της πεταλούδας συνήθως περιέχουν δομικό χρώμα, αν και πολλές πεταλούδες έχουν κύτταρα, που περιέχουν επίσης χρωστική ουσία.  

(συνεχίζεται)

Η ζωή σε μπλε χρώμα

[4] 

(σύνδεση με προηγούμενα: https://xromata.com/?p=15108

                                            https://xromata.com/?p=15128

                                            https://xromata.com/?p=15128 )

Ο ιστότοπος Natural History Museum μας παρουσιάζει κάποιους ζωικούς οργανισμούς που εμφανίζουν μπλε χρώμα, με τον εξής πρόλογο:

«Από τον ωκεανό μέχρι τον ουρανό, το μπλε φαίνεται να είναι παντού – αλλά είναι ένα από τα πιο δύσκολα χρώματα για να το παράγει η φύση χρησιμοποιώντας χρωστικές ουσίες.

Τα ζώα συνήθως φαίνονται μπλε στο ανθρώπινο μάτι λόγω μικροσκοπικών δομών στο δέρμα, τα φτερά, τα λέπια ή τα κελύφη τους, ή επειδή αποκτούν το χρώμα όταν τρώνε συγκεκριμένες τροφές.

Ακόμα και μεταξύ των φυτών, το μπλε είναι σχετικά σπάνιο: λιγότερο από το 10% των ανθοφόρων φυτών στον κόσμο παράγουν μπλε άνθη.»

Καικιλιανοί (Caecilians)  

Αν και μοιάζουν με σκουλήκια, οι καικιλιανοί είναι στην πραγματικότητα αμφίβια χωρίς πόδια.

Περνώντας το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους κάτω από το έδαφος, έχουν σώματα ειδικά προσαρμοσμένα για σκάψιμο.

Δημιουργούν κανάλια μέσα από χαλαρό ή υγρό έδαφος σπρώχνοντας τα δυνατά και οστεώδη κεφάλια τους σε σχήμα σφαίρας μέσα από αυτό.

Δεδομένου ότι οι καικιλιανοί περνούν μεγάλο μέρος της ζωής τους στο σκοτάδι, είναι αξιοσημείωτο ότι μερικά από αυτά έχουν αναπτύξει έντονα χρώματα.

Ενώ πολλά καικιλιανά είναι μουντά, άλλα έχουν χρώματα που κυμαίνονται από μωβ, μπλε, έως πορτοκαλί, ή διαθέτουν έντονες ρίγες.

Αν και η λειτουργία των φωτεινών χρωμάτων τους είναι ακόμη άγνωστη, οι επιστήμονες πιστεύουν ότι οι αποχρώσεις μπορεί να χρησιμεύσουν ως προειδοποίηση για πιθανούς θηρευτές που τα ξεθάβουν.

Όπως όλα τα καικιλιανά αμφίβια, εκκρίνουν τοξίνες μέσω του δέρματός τους. 

Βρετανική μπλε καμπανούλα (Hyacinthoides non-scripta)

Οι έντονοι μπλε χλοοτάπητες μεταμορφώνουν τα βρετανικά δάση την άνοιξη.

Τα λουλούδια που ευθύνονται είναι οι μπλε καμπανούλες, και εμφανίζονται σε εκατομμύρια.

Ξεσπούν σε άνθιση για να αξιοποιήσουν στο έπακρο το διαθέσιμο ηλιακό φως πριν τα πυκνά φυλλώματα των δέντρων καλύψουν το δασικό έδαφος με σκιά.

Αν και η ιθαγενής βρετανική μπλε καμπανούλα, Hyacinthoides non-scripta, βρίσκεται κατά μήκος των άκρων της δυτικής Ευρώπης, περίπου το ήμισυ του παγκόσμιου πληθυσμού βρίσκεται στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Ο πληθυσμός σε αυτήν την περιοχή απειλείται από τη διασταύρωση με μη ιθαγενείς ισπανικές μπλε καμπανούλες, Hyacinthoides hispanica, οι οποίες δημιουργούν υβριδικά φυτά.

Η μπλε γύρη είναι μια ένδειξη ότι οι μπλε καμπανούλες δεν είναι ιθαγενείς βρετανικές.

Οι βρετανικές μπλε καμπανούλες έχουν κρεμώδη λευκή γύρη και μια έντονη, γλυκιά μυρωδιά.

Οι ιθαγενείς και οι μη ιθαγενείς μπλε καμπανούλες έχουν επίσης διαφορετικό σχήμα: τα πέταλα των βρετανικών μπλε λουλουδιών καμπυλώνονται προς τα πίσω στις άκρες και τα λουλούδια κρέμονται στη μία πλευρά του κύριου στελέχους. 

Η «Συνέντευξη με τα χρώματα» είναι μια προσπάθεια τακτοποίησης των όσων έχουν ειπωθεί (και θα ειπωθούν) για τα χρώματα, σε μια σειρά, ας πούμε, εύπεπτης διδακτικής ύλης, για όλους όσοι θέλετε να «μάθετε» τα χρώματα και τον κόσμο τους.

Η σειρά έχει την μορφή μιας υποτιθέμενης, διδακτικής, συνέντευξης των χρωμάτων προς τον άνθρωπο. 

Συνέντευξη με τα χρώματα

[ροε΄]

Φαιά χρώματα: Καφετιά

[α΄]

-Χαίρε Άνθρωπε, είμαι το καφετί χρώμα, το καφέ, το χρώμα του καφέ από τον οποίο πήρα το όνομά μου στα νέα ελληνικά.

Στα αρχαία ελληνικά λεγόμουν φαιό που σαν χρωματισμός αναφερόταν κυρίως για τα συγγενικά μου γκρίζα χρώματα, αλλά στο θέμα αυτό θα επανέλθω σε λίγο.

Πήρα την σκυτάλη του βήματος από το προλαλίσαν χρώμα, το πορτοκαλί, το οποίο παρέλειψε να σου πει πώς όταν αμαυρώνεται καταλήγει καφετί, όπως είμαι εγώ δηλαδή.

Βλέπεις, κάποια συγγένεια υπάρχει μεταξύ μας.

Η διαφορά είναι πως το μεν πορτοκαλί θεωρείται σαν χρώμα και ανήκει στα χρώματα του φάσματος, ενώ εγώ θεωρούμαι ως μη – χρώμα και δεν έχω καμία θέση ανάμεσα στα χρώματα της ίριδας.

Το καφέ λοιπόν, ή άλλως καφετί ή καστανό, δεν θεωρούμαι καθαρό χρώμα.

Ανήκω κι εγώ στην ομάδα των μη – χρωμάτων, μαζί με το γκρίζο, το λευκό και το μαύρο.

Είμαι ανάλογο του γκρίζου, χωρίς όμως να διαθέτω την ουδετερότητά του, γι’ αυτό και γενικά αναφερόμαστε ως φαιά χρώματα.

Τα βασικά χρώματα, εάν αναμιχθούν ανά δυο μας αποδίδουν ένα παράγωγο χρώμα, όταν όμως αναμιχθούν και τα τρία μαζί, τότε μας αποδίδουν μια χρωματική σύγχυση, το καφέ και όλες τις αποχρώσεις που δεν είναι καθαρά χρώματα (πχ. μπεζ, λαδί, κλπ.) οι οποίες σε συνδυασμό με την φωτεινότητα ή τον κορεσμό των χρωμάτων τείνουν, σε ακραίες καταστάσεις, να συγχέονται με τις γκρίζες αποχρώσεις.

Το καφέ λοιπόν, όπως όλα τα πολύμεικτα χρώματα, δεν εκλαμβάνεται σαν καθαρό χρώμα, αλλά σαν μείξη αμαύρωσης χρωμάτων (κοινώς «μουντζούρα»).

Τα καφέ χρώματα δηλώνουν μια συγκεντρωτική και ακαθάριστη κατάσταση, τα περισσότερα δε, έχουν μια θερμή χροιά.

Άλλη μια λέξη που χρησιμοποιείται αντί του καφέ, είναι η λέξη μαρόν (γαλλική λέξη που σημαίνει κάστανο, το χρώμα του κάστανου) και την λέμε συνήθως εννοώντας μια καφετιά απόχρωση που κοκκινίζει.

Συνήθως την ονομασία μαρόν την μεταχειριζόμαστε σε χρωματικούς προσδιορισμούς ειδών ένδυσης ενώ όταν αναφερόμαστε σε μάτια ή μαλλιά στα ελληνικά χρησιμοποιούμε την μετάφραση της, δηλαδή καστανό. Λέμε καστανά μάτια και ουδέποτε καφέ μάτια ή μαλλιά.

Τις ανοιχτόχρωμες (παλ) χροιές των καφέ αποχρώσεων καθιερώθηκε να τις αποκαλούμε με την ονομασία «μπεζ».

Επίσης, τον τελευταίο καιρό, εμφανίστηκε μια κάπως χυδαία έκφραση (σκ…ί) που χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο ανεπίσημα και χιουμοριστικά για την απόδοση αυτού του χρώματος (ιδιαίτερα στις κιτρινωπές χροιές του) παρομοιάζοντας το χρώμα με τα ανθρώπινα και ζωικά απόβλητα.

Στον γλωσσολογικό σχηματισμό των χρωματικών ονομασιών (στον οποίο έχουμε αναφερθεί παλαιότερα) και ο οποίος σχηματίζεται με τακτή σειρά, στην ελληνική γλώσσα υπάρχει το εξής παράδοξο σχετικά με αυτό το χρώμα.

Στην αρχαία ελληνική γλώσσα, υπήρχε ο όρος «φαιό» για την απόδοση των καφέ χρωμάτων, ένα εννοιολογικό γλωσσικό παράδοξο που αντιβαίνει στους επικρατούντες διεθνώς κανόνες της εννοιολογικής ανάπτυξης των χρωματικών όρων, αφού στην αρχαιοελληνική γλώσσα εμφανίσθηκε πολύ πριν τον σχηματισμό της έννοιας του πράσινου και του κίτρινου χρώματος.

Όμως η παραδοξότητα αυτή είχε και συνέχεια, αφού αργότερα εξαφανίστηκε ο όρος «φαιό» από την ελληνική γλώσσα για να επανέλθει στην τακτή διεθνώς εννοιολογική του σειρά με την ξενόφερτη λέξη «καφέ» ονομασία του ομόχρωμου ροφήματος που εισέβαλε στον ευρωπαϊκό χώρο μετά την ανακάλυψη της Αμερικανικής ηπείρου.

Το καφέ χρώμα στην αγγλική αποκαλείται Brown.

Ο όρος προέρχεται από την παλαιά αγγλική λέξη brún, η οποία αντιστοιχεί σε οποιαδήποτε σκούρα ή σκοτεινή απόχρωση χρώματος.

Η πρώτη καταγεγραμμένη χρήση του καφέ ως ονόματος χρώματος στα αγγλικά ήταν το 1000.

Τα κοινά γερμανικά επίθετα *brûnoz και *brûnâ σήμαιναν τόσο σκούρα χρώματα όσο και μια λαμπερή ή λαμπερή ποιότητα, εξ ου και η λέξη γυαλιστερό.

Η τρέχουσα σημασία αναπτύχθηκε στα μέσα αγγλικά από τον 14ο αιώνα.

Οι λέξεις για το καφέ χρώμα σε όλο τον κόσμο προέρχονται συχνά από τρόφιμα ή ποτά.

Στην ανατολική Μεσόγειο, η λέξη για το καφέ προέρχεται συχνά από το χρώμα του καφέ: στα τουρκικά, η λέξη για το καφέ είναι kahverengi. στα ελληνικά kafe.

Στα πορτογαλικά, τα ισπανικά και τα γαλλικά, η λέξη για το καφέ ή για μια συγκεκριμένη απόχρωση του καφέ προέρχεται από τη λέξη για το κάστανο (castanea στα λατινικά).

Στη Νοτιοανατολική Ασία, το όνομα χρώματος για το καφέ προέρχεται συχνά από τη λέξη για τη σοκολάτα: coklat στα μαλαισιανά και tsokolate στα φιλιππινέζικα.

Στην Ιαπωνία, η λέξη chairo σημαίνει το χρώμα του τσαγιού.

Αν και εμείς το κατατάσσομε στην ομάδα των Μη – χρωμάτων, γενικά θεωρείται (όπως και τα υπόλοιπα της ομάδας) σαν χρώμα και σαν τέτοιο αναφέρεται και στο ανάλογο λήμμα της Wikipedia, όπου αναγράφεται το εξής:

Το καφέ είναι ένα χρώμα.

Μπορεί να θεωρηθεί ως μια πιο σκούρα, συνήθως αποχρωματισμένη, ακόρεστη απόχρωση του πορτοκαλί και μπορεί συχνά να παραχθεί συνδυάζοντας το κόκκινο και το κίτρινο με ένα άλλο χρώμα, συνήθως το μπλε.

Στο χρωματικό μοντέλο RYB, το καφέ παράγεται με την ανάμειξη των τριών βασικών χρωμάτων: κόκκινο, κίτρινο και μπλε.

Στο χρωματικό μοντέλο CMYK που χρησιμοποιείται στην εκτύπωση και τη ζωγραφική, το καφέ παράγεται συνήθως συνδυάζοντας κίτρινο μελάνι με μικρότερες ποσότητες ματζέντα και μαύρου μελανιού.

Στο χρωματικό μοντέλο RGB (χρωματικές ακτινοβολίες) που χρησιμοποιείται για την προβολή χρωμάτων σε οθόνες τηλεόρασης και οθόνες υπολογιστήρων, το καφέ είναι το αποτέλεσμα του συνδυασμού κόκκινου φωτός σε χαμηλή ένταση και πράσινου φωτός σε ακόμη χαμηλότερη ένταση, με το μπλε φως να υπάρχει επίσης στις περισσότερες αποχρώσεις του χρώματος.

Το καφέ χρώμα συνδέεται έντονα και παρατηρείται ευρέως μέσα στον φυσικό κόσμο. Στοιχεία του περιβάλλοντος, όπως τα ορυκτά, το έδαφος και το ξύλο, έχουν συχνά καφέ χρώμα.

Κατά συνέπεια, πολλά ζώα έχουν καφέ δέρματα, λέπια ή φτερά για να καμουφλάρονται καλύτερα μέσα στα ενδιαιτήματά τους.

Ομοίως, το καφέ παρατηρείται συχνά στη βιολογία των ανθρώπων.

Τα καστανά μαλλιά, το χρώμα των ματιών και η σκούρα καφετιά χρώση του δέρματος είναι συνηθισμένα στην ανθρωπότητα.

Το χρώμα αυτό παρατηρείται επίσης συχνά σε υλικά φυτικής προέλευσης, όπως φυτικές ίνες, φλοιό, φρούτα, ξηρούς καρπούς και σπόρους.

Μούσα Καλλιόπη 

Επιτέλους ήρθε η ώρα να ασχοληθώ με την ένατη και τελευταία Μούσα, την Καλλιόπη, την Μούσα των Μουσών, την αντιπρόσωπο όλων των Μουσών, αυτήν που δηλώνει την εντελέχεια όλων και ολοκληρώνει το έργο τους. 

Πριν όμως ασχοληθώ με την Καλλιόπη, παραθέτω για όποιον ενδιαφέρεται τους συνδέσμους (links) που θα σας οδηγήσουν σε όσα αναγράφηκαν για τις προηγούμενες 8 Μούσες με τακτή σειρά.

https://xromata.com/?p=11157 Κλειώ

https://xromata.com/?p=11434 Ευτέρπη (α)

https://xromata.com/?p=11446 Ευτέρπη (β)

https://xromata.com/?p=11777 Θάλεια

https://xromata.com/?p=12025 Μελπομένη

https://xromata.com/?p=12453 Τερψιχόρη

https://xromata.com/?p=13396 Ερατώ (α)

https://xromata.com/?p=13406 Ερατώ (β)

https://xromata.com/?p=13699 Πολύμνια

https://xromata.com/?p=13909 Ουρανία

Τοποθετημένη όπως και οι αδελφές της (οι άλλες 8 Μούσες) στα μαγικά τετράγωνα, καταλαμβάνει την θέση του ένατου και τελευταίου τετραγώνου, του τετραγώνου της εκτέλεσης, όπως ονομάζεται στον εννεαδικό πίνακα των 9 ιδιοτήτων (της βάσης επί της οποίας αναπτύσσονται τα μαγικά τετράγωνα) που έχει κόκκινο χρώμα. 

Είναι η Μούσα που εκτελεί το συνολικό έργο των 9 Μουσών, η Μούσα που αντιπροσωπεύει όλες.

Όταν ο ποιητής επικαλείται μία Μούσα στην αρχή του έργου του προσφωνώντας «Ω Μούσα», στην Καλλιόπη αναφέρεται.

Επομένως η Καλλιόπη είναι η κόκκινη Μούσα, ή αν προτιμάτε η Μούσα με το κόκκινο φόρεμα. 

Είναι η Μούσα της εντελέχειας και ως τέτοια κλείνει τον κύκλο του «χορού» των 9 Μουσών, τον οποίο ανοίγει (ξεκλειδώνει) η μπλε Μούσα Κλειώ.

Βλέπουμε λοιπόν πως η κόκκινη Καλλιόπη βρίσκεται σε λειτουργική αντίθεση προς την μπλε Κλειώ που είναι η αρχή του συνόλου τους του οποίου το τέλος εκτελεί η Καλλιόπη, όπως σε αντίθεση μεταξύ τους βρίσκονται και τα χρώματα στα οποία αντιστοιχούν οι 2 αυτές Μούσες, το κόκκινο με το μπλε. 

Κατά τα λεξικά η «εντελέχεια» αποτελεί την ανώτατη μορφή ύπαρξης ενός όντος, ενός έργου, που έχει επιτύχει τον τελικό του σκοπό.

(Εδώ, στις Μούσες, αναφερόμαστε σε ένα σύνολο όντων που ουσιαστικά είναι μερίσματα ενός και του αυτού.) 

Για να μην υπάρξει σύγχυση με την περίπου ομόηχη λέξη «ενδελέχεια» λέμε πως δεν πρέπει να συγχέεται η εντελέχεια με την λέξη ενδελέχεια που σημαίνει τη συνεχή διάρκεια και επιμέλεια, ενώ η εντελέχεια είναι θεμελιώδης αριστοτελικός φιλοσοφικός όρος που περιγράφει την πλήρη πραγμάτωση και ολοκλήρωση (τέλους) ενός σκοπού.

Προέρχεται από τις λέξεις «ἐντελές» (ολοκληρωμένο), «ἔχω» και «τέλος», δηλώνοντας την κατάσταση όπου η δυνατότητα γίνεται πράξη. 

Αριστοτελική Έννοια της λέξης: Σημαίνει τη μετάβαση από το «δυνάμει» (πιθανότητα) στο «ενεργεία» (πραγματικότητα).

Για παράδειγμα, ένας σπόρος έχει την εντελέχεια να γίνει δέντρο.

Πραγμάτωση: Δεν είναι απλώς η κίνηση, αλλά η τελική μορφή και ολοκλήρωση.

Οπότε η Καλλιόπη πραγματώνει το έργο των Μουσών. 

Η Καλλιόπη, η Μούσα του ΗΡΩΙΚΟΥ ΕΠΟΥΣ και της ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ στην Θεογονία αποκαλείται ως η «προσφερεστάτη απασέων», δηλαδή η έχουσα την μεγαλύτερη προσφορά από όλες τις Μούσες γιατί χωρίς αυτήν δεν ολοκληρώνεται τίποτε.

Κατά την Ωγυγία του Αθανάσιου Σταγειρίτη αναφέρεται ως Ευρέτρια των ηρωικών ποιημάτων και της ρητορικής, προστάτις των επικών ποιητών, έχουσα καλή φωνή εξ ου και ονομάστηκε Καλλιόπη (καλήν όπα έχειν).

[Κάλλιον και Οψ, οπός από τη ρίζα επ- οπ (φωνή-ομιλία), απ΄ όπου και το έπος = λόγος κατάλληλος να ακουστεί.

Επίσης όψις, όμμα, οπτήρ, οφθαλμός, οπή]

Με απλά λόγια δηλαδή Καλλιόπη = αυτή που έχει καλή φωνή και καλή όψη, η καλλίφωνος και εύμορφη. 

Κατά τον Ηλία Τσατσόμοιρο στο βιβλίο του «Ιστορία Γενέσεως της Ελληνικής Γλώσσας» αναλύοντας τα ψηφία που σχηματίζουν το όνομα της μας αποκαλύπτεται η σημασία του ονόματος της.

Το «Κ» έχει την έννοια του κτυπώ και διαχωρίζω, σχίζω, τεμαχίζω σε τμήματα το «Α» που εδώ υποδηλοί το άριστον, το θαυμάσιο, το υπερέχον.

Τα δυο «Λ» σημαίνουν τον λαμπρόν και λείο, δηλαδή τον απαστράπτοντα λόγο.

Το «Ι» τον ιθύνει (κατευθύνει) στην ομιλία.

Τα «ΟΠ» σημαίνουν την καλή φωνή του λόγου σε ένα έπος, σε μια ρητορική και την καλή εμφάνιση που παίρνει ο λόγος δια της γραφής, όταν καταγράφεται.

Το δε «Η» συμβολίζει την αρετή του λόγου καθώς αυτός διαμορφώνεται. 

Κατά την Ωγυγία, σύμβολα της ήταν άνθινος στέφανος, κλώνος δάφνης (νίκη). όπλα (ηρωισμός) και βίβλος (βιβλίο).

Αναφέρεται ως μητέρα του Ορφέα αλλά και των Λίνου, Ιάλεμου, Κυμοθόου, Ρήσου, Υμέναιου και των Σειρηνών.

Μπορεί να αναφέρεται σαν η 9^η Μούσα, η τελευταία των Μουσών, όμως το κόκκινο χρώμα της την κατατάσσει 1^η, επικεφαλής όλων γιατί, ως γνωστόν, το κόκκινο είναι η αρχή σε πολλά σημεία των χρωμάτων (γι’ αυτό εξάλλου βρίσκεται και στην αρχή, στην άκρη του Ουράνιου Τόξου) και είναι το κατ’ εξοχήν ενεργειακό χρώμα. 

Στα τσάκρας κόκκινο είναι το Muladhara, το 1^ο τσάκρα, η ρίζα / βάση των τσάκρας όπου βρίσκεται τυλιγμένη η κουνταλίνη και από εκεί αφυπνίζεται για να ξεκινήσει το ανελικτικό της ταξίδι προς τα πάνω. 

Η Συμβολική Χρήση του Χρώματος στην Ισλαμική Αρχιτεκτονική

Written by Nour Fakharany on August 07, 2023

(Μέρος 4^ο)

Σύνδεση με τα προηγούμενα:

https://xromata.com/?p=15037

https://xromata.com/?p=15088

https://xromata.com/?p=15088

Λευκό:

Όπως συμβαίνει σχεδόν σε κάθε πίστη, το λευκό χρώμα στο Ισλάμ συμβολίζει την αγνότητα και την καθαρότητα.

Συνδέεται με την ιερότητα, την απλότητα και την ταπεινότητα.

Το χρώμα αντιπροσωπεύει τη σεμνότητα και το είδος της άσπιλης καρδιάς που απαιτείται κατά τη διάρκεια των ιερών πράξεων λατρείας.

Επιπλέον, το λευκό αντιπροσωπεύει την αιώνια ειρήνη που κηρύττει η θρησκεία, δίνοντας περαιτέρω έμφαση στην αρμονική συμβίωση.

Από άποψη δομής, καλλιεργεί μια ατμόσφαιρα αφοσίωσης και ηρεμίας για τους πιστούς. 

Islamic Religious and Cultural Center / Bevk Perović arhitekti, Ljubljana 

Το Ισλαμικό Θρησκευτικό Πολιτιστικό Κέντρο στη Λιουμπλιάνα ολοκληρώθηκε το 2020 από την Bevk Perović arhitekti.

Το κτήριο αποτελείται από ένα κτήριο θρησκευτικού σχολείου, ένα κτήριο γραφείων πολιτιστικού προγράμματος και μια πολυκατοικία για τους υπαλλήλους της κοινότητας, καθώς και το πρώτο τζαμί που χτίστηκε στη Σλοβενία.

Ολόκληρο το εξωτερικό και το εσωτερικό είναι γεμισμένα με λευκό σκυρόδεμα στα κάτω επίπεδα και διαφανές γυαλί στο πάνω μέρος, επιτρέποντας στον ήλιο να πλημμυρίσει τον εσωτερικό χώρο.

Η χρήση του λευκού χρώματος δημιουργεί μια ατμόσφαιρα αρμονίας και καθαρότητας, δίνοντας έμφαση στην αίσθηση ειρήνης στην πνευματικότητα. 

Mosque of Mohamed Abdulkhaliq Gargash / Dabbagh Architects, Dubai

Σχεδιασμένο από τους Dabbagh Architects το 2021, το Τζαμί του Mohamed Abdulkhaliq Gargash χτίστηκε στο Ντουμπάι.

Έχει σχεδιαστεί με ενιαία μορφή και συγκεκριμένο φυσικό φως για να προκαλέσει «μια αίσθηση ηρεμίας και πνευματικής σύνδεσης για τη μετάβαση του πιστού από τον εξωτερικό υλικό κόσμο στην εσωτερική αίσθηση της ύπαρξης». 

Ο σχεδιασμός στοχεύει στη δημιουργία ενός σύγχρονου τζαμιού που είναι μινιμαλιστικό στην ουσία του, επαναπροσδιορίζοντας τα ισλαμικά αρχιτεκτονικά στοιχεία.