xromata.com

Μηλινόη ή Μελινόη

[Α]

Ένας νεαρός φίλος, που ασχολείται με τα war games, ξέροντας την μανία μου με την μυθολογία, με ρώτησε αν γνωρίζω μία θεότητα που ονομάζεται Μελινόη (Melinoe, στα αγγλικά), η οποία αναφέρεται σε ένα από τα προαναφερόμενα παιχνίδια το οποίο ονομάζεται Hades (Άδης). 

Ομολόγησα την άγνοια μου.

Ήξερα για την Μελίβοια, αλλά αυτήν την Μελινόη δεν την είχα ξανακούσει.

Έψαξα να μάθω γι’ αυτήν, αν όντως υπήρξε στην μυθολογία και όχι μόνο στο παιχνίδι Hades, γιατί τί «μυθολόγος» θα ήμουν αν δεν την έψαχνα για να επιβεβαιώσω την μυθολογική ύπαρξή της. 

Και ναι! Την βρήκα!

Πρόκειται για μια ελάσσονα χθόνια θεότητα των σπαργάνων της μυθολογίας μας, που αναφέρεται στους ορφικούς ύμνους, συγκεκριμένα στον 71^ο Ορφικό ύμνο όπου αποκαλείται Μηλινόη και ο ύμνος έχει ως εξής: 

Αρχαίο κείμενο:

Μηλινόην καλέω, νύμφην χθονίαν, κροκόπεπλον,
ἣν παρὰ Κωκυτοῦ προχοαῖς ἐλοχεύσατο σεμνὴ
Φερσεφόνη λέκτροις ἱεροῖς Ζηνὸς Κρονίοιο,
ἧι ψευσθεὶς Πλούτων᾽ ἐμίγη δολίαις ἀπάταισι,
θυμῶι Φερσεφόνης δὲ δισώματον ἔσπασε χροιήν,
ἣ θνητοὺς μαίνει φαντάσμασιν ἠερίοισιν,
ἀλλοκότοις ἰδέαις μορφῆς τύπον ἐκπροφαίνουσα,
ἄλλοτε μὲν προφανής, ποτὲ δὲ σκοτόεσσα, νυχαυγής,
ἀνταίαις ἐφόδοισι κατὰ ζοφοειδέα νύκτα.
ἀλλά, θεά, λίτομαί σε, καταχθονίων βασίλεια,
ψυχῆς ἐκπέμπειν οἶστρον ἐπὶ τέρματα γαίης,
εὐμενὲς εὐίερον μύσταις φαίνουσα πρόσωπον.

Νεοελληνική απόδοση:

Τη Μηλινόην καλώ, τη χθόνια νύμφη, με τον κίτρινο πέπλο, την οποία γέννησε η σεμνή Περσεφόνη δίπλα στις εκβολές του Κωκυτού πάνω στα ιερά κρεβάτια του Δία, του γιου του Κρόνου,·που με αυτήν έσμιξε, αφού εξαπάτησε τον Πλούτωνα με δόλιους απατηλούς τρόπους, και διέσπασε με θυμό το διπλό σώμα της Περσεφόνης,

η οποία καθιστά μανιακούς τους θνητούς με αέρινα φαντάσματα, αφού δείχνει τον τύπο του προσώπου της με παράξενες μορφές, άλλοτε εμφανής (φανερή), άλλοτε σκοτεινή, λαμπερή κατά τη νύχτα, με εχθρικές επιθέσεις κατά τη σκοτεινή νύχτα.

Αλλά σε παρακαλώ, θεά, βασίλισσα των καταχθόνιων, να διώχνεις τη μανία της ψυχής στα πέρατα της γης, εμφανίζοντας στους μύστες ευνοϊκό ιερό πρόσωπο. 

[Σ.σ.: Αφαιρώ την ερμηνεία «κίτρινο πέπλο» της νεοελληνικής απόδοσης και κρατώ το αρχαίο «κροκόπεπλος» διότι ως γνωστόν στην προχριστιανική αρχαία ελληνική γλώσσα δεν είχε σχηματισθεί ακόμα η έννοια του καθαρού κίτρινου χρώματος, το οποίο ως τέτοιο αναφέρεται από τον 1^ο μ.Χ. αιώνα και ύστερα] 

Ενθουσιάστηκα πρώτον γιατί ανακάλυψα μια θεότητα που έλειπε από τις μυθολογικές μου γνώσεις και δεύτερον γιατί εδώ έχουμε μια χρωματική αναφορά που ως γνωστόν στην ελληνική μυθολογία σπανίζουν οι χρωματικές αναφορές.  

Ας δούμε τώρα ποια ήταν αυτή η Μηλινόη, ή άλλως Μελινόη όπου με αυτήν την παραλλαγή του ονόματός της μου φέρνει στον νου μια άλλη ελάσσονα θεότητα η οποία σχετίζεται κι εκείνη με χρωματική αναφορά, την Μελίβοια, την κόρη της Νιόβης.

Η Μελίβοια μαζί με τον αδελφό της Αμύκλα, ήταν τα δυο παιδιά από τα 14 της Νιόβης τα οποία δεν ετόξευσαν ο Απόλλων και η Άρτεμης τιμωρώντας την για την ύβρη που προκάλεσε στην μητέρα τους Λητώ. 

Η Μελίβοια, αφού γλύτωσε από τον τοξοβολισμό της Αρτέμιδος, από την σύγχυση της έχασε το χρώμα της, χλώμιασε και έμεινε για πάντα χλωμή (πράσινη) έτσι ώστε το όνομά της μεταλλάχθηκε από Μελίβοια σε Χλωρίς.

Αργότερα όταν το ελληνικό πάνθεον συγχωνεύθηκε με το ρωμαϊκό, η Χλωρίς ταυτίσθηκε με την θεά Flora των Ρωμαίων, την θεά δηλαδή της χλωρίδας.

Εάν θέλετε να μάθετε ή να θυμηθείτε περισσότερα για την Χλωρίδα – Μελίβοια,  μπορείτε να «κλικάρετε» στον ακόλουθο σύνδεσμο (link).

https://xromata.com/?p=7177

(συνεχίζεται)

Η «Συνέντευξη με τα χρώματα» είναι μια προσπάθεια τακτοποίησης των όσων έχουν ειπωθεί (και θα ειπωθούν) για τα χρώματα, σε μια σειρά, ας πούμε, εύπεπτης διδακτικής ύλης, για όλους όσοι θέλετε να «μάθετε» τα χρώματα και τον κόσμο τους.

Η σειρά έχει την μορφή μιας υποτιθέμενης, διδακτικής, συνέντευξης των χρωμάτων προς τον άνθρωπο. 

Συνέντευξη με τα χρώματα

[ροβ΄]

To πορτοκαλί στα τσάκρας και στους Ολύμπιους

[ια΄]

-Ουφ, εδώ είμαι και πάλι το πορτοκαλί χρώμα και συνεχίζω, όπως σου είπα πριν σταματήσω να πάρω μια ανάσα, με το πορτοκαλί τσάκρα για να πάω στην συνέχεια στους Ολύμπιους, στις Μούσες, αλλά και στα μαγικά τετράγωνα.

Το δεύτερο από τα τσάκρας, το Svadhishthana, συμβολίζεται με έναν λευκό λωτό που στο κέντρο του έχει μια ημισέληνο, με 6 πορτοκαλοκόκκινα ή πορτοκαλιά πέταλα.

Είναι το τσάκρα του νερού και της χαράς και αντιστοιχεί στην αίσθηση της γεύσης.

Αυτό το τσάκρα βρίσκεται λίγο πιο πάνω από τα γεννητικά όργανα, στο ιερό οστούν και θεωρείται ότι αντιστοιχεί στους όρχεις ή στις ωοθήκες όπου παράγονται / εκχύονται οι διάφορες σεξουαλικές ορμόνες (τεστοστερόνες, οιστρογόνα) που εμπλέκονται στον αναπαραγωγικό κύκλο.

Το ενεργειακό κέντρο Σβαντχισθάνα θεωρείται ότι σχετίζεται επίσης γενικότερα με το ουροποιητικό σύστημα και τα επινεφρίδια.

Κυβερνά λοιπόν το αναπαραγωγικό σύστημα και την σεξουαλικότητά μας και επίσης είναι υπεύθυνο για την ουροδόχο κύστη, την σπλήνα και τα επινεφρίδια.

Ευθύνεται δε για τις κοινωνικές μας σχέσεις, την βία, τους εθισμούς, τις βασικές συναισθηματικές ανάγκες και την ευχαρίστηση.

Ενεργοποιεί το πάθος, την φλόγα της δημιουργίας και της υλοποίησης ιδεών και σχετίζεται με την εδραίωσή μας στην ζωή, την τεκνοποίηση και την οικογενειακή ευτυχία.

Όταν δεν λειτουργεί σωστά επιφέρει σεξουαλική ανικανότητα ή αντιθέτως υπερβολική εμμονή στο σεξ, φοβίες, ταμπού και προβληματικές σχέσεις.

Το Σβαντχισθάνα λοιπόν σωματικά διέπει την αναπαραγωγή, διανοητικά την δημιουργικότητα, συναισθηματικά διέπει την χαρά, ενώ πνευματικά τον ενθουσιασμό.

Το τσάκρα Σβαντχισθάνα περιγράφεται όπως είπαμε, σαν ένα άσπρος λωτός με έξι πορτοκαλοκκόκινα πέταλα.

Μέσα του βρίσκεται ένα άσπρο μισοφέγγαρο που συμβολίζει το νερό, περιοχή όπου προΐσταται η θεότητα Βαρούνα, ο θεός του νερού και του ουράνιου ωκεανού, καθώς και των νόμων του υποβρύχιου κόσμου.

Τα έξι πορτοκαλί πέταλα του τσάκρα αυτού αντιπροσωπεύουν την στοργή, την ασπλαχνία, το αίσθημα καταστροφής, την αυταπάτη, την περιφρόνηση και την καχυποψία.

Το τσάκρα Σβαντχισθάνα σχετίζεται με το ασυνείδητο και τα συναισθήματα, ενώ περιέχει ασυνείδητες επιθυμίες, ειδικά δε τις σεξουαλικές.

Είναι δε στενά συνδεδεμένο με το κόκκινο Μουλαντχάρα και λέγεται ότι δυσκολεύει πολύ το προσπέρασμά του για την πέρα από αυτό ανέλιξη της κουνταλίνι, που είναι η συνειδητή ενέργεια, προς το επόμενο κίτρινο τσάκρα Μανιπούρα, το τσάκρα της πέψης που παίζει σημαντικό στην μετατροπή της τροφής σε σωματική ενέργεια.

Οι ιδιότητες του πορτοκαλί χρώματος, του χρώματος της χαράς και της συναισθηματικότητας, ταιριάζουν αρκετά με αυτές του τσάκρα Σβαντχισθάνα.

Κράτησε Άνθρωπε αυτές τις ιδιότητες του πορτοκαλί τσάκρα Σβαντχισθάνα και θα δεις σε λίγο πόσο ταιριάζουν με τις πορτοκαλί μούσες Ερατώ και Ουρανία στις οποίες θα αναφερθούμε σε λίγο.

Πριν όμως ασχοληθούμε με τις Μούσες, καλό είναι να ρίξουμε μια ματιά στους Ολυμπίους θεούς και να δούμε ποιοι σχετίζονται με αυτό το χρώμα.

Όπως σου έχω πει επανειλημμένως στην ελληνική μυθολογία σπανίζουν οι χρωματικές αναφορές.

Όμως μια διεργασία ενός γνώστη των χρωμάτων, αλλά και της μυθολογίας, στηριζόμενη πάνω στον χρωματικό κύκλο του Ίττεν (έχουμε αναφερθεί σε αυτόν παλαιότερα, αλλά θα επανέλθουμε και πάλι αργότερα στον Ίττεν και τον χρωματικό κύκλο του) μας επιτρέπει να προσδώσουμε τα αντίστοιχα 12 (3 πρωτογενή, 3 παράγωγα και 6 τριτογενή) χρώματα στους Ολύμπιους θεούς, των οποίων οι ιδιότητες ταυτίζονται με τις ιδιότητες των ταυτόσημων χρωμάτων.

Στην αρχική διεργασία, όπου οι 6 βασικοί θεοί του Ολύμπου ταυτίζονται με τα 6 χρώματα της Ίριδας το πορτοκαλί αντιστοιχεί στην Δήμητρα.

Πώς άλλωστε να μην είναι το χρώμα της; Το πιο γήινο αφού η Δήμητρα είναι η ίδια η γη όπως λέει και το όνομα της ΔΗ ΜΑΤΕΡ (Γη Μητέρα).

H Δήμητρα είναι η αντανάκλαση της Γαίας (ύλης) στο γήινο επίπεδο.

Στην περεταίρω διεργασία και ταύτιση των 12 πλέον θεών με τα 12 χρώματα του χρωματικού κύκλου του Ίττεν, όπου τα 6 βασικά χρώματα συμπληρώνονται με τις 6 χροιές που σχηματίζονται μεταξύ τους έχουμε τρεις χροιές του πορτοκαλί χρώματος που κάθε χροιά αντιστοιχεί σε κάποιον από τους θεούς.

Έχομε δηλαδή έναν πορτοκαλοκίτρινο θεό, έναν πορτοκαλί και έναν πορτοκαλοκόκκινο (ή καλύτερα έναν κόκκινο που πορτοκαλίζει κάπως).

Εδώ η Δήμητρα (η τροφός μας Μάνα – Γη) μετακινείται και από το πορτοκαλί πάει στο πορτοκαλοκίτρινο, στο ξανθωπό χρώμα του σταριού και των δημητριακών.

Την πορτοκαλί θέση καταλαμβάνει ο Ήφαιστος και το πορτοκαλοκόκκινο είναι το χρώμα της Εστίας.

Και οι δυο αυτοί θεοί, ο Ήφαιστος και η Εστία, έχουν να κάνουν με την φωτιά.

Ο ένας σαν σιδηρουργός και η άλλη σαν θεά της εστίας, του τζακιού και ως γνωστόν το χρώμα της φωτιάς μπορεί μεν να το αναφέρουμε σαν κόκκινο αλλά στην πραγματικότητα είναι πορτοκαλί.

Λίγο αργότερα, με την έλευση της πατριαρχίας γίνεται μια μικρή ανακατάταξη στους Ολύμπιους και ο Διόνυσος εκτοπίζει από τον Όλυμπο την Εστία, παίρνοντας την θέση της και το χρώμα της.

Συνοπτικά λοιπόν έχουμε τρεις (που γίνονται τελικά 4) θεούς που σχετίζονται με το πορτοκαλί χρώμα.

Την πορτοκαλοκίτρινη Δήμητρα.

Τον καθαρά πορτοκαλί Ήφαιστο.

Την πορτοκαλοκόκκινη Εστία και τον Διόνυσο που σφετερίζεται την θέση της στον Όλυμπο.

Ως γνωστόν, όπως έχει αναφερθεί επανειλημμένως, συμπληρωματικό χρώμα του πορτοκαλί χρώματος είναι το μπλε.

Αυτό ξεκαθαρίζεται και από την μυθολογία μας με ένα κάπως ‘σκαμπρόζικο’ συμβάν που αφορά στην σχέση μεταξύ δυο θεών, του πορτοκαλί Ήφαιστου και της μπλε Αθηνάς.

Σημειωτέον πως οι δυο αυτοί θεοί έχουν και ένα -ας πούμε- κοινό σημείο.

Ο Ήφαιστος είναι απάτωρ, αφού τον γέννησε μόνη της η Ήρα μυρίζοντας ένα κρίνο και η Αθηνά αμήτωρ αφού γεννήθηκε από το κεφάλι του Δία.

Ο Ήφαιστος, θεός της φωτιάς και των τεχνών, και η Αθηνά, θεά της σοφίας, συνδέονται μυθολογικά κυρίως μέσα από την ανεκπλήρωτη ερωτική έλξη του πρώτου προς τη δεύτερη, η οποία διατήρησε την παρθενία της.

Ο σιδηρουργός του Ολύμπου ποθώντας την παρθένα Αθηνά επιχειρεί να την βιάσει.

Εκείνη τον αποτρέπει αλλά εκείνος μη μπορώντας να συγκρατηθεί εκσπερματίζει και το σπέρμα του πέφτει πάνω στο πόδι της θεάς.

Η θεά με βδελυγμία σκουπίζει με έριον (μαλλί) το σπέρμα από το πόδι της και το πετά στην γη (χθων) κι έτσι γεννιέται ο Εριχθόνιος, ένας από τους πρώτους βασιλείς της Αθήνας.

Ο μύθος αυτός μας αποδεικνύει την συμπληρωματική σχέση των δυο χρωμάτων, την συμπληρωματική σχέση των δυο θεοτήτων των τεχνών και της χειροτεχνίας.

Η μπλε Αθηνά Εργάνη με τον πορτοκαλί συμπληρωματικό της τεχνουργό Ήφαιστο.

Συμπληρωματικά χρώματα το μπλε με το πορτοκαλί, συμπληρωματική η Αθηνά Σοφία προς τον Ήφαιστο Τεχνολογία.  

Βεβαίως! Αν το σκεφτούμε καλά θα δούμε ότι η τεχνολογία για την ανάπτυξη και εξέλιξή της έχει ανάγκη από την πνευματική λειτουργία, γι’ αυτό και ο Ήφαιστος κατά την μυθολογία επιθυμώντας να ζευγαρώσει με την Αθηνά, προσπάθησε να την βιάσει για να την κατακτήσει.

Μια και μιλάμε για τους θεούς του Ολύμπου ήθελα να αναφερθώ και στις Μούσες, αλλά θεωρώ πως οφείλω εδώ να κάνω ένα διάλλειμα, οπότε συνεχίζουμε μετά από αυτό.

Η ζωή σε μπλε χρώμα

[1] 

Πολλά άρθρα έχουμε αναρτήσει για το μπλε χρώμα σε βιολογικούς οργανισμούς και την σπανιότητά του, ιδιαίτερα στο ζωικό βασίλειο, που οφείλεται στην έλλειψη μπλε βιο-χρωστικών ουσιών.

Τα περισσότερα, για να μην πω σχεδόν όλα, τα μπλε και πράσινα χρώματα που αντικρύζουμε σε ζώα, οφείλονται σε δομική σκέδαση του φωτός, που συμβαίνει καθώς αντανακλώμενο φως περνά μέσα από νανοδομές φτερών, λεπιών, τριχών κλπ.

Βέβαια, η εξελισσόμενη σύγχρονη επιστήμη μας εκπλήσσει συνεχώς καθώς ανακαλύπτει κάποιες μπλε βιο-χρωστικές ουσίες που ενεργούν επί μέρους σε κάποιους οργανισμούς και μόνον σε αυτούς.

Ο ιστότοπος Natural History Museum μας παρουσιάζει κάποιους ζωικούς οργανισμούς που εμφανίζουν μπλε χρώμα, με τον εξής πρόλογο:

«Από τον ωκεανό μέχρι τον ουρανό, το μπλε φαίνεται να είναι παντού – αλλά είναι ένα από τα πιο δύσκολα χρώματα για να το παράγει η φύση χρησιμοποιώντας χρωστικές ουσίες.

Τα ζώα συνήθως φαίνονται μπλε στο ανθρώπινο μάτι λόγω μικροσκοπικών δομών στο δέρμα, τα φτερά, τα λέπια ή τα κελύφη τους, ή επειδή αποκτούν το χρώμα όταν τρώνε συγκεκριμένες τροφές.

Ακόμα και μεταξύ των φυτών, το μπλε είναι σχετικά σπάνιο: λιγότερο από το 10% των ανθοφόρων φυτών στον κόσμο παράγουν μπλε άνθη.»

Μπλεπόδαρος (Sula nebouxii)

Περπατώντας περήφανα γύρω από πιθανά ταίρια, ο αρσενικός μπλεπόδαρος αξιοποιεί στο έπακρο τα τολμηρά του ‘υποδήματα’ (πόδια).

Περισσότερο από μια απλή χρωματική δήλωση, το μπλε εξυπηρετεί έναν σημαντικό σκοπό για αυτό το πουλί, το οποίο είναι ενδημικό στις ακτές του Ειρηνικού της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής.

Τα θηλυκά πιστεύεται ότι επιλέγουν συντρόφους με τα πιο λαμπερά γαλαζωπά πόδια, επειδή η ένταση του χρώματος αντανακλά την υγεία του αρσενικού.

Το μπλε χρώμα παράγεται από χρωστικές ουσίες που βρίσκονται στα ψάρια που τρώνε τα πουλιά αυτά.

Μελέτες έχουν δείξει ότι τα αρσενικά που είχαν φάει πρόσφατα φρέσκο ψάρι είχαν πιο φωτεινά πόδια και ισχυρότερο ανοσοποιητικό σύστημα.

Ένα αρσενικό ξεκινά μια περίπλοκη τελετουργία ερωτοτροπίας δίνοντας στο θηλυκό ένα κλαδάκι ή μια πέτρα.

Στη συνέχεια, γέρνει το ράμφος, την ουρά και τα φτερά του προς τον ουρανό και χοροπηδάει γύρω από το θηλυκό με ένα ψηλό βήμα, επιδεικνύοντας τα ασυνήθιστα πόδια του. 

Μπλε θαλασσινός αστερίας (Linckia laevigata) 

Το μπλε χρώμα στους αστερίες δημιουργείται από καροτενοειδή, κοινές χρωστικές ουσίες που είναι υπεύθυνες για την παραγωγή ορισμένων κόκκινων, κίτρινων και πορτοκαλί χρωμάτων.

Το μπλε χρώμα είναι αποτέλεσμα του συνδυασμού αυτών των χρωστικών με μια πρωτεΐνη.

Οι αστακοί και κάποια είδη καβουριών είναι μπλε για τον ίδιο λόγο.

Γίνονται κόκκινοι όταν μαγειρεύονται επειδή το σύμπλεγμα μπλε καροτενοειδών και πρωτεΐνης διασπάται, απελευθερώνοντας τα κόκκινα καροτενοειδή.

Ο θαλασσινός αστερίας μπορεί να έχει διαφορετικά χρώματα, όπως κίτρινο ή πράσινο.

Το χρώμα θεωρείται ότι εξαρτάται από τις διαφορές στην πρωτεΐνη. 

Δημιουργώντας Χρώμα: 

Μέχρι τα μέσα του 1800, όλες οι χρωστικές προέρχονταν από φυσικές πηγές, όπως έντομα, ρίζες ή ορυκτά.

Η παραγωγή τους ήταν δύσκολη και ακριβή.

Το 1856, ένας 18χρονος Άγγλος χημικός, ο Γουίλιαμ Χένρι Πέρκιν, ανακάλυψε τυχαία μία από τις πρώτες συνθετικές χρωστικές. 

Αναζητώντας μια θεραπεία για την ελονοσία, ο Πέρκιν πειραματίστηκε με λιθανθρακόπισσα, ένα παχύ, σκούρο υγρό υποπροϊόν της παραγωγής αερίου άνθρακα.

Το πείραμά του απέτυχε, αλλά άφησε πίσω του ένα ελαιώδες υπόλειμμα που έβαψε το μετάξι με ένα λαμπερό μωβ χρώμα.

Ονόμασε την χρωστική αυτήν ουσία μωβίνη.

Το μωβ του Πέρκιν άλλαξε την ιστορία των χρωμάτων. 

Υπέβαλε αίτηση για δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και άνοιξε τον δρόμο για την σύγχρονη χημεία για να προχωρήσει σε βιομηχανικές εφαρμογές και έμμεσα οδήγησε σε προόδους στη σύγχρονη ιατρική, τα εκρηκτικά, τη φωτογραφία και τα πλαστικά.

Το νέο μωβ του Perkin (η μωβίνη) βάφοντας εύκολα και οικονομικά τα υφάσματα κατέκτησε τον κόσμο της μόδας.

Εμφανίστηκε για πρώτη φορά στο Παρίσι και το Λονδίνο, εξαπλώθηκε γρήγορα στην Αμερική και προβλήθηκε έντονα σε δημοφιλή γυναικεία περιοδικά της εποχής.

Τα φτερά στρουθοκαμήλου, βαμμένα με συνθετικές χρωστικές, ήταν ένα σημαντικό αξεσουάρ μόδας στα τέλη του 1800 και στις αρχές του 1900, κοσμώντας καπέλα και φορέματα. 

Οι συνθετικές χρωστικές έγιναν μεγάλη επιχείρηση μετά το 1860, με επικεφαλής την Γερμανία.

Αυτός ο κατάλογος δειγμάτων χρωστικών ουσιών της BASF παρουσιάζει τη ζωντανή ποικιλία νέων συνθετικών χρωμάτων. 

Η BASF, η οποία ιδρύθηκε στη Γερμανία το 1865 για την κατασκευή χρωστικών ουσιών, είναι μία από τις παλαιότερες χημικές εταιρείες που υπάρχουν σήμερα.

Η Συμβολική Χρήση του Χρώματος στην Ισλαμική Αρχιτεκτονική

Written by Nour Fakharany on August 07, 2023

(Μέρος 2^ο)

al-Nouri Mosque / Nur ad-Din Zangi, Iraq

Χρονολογούμενο από τον 12ο αιώνα, το Μεγάλο Τζαμί του αλ-Νούρι, γνωστό και ως Πράσινο Τζαμί, είναι ένα από τα παλαιότερα τζαμιά στην πόλη της Μοσούλης στο Ιράκ. 

Είναι περισσότερο γνωστό για τον στραβό μιναρέ του λόγω της σημαντικής κλίσης του. 

Το 2014, το τζαμί καταλήφθηκε από τρομοκρατική ομάδα και καταστράφηκε μαζί με τον εμβληματικό μιναρέ του. 

Το 2020, η UNESCO και το Ιρακινό Υπουργείο Πολιτισμού ανακοίνωσαν διεθνή διαγωνισμό σχεδιασμού για την ανακατασκευή και αποκατάσταση του ιστορικού συγκροτήματος Αλ-Νούρι στη Μοσούλη. Επιπλέον, έχει πλέον αποκατασταθεί, με τον εμβληματικό πράσινο τρούλο του να βρίσκεται στην κορυφή της κατασκευής. 

Μπλε:

Σύμβολο της πνευματικότητας και των ουρανών, το μπλε συχνά συνδέεται με την περισυλλογή και τον στοχασμό.

Χρησιμοποιείται συχνά σε πλακάκια, θόλους και κατασκευές οροφής.

Το μπλε συμβολίζει τα αδιαπέραστα βάθη του σύμπαντος, με συγκεκριμένες αποχρώσεις του τυρκουάζ μπλε του νερού που πιστεύεται ότι έχουν μυστικιστικές ιδιότητες.

Στον πυρήνα του, το μπλε αποτελεί υπενθύμιση των ουρανών και των σαγηνευτικών αποστάσεων της ανώτερης γνώσης. 

Sultan Ahmed Mosque (Blue Mosque) / Sedefkar Mehmed Agha, Turkey

Το Τζαμί του Σουλτάνου Αχμέτ, γνωστό και ως Μπλε Τζαμί, είναι ένα από τα πιο εμβληματικά αξιοθέατα στην Κωνσταντινούπολη της Τουρκίας.

Είναι γνωστό για το εσωτερικό του με μπλε πλακάκια, που χτίστηκε τον 17ο αιώνα κατά την Οθωμανική Αυτοκρατορία. 

Ολόκληρο το κτήριο είναι διακοσμημένο με χιλιάδες μπλε πλακάκια στους εσωτερικούς τοίχους του, δημιουργώντας μια μπλε ατμόσφαιρα ακόμα και κατά τη διάρκεια της ημέρας, με περίπλοκα σχέδια και λουλουδάτα σχέδια. 

Συνδεδεμένη με την προστασία από το κακό μάτι και μια υπενθύμιση του αιώνιου ουρανού, αυτή η συγκεκριμένη χρήση του μπλε συσχετίζεται με το οθωμανικό αρχιτεκτονικό στυλ του 17ου αιώνα. 

Η «Συνέντευξη με τα χρώματα» είναι μια προσπάθεια τακτοποίησης των όσων έχουν ειπωθεί (και θα ειπωθούν) για τα χρώματα, σε μια σειρά, ας πούμε, εύπεπτης διδακτικής ύλης, για όλους όσοι θέλετε να «μάθετε» τα χρώματα και τον κόσμο τους.

Η σειρά έχει την μορφή μιας υποτιθέμενης, διδακτικής, συνέντευξης των χρωμάτων προς τον άνθρωπο. 

Συνέντευξη με τα χρώματα

[ροα΄]

To πορτοκαλί χρώμα σε θρησκείες και κουλτούρες

[ια΄]

-Όταν σταμάτησα προ ολίγου, σου είπα πώς σειρά στην παρουσίαση μου, εμένα του πορτοκαλί χρώματος, έχει η σχέση μου με τα διάφορα θρησκεύματα.

Πριν ξεκινήσω αυτό το θέμα, σου παρουσιάζω έναν μικρό σχετικό πρόλογο που αναγράφεται επί αυτού στην Wikipedia:

Στον Κομφουκιανισμό, την θρησκεία και την φιλοσοφία της αρχαίας Κίνας, το πορτοκαλί ήταν το χρώμα της μεταμόρφωσης.

Στην Κίνα και την Ινδία, το χρώμα πήρε το όνομά του όχι από τον πορτοκαλί καρπό, το φρούτο πορτοκάλι, αλλά από το σαφράν, την καλύτερη και πιο ακριβή βαφή στην Ασία.

Σύμφωνα με τον Κομφουκιανισμό, η ύπαρξη διέπεται από την αλληλεπίδραση της αρσενικής ενεργητικής αρχής, του γιανγκ, και της θηλυκής παθητικής αρχής, του γιν.

[Σημ. συν.: Εδώ έχουμε την αντικατάσταση του μαύρου – άσπρου, του καλσικού χρωματισμού του γιν -γιανγκ, με κόκκινο – κίτρινο, τα χρώματα που από την ανάμειξη τους προκύπτει το πορτοκαλί χρώμα].

Το κίτρινο ήταν το χρώμα της τελειότητας και της ευγένειας.

Το κόκκινο ήταν το χρώμα της ευτυχίας και της δύναμης.

Το κίτρινο και το κόκκινο συγκρίθηκαν με το φως και τη φωτιά, την πνευματικότητα και τον αισθησιασμό, φαινομενικά αντίθετα αλλά πραγματικά συμπληρωματικά.

Από την αλληλεπίδραση μεταξύ των δύο προέκυψε το πορτοκαλί, το χρώμα της μεταμόρφωσης

Ινδουισμός και Βουδισμός:

Μια μεγάλη ποικιλία χρωμάτων, που κυμαίνονται από ένα ελαφρώς κίτρινο πορτοκαλί έως ένα βαθύ πορτοκαλί κόκκινο, που όλα ονομάζονται απλά σαφράν, συνδέονται στενά με τον Ινδουισμό και τον Βουδισμό και φοριούνται συνήθως από μοναχούς και ιερούς άνδρες σε όλη την Ασία.

Στον Ινδουισμό, η θεότητα Κρίσνα, ένας από τους κύριους αβατάρ του Βισνού, απεικονίζεται συνήθως ντυμένη με κίτρινο ή κίτρινο πορτοκαλί.

Το κίτρινο και το σαφράν είναι επίσης τα χρώματα που φοριούνται από τους sadhu, ή τους περιπλανώμενους ευσεβείς άνδρες στην Ινδία.

Στον Βουδισμό, το πορτοκαλί (ή ακριβέστερα το σαφράν) ήταν το χρώμα του φωτισμού, η υψηλότερη κατάσταση τελειότητας.

Στον Βουδισμό τα χρώματα σαφράν των χιτώνων που φορούν οι βουδιστές μοναχοί ορίστηκαν από τον ίδιο τον Βούδα και τους οπαδούς του τον 5ο αιώνα π.Χ.

Ο χιτώνας αυτός και το χρώμα του είναι σημάδι απάρνησης του έξω κόσμου και αφοσίωσης στην τάξη του μοναχισμού.

Ο υποψήφιος μοναχός, με τον διδάσκαλό του, εμφανίζεται πρώτα στους μοναχούς της μονής με τα δικά του ρούχα, με το νέο του ιμάτιο κάτω από τη μασχάλη και ζητά να μπει στο τάγμα.

Έπειτα δίνει τους όρκους του, φορά τα ιμάτια και με τη γαβάθα του, βγαίνει στον κόσμο.

Στην συνέχεια περνάει τα πρωινά του ζητιανεύοντας και τα απογεύματα του σε περισυλλογή και μελέτη, είτε σε δάσος, κήπο, είτε στο μοναστήρι.

Σύμφωνα με τις βουδιστικές γραφές και τα σχόλια, η χρωστική που βάφει το ιμάτιο του επιτρέπεται να λαμβάνεται από έξι είδη ουσιών:

ρίζες και κόνδυλους, φυτά, φλοιό, φύλλα, άνθη και φρούτα.

Τα ιμάτια κατά την βαφή τους πρέπει επίσης να βράζονται σε νερό για πολλή ώρα για να πάρουν το σωστό βαθυκίτρινο χρώμα.

Το σαφράν και η ώχρα, που συνήθως παρασκευάζονται με βαφή από το φυτό curcuma longa ή από το δέντρου jackfruit, είναι τα πιο κοινά χρώματα.

Οι λεγόμενοι μοναχοί του δάσους φορούν συνήθως ρόμπες ώχρας και οι μοναχοί της πόλης σαφράν, αν και αυτό δεν είναι επίσημος κανόνας.

Το χρώμα των ιματίων ποικίλλει επίσης κάπως μεταξύ των διαφορετικών «ταγμάτων», ή σχολών του Βουδισμού, και ανά χώρα, ανάλογα με τα δόγματά τους και τις διαθέσιμες βαφές.

Οι μοναχοί του αυστηρού Βατζραγιάνα ή του Ταντρικού Βουδισμού, που ασκείται στο Θιβέτ, φορούν τα πιο βαθύχρωμα ιμάτια από σαφράν και βαθυκόκκινο χρώμα.

Οι μοναχοί του βουδισμού Μαχαγιάνα, που ασκείται κυρίως στην Ιαπωνία, την Κίνα και την Κορέα, φορούν πιο ανοιχτό κίτρινο ή σαφράν, συχνά με λευκό ή μαύρο συνδυασμό.

Οι μοναχοί του Βουδισμού Hinayana, που ασκείται στη Νοτιοανατολική Ασία, φορούν συνήθως χρώμα ώχρας ή σαφράν.

Οι μοναχοί της δασικής παράδοσης στην Ταϊλάνδη και σε άλλα μέρη της Νοτιοανατολικής Ασίας φορούν ιμάτια από καφέ ώχρα, βαμμένα από το ξύλο του δέντρου jackfruit.

Κίτρινο ή πορτοκαλί είναι επίσης το χρώμα που έχουν οι χιτώνες με τους οποίους καλύπτουν τα αγάλματα του Βούδα στην Ινδοκίνα

Το κίτρινο και το σαφράν είναι επίσης τα χρώματα που φορούν οι sadhu, ή οι περιπλανώμενοι άγιοι άνδρες στην Ινδία.

Στις θρησκείες των νησιών της Πολυνησίας, το κίτρινο-πορτοκαλί είναι ένα ιερό χρώμα, το χρώμα της θεϊκής ουσίας. η λέξη "κίτρινο" στις τοπικές γλώσσες είναι ίδια με το όνομα του φυτού curcuma longa, που θεωρείται η τροφή των θεών.  

Στο ισλάμ, όπως ήδη έχουμε πει, το χρυσαφί πορτοκαλο-κίτρινο χρώμα συμβολίζει την σοφία, ενώ στο Πακιστάν, ο συνδυασμός κίτρινου με κόκκινο (γονέων του πορτοκαλί) είναι τα χρώματα της κόλασης.

Αντιθέτως στο Βατικανό το κόκκινο με το χρυσοκίτρινο είναι ο βασικός χρωματισμός του εραλδικού θυρεού της πόλης του Βατικανό.

Στα ιπποτικά οικόσημα και τους εραλδικούς θυρεούς το πορτοκαλί απουσιάζει γιατί όπως σου έχω αναφέρει την εποχή εκείνη δεν είχε σχηματισθεί ακόμα η έννοια του πορτοκαλί χρώματος.

Επανέρχομαι στον Βουδισμό, όπου στο σύστημα Vajrayana, υπάρχουν τα πέντε κύρια χρώματα του Βουδισμό που αντιπροσωπεύουν πέντε καταστάσεις του Βούδα:

Μπλε, Κόκκινο, Κίτρινο/Πορτοκαλί, Πράσινο και Λευκό/Διαφανές.

Αυτά τα πέντε χρώματα αντιστοιχούν επίσης σε πέντε σοφίες του Βούδα.

Το Κίτρινο/Πορτοκαλί – ταυτίζεται με τον Βούδα Ratnasambhava, που αντιπροσωπεύει τη σοφία της ισότητας και της γαλήνης.

Συσχετίζεται με την προσπάθεια καταπολέμησης της απληστίας και της υπεροψίας.

Ο Ρατνασαμπάβα αναφέρεται ότι είναι ο αρχηγός της Μεραρχίας του Νότου, μιας από τις πέντε κύριες μεραρχίες που ελέγχει τους τεράστιους δαιμονικούς στρατούς των πέντε κατευθύνσεων.

Στην Ταϊλάνδη σύμφωνα με τα αρχαία έθιμα του Σιάμ, υπάρχει ένας αστρολογικός κανόνας (ο οποίος έχει επιρροές από την ινδουιστική μυθολογία) που αποδίδει ένα χρώμα σε κάθε ημέρα της εβδομάδας με βάση το χρώμα του Θεού που προστατεύει την ημέρα.

Το πορτοκαλί είναι το χρώμα της Πέμπτης.

Πάμε τώρα στην αρχαιοελληνική θρησκεία, στον Ολυμπισμό.

Ως γνωστόν στην ελληνική μυθολογία υπάρχουν ελάχιστες χρωματικές αναφορές, όμως βάση αυτών και άλλων μελετών έχουμε καταλήξει σε χρωματικές ταυτότητες των θεοτήτων.

Πριν όμως εγκαταλείψουμε την Ανατολή και την Ασία οφείλουμε να σταθούμε στα τσάκρας και να αναφερθούμε στο Svadhishthana, που είναι το δεύτερο από τα τσάκρας, το πορτοκαλί.

Αυτά όλα σε λίγο, αφού πάρω μια ανάσα….

Nudibranch (Γυμνοβράγχια)

Γυμνοβράγχια – Τα «στολίδια» της θάλασσας

(Θαλάσσιοι γυμνοσάλιαγκες)

[A] 

Αστραφτερό μωβ με κίτρινες βούλες, βαθύ κυανό με χρυσές λωρίδες, ροζ με πορτοκαλί μπορντούρες, χιλιάδες χρώματα και σχέδια χωρίς τέλος σε συνδυασμούς και ομορφιά. 

Αυτός είναι ο εκθαμβωτικός κόσμος των γυμνοβράγχιων των ελληνικών θαλασσών. Πρόκειται για μία από τις λιγότερο γνωστές ομάδες μαλακίων στα οποία ανήκουν τα πιο διάσημα μύδια, γυαλιστερές, μπουρούδες, αχοιβάδες, σουπιές, χταπόδια, κ.ά.

Τα μαλάκια είναι μία από τις πιο επιτυχημένες οικογένειες του Ζωικού Βασιλείου στο θαλάσσιο περιβάλλον, καθώς αντιπροσωπεύονται από τον μεγαλύτερο αριθμό ειδών σε σχέση με κάθε άλλη ομάδα.

Τα γυμνοβράγχια, ή πιο κοινά οι θαλάσσιοι γυμνοσάλιαγκες, αποτελούν μια υποομάδα των γαστερόποδων μαλακίων που διακρίνεται από την απουσία ενός οστράκου που προστατεύει τα μαλακά μέρη του ζώου. 

Η αλήθεια είναι ότι έχουν όστρακο κατά τα πρώτα στάδια της ζωής τους, το οποίο χάνουν μόλις μεγαλώσουν.

Μάλιστα σε λίγα από αυτά εμφανίζεται κάποιο όστρακο έστω σε υποτυπώδη μορφή ακόμα και στην ενήλικη μορφή τους. 

Η ονομασία τους προέρχεται από το γεγονός ότι τα αναπνευστικά τους όργανα (βράγχια) βρίσκονται εκτεθειμένα στο περιβάλλον (γυμνά). 

Η ταξινόμηση τους μοιάζει λίγο μπερδεμένη, καθώς ανήκουν στα οπισθοβράγχια στα οποία όμως δεν ανήκουν κάποιοι άλλοι θαλάσσιοι γυμνοσάλιαγκες.

Έτσι ενώ οι φυσιοδίφες και οι καταδύτες ονομάζουν κάθε γυμνό μαλάκιο «γυμνοβράγχιο», κάτι τέτοιο επιστημονικά δεν ισχύει. 

Αστείρευτη ποικιλία

Περισσότερα από 3.000 διαφορετικά είδη απαντώνται στις θάλασσες του κόσμου, από τα κρύα νερά του Αρκτικού ωκεανού και της Ανταρκτικής μέχρι τα θερμά νερά του Ισημερινού.

Λίγα από αυτά εισέρχονται σε υφάλμυρα νερά, ενώ προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι απουσιάζουν από τα γλυκά νερά.

Ζούνε σχεδόν από την επιφάνεια της θάλασσας μέχρι και τα 2.500 μέτρα βάθος με την συντριπτική πλειοψηφία τους να προτιμάει τα ζεστά, ήρεμα και σχετικά ρηχά νερά των υφάλων.

Από αυτά, άλλα είναι πλαγκτονικοί οργανισμοί παρασυρόμενοι από τα ρεύματα της θάλασσας και άλλα, τα πιο μεγάλα, ζούνε σε βράχια, αμμούδες και πάνω σε άλλους οργανισμούς. 

Το μέγεθος τους ποικίλει από λίγα χιλιοστά μέχρι και 40 εκατοστά ενώ η διάρκεια ζωής τους είναι μικρή και κυμαίνεται από λίγες εβδομάδες μέχρι έναν χρόνο. Πρόκειται για ερμαφρόδιτα ζώα που δεν μπορούν να αναπαραχθούν από μόνα τους. Πολλά από αυτά κατά την διάρκεια της ερωτοτροπίας δίνουν μία χορευτική παράσταση πριν εναγκαλιστούν προς αναπαραγωγή. 

Στην συνέχεια παράγουν αυγά σε αριθμούς που κυμαίνονται από λίγες δεκάδες μέχρι και 25 εκατομμύρια, όπως η Aplysia fasciata, ο γνωστός «λαγός της θάλασσας». 

Τα αυγά τους εναποτίθενται συνήθως σε κυκλική διάταξη κάτω από πέτρες και σε κοιλώματα, ενώ κάποια είδη γεννούν συμπαγείς μάζες αυγών που μοιάζουν με δαντελωτούς φιόγκους. 

Τα μάτια του τάρανδου

Σπουδάζοντας και γράφοντας για τα χρώματα, γοητεύομαι ιδιαίτερα όταν αναφέρομαι στους χρωματισμούς των ζώων.

Μένω κατάπληκτος από όσα συναντώ στις μελέτες μου, όπου συναντώ συνεχώς εκπλήξεις.

Μια από αυτές τις εκπλήξεις είναι και η εποχική αλλαγή χρώματος των ματιών των ταράνδων. 

Τα μάτια των ταράνδων αποτελούν μια μοναδική προσαρμογή που αλλάζει χρώμα με τις εποχές, από χρυσοκίτρινο το καλοκαίρι σε βαθύ μπλε τον χειμώνα. 

Αυτή η αλλαγή χρώματος οφείλεται σε ένα ανακλαστικό στρώμα στο μάτι που ονομάζεται tapetum lucidum (έχομε αναφερθεί στο tapetum lucidum όταν μιλούσαμε για τα μάτια της γάτας) το οποίο μεταβάλλει τη δομή του με βάση τα επίπεδα φωτός.

https://xromata.com/?p=13094 

Η μετατόπιση επιτρέπει στους ταράνδους να βλέπουν καλύτερα τόσο στο έντονο φως του χιονιού του καλοκαιριού όσο και στο χαμηλό φως των χειμώνων της Αρκτικής, όπου το μπλε φως τους βοηθά να βρουν τροφή και να αποφύγουν τα αρπακτικά ζώα. 

Πώς και γιατί αλλάζει το χρώμα:

Καλοκαίρι (Χρυσοκίτρινα Μάτια):

Στο φωτεινό, ηλιόλουστο αρκτικό καλοκαίρι, το tapetum lucidum έχει χρυσοκίτρινο χρώμα.

Αυτό το στρώμα αντανακλά το μεγαλύτερο μέρος του φωτός απευθείας πίσω από το μάτι, λειτουργώντας αποτελεσματικά ως φυσικό γυαλί ηλίου για τη μείωση της αντανάκλασης και την προστασία της όρασής τους σε συνεχές φως ημέρας. 

Το tapetum lucidum έχει χρυσοκίτρινο χρώμα, παρόμοιο με άλλα θηλαστικά.

Οι ίνες κολλαγόνου του είναι πιο απλωμένες, αντανακλώντας το φως αποτελεσματικά στο φωτεινό 24ωρο φως της ημέρας του αρκτικού καλοκαιριού.

Χειμώνας (Βαθιά Μπλε Μάτια):

Στον μακρύ, σκοτεινό αρκτικό χειμώνα, το tapetum lucidum αλλάζει σε μια βαθιά μπλε απόχρωση.

Αυτή η μεταμόρφωση κάνει τα μάτια τους δραματικά πιο ευαίσθητα στο σπάνιο φως, έως και 1.000 φορές περισσότερο από ό,τι το καλοκαίρι.

Το μπλε χρώμα σκεδάζει το φως μέσα στο μάτι, επιτρέποντας στους φωτοϋποδοχείς μια δεύτερη ευκαιρία να ανιχνεύσουν το λίγο φως που είναι διαθέσιμο, αν και με ελαφρώς λιγότερη ευκρίνεια εικόνας.

Το tapetum lucidum αποκτά ένα βαθύ μπλε χρώμα. 

Αυτό συμβαίνει επειδή οι ορθάνοιχτες κόρες των ματιών κατά τις μεγάλες περιόδους σκότους αυξάνουν την πίεση στο εσωτερικό του ματιού.

Αυτό πιέζει τις ίνες κολλαγόνου πιο κοντά μεταξύ τους, με αποτέλεσμα να αντανακλούν τα μικρότερα, μπλε μήκη κύματος του φωτός πιο αποτελεσματικά.

Όφελος τον χειμώνα:

Η αντανάκλαση του μπλε φωτός βοηθά τους ταράνδους να βλέπουν καλύτερα σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού τον χειμώνα.

Τους βοηθά επίσης να βρουν λειχήνες, την κύρια πηγή τροφής τους, οι οποίες απορροφούν την υπεριώδη ακτινοβολία και φαίνονται πιο σκούρες στους ταράνδους στο φάσμα του μπλε φωτός.

Όφελος το καλοκαίρι:

Το χρυσοκίτρινο χρώμα είναι ευεργετικό για να βλέπουν σε φωτεινές, χιονισμένες συνθήκες. 

Μειονέκτημα:

Μια συνέπεια των συμπιεσμένων ινών τον χειμώνα είναι ότι το φως είναι πιο σκεδασμένο, γεγονός που μπορεί να κάνει την όραση λίγο πιο θολή.

Άλλα χαρακτηριστικά των ματιών:

Σχήμα κόρης:

Οι τάρανδοι έχουν μακριές, οριζόντιες κόρες αντί για στρογγυλές.

Αυτό το σχήμα τους βοηθά να εστιάζουν την όρασή τους κατά μήκος του ορίζοντα, κάτι που είναι χρήσιμο για τον εντοπισμό θηρευτών.

[Από την σειρά της ‘Britannica’

για τις βιο-χρωστικές]

Ο Χρωματισμός στην βιολογία

[ΚΓ΄]

Φυσιολογικές λειτουργίες:

Η συζήτηση για τα βιοχρώματα νωρίτερα σε αυτό το άρθρο άγγιξε τους πολλούς σημαντικούς φυσιολογικούς ρόλους των βιολογικών χρωστικών, συμπεριλαμβανομένου αυτού των χλωροφύλλων στη φωτοσύνθεση και των αιμοσφαιρινών στη μεταφορά οξυγόνου.

Αυτή η ενότητα παρέχει παραδείγματα άλλων φυσιολογικών επιδράσεων του βιολογικού χρωματισμού.

Τριχώματα και φτερά που περιέχουν μελανίνη είναι πιο ανθεκτικά από εκείνα που δεν έχουν αυτό το βιόχρωμα. 

Η αυξημένη ανθεκτικότητα πιθανώς εξηγεί τις σκούρες, μελανινικές άκρες των φτερών των περισσότερων πτηνών.

Μπορεί επίσης να είναι ένας παράγοντας που συμβάλλει στο υψηλό ποσοστό μαύρου χρώματος μεταξύ των πτηνών που ζουν σε ερήμους, οι οποίες είναι εξαιρετικά τραχιά ενδιαιτήματα.  

Η απορρόφηση της ηλιακής ενέργειας από το σκούρο δέρμα, τα λέπια, τα φτερά ή το τρίχωμα συχνά σχετίζεται με αυξημένη αύξηση θερμότητας και μειωμένους μεταβολικούς ρυθμούς.

Επειδή τα πουλιά χάνουν μεγάλη ποσότητα θερμότητας του σώματός τους μέσω των μη μονωμένων ποδιών τους, ο σκούρος χρωματισμός των ποδιών μπορεί να βοηθήσει στη θέρμανση των ποδιών απορροφώντας την ηλιακή ενέργεια, μειώνοντας έτσι την απώλεια θερμότητας.

Αυτή η μειωμένη απώλεια θερμότητας μπορεί να εξηγήσει γιατί οι σκουρόχρωμες ξυλοσβάρνες της Βόρειας Αμερικής (Parulidae) φτάνουν στις βόρειες περιοχές αναπαραγωγής τους νωρίτερα από τις ανοιχτόχρωμες ξυλοσβάρνες. 

Τα σκούρα φτερά, ωστόσο, μπορεί στην πραγματικότητα να μειώσουν την ποσότητα της ηλιακής ενέργειας που διεισδύει στο δέρμα ενός πουλιού και απορροφάται από αυτό.

Με πλήρως όρθιο φτέρωμα σε μέτριους ανέμους, ένα σκούρο πουλί σε πλήρες ηλιακό φως απορροφά λιγότερη θερμότητα στο σώμα του από ό,τι ένα ανοιχτόχρωμο πουλί. Αυτός μπορεί επίσης να είναι ένας παράγοντας που συμβάλλει στο υψηλό ποσοστό μαύρου χρώματος μεταξύ των πτηνών που ζουν στην έρημο. 

Η φωτοενεργοποίηση της 7-δεϋδροχοληστερόλης σε βιταμίνη D συμβαίνει σε όλη την επιδερμίδα των ανθρώπων παρουσία υπεριώδους φωτός.

Η μελανοποίηση του ανθρώπινου δέρματος μπορεί να είναι μια προσαρμογή για τη βελτιστοποίηση της σύνθεσης βιταμίνης D επιτρέποντας σε περισσότερη ή λιγότερη υπεριώδη ακτινοβολία να διεισδύσει στην επιδερμίδα.

Μια ευρέως διαδεδομένη αντίδραση στα αυξημένα επίπεδα φωτός είναι η προσθήκη μελανίνης ή η σκουρόχρωση του σώματος – για παράδειγμα, το μαύρισμα στους ανθρώπους. 

Αυτή η μελανική θωράκιση προστατεύει τους ιστούς του οργανισμού από δυνητικά επικίνδυνα επίπεδα υπεριώδους ακτινοβολίας.

Δεδομένου ότι η υπεριώδης ασπίδα χρειάζεται να προστατεύει μόνο τα εύκολα καταστρεφόμενα κύτταρα στο νευρικό και αναπαραγωγικό σύστημα, δεν χρειάζεται απαραίτητα να βρίσκεται στο δέρμα, αλλά μπορεί να βρίσκεται εσωτερικά, ακριβώς γύρω από ευαίσθητα όργανα.

Όταν η υπεριώδης ασπίδα είναι εσωτερική, ο εξωτερικός χρωματισμός μπορεί να συμμορφώνεται με άλλες πιέσεις επιλογής.

Το νερό διατηρείται μειώνοντας την απώλεια εξάτμισης και μειώνοντας την απώλεια απεκκριτικού νερού.

Τα έντομα μειώνουν την απώλεια εξάτμισης νερού προσθέτοντας μελανίνη στην επιδερμίδα, καθώς η μελανίνη είναι πιο αδιάβροχη από άλλα βιοχρώματα.

Το μαύρο σκαθάρι Onymacris laeviceps χάνει σημαντικά λιγότερο νερό από το λευκό σκαθάρι O. brincki όταν και τα δύο είδη διατηρούνται χωρίς τροφή υπό τις ίδιες συνθήκες. 

Οι κινόνες σκουραίνουν επίσης τους εξωσκελετούς των εντόμων, και στη Drosophila οι κινόνες συμβάλλουν στη χαμηλή διαπερατότητα του εξωσκελετού.

Ορισμένα έντομα αποφεύγουν την απώλεια νερού μέσω της απέκκρισης εναποθέτοντας αζωτούχα απόβλητα στον εξωσκελετό, τα οποία αποβάλλονται περιοδικά. 

Σε αυτά τα είδη, ο εξωτερικός χρωματισμός είναι συνέπεια της απέκκρισης αζώτου. Ορισμένα αρθρόποδα παράγουν δυσάρεστες οσμές ως μέσο άμυνας έναντι των αρπακτικών.

Αυτές οι οσμές προέρχονται από τις p-βενζοκινόνες στον εξωσκελετό και συσχετίζονται με τις χρωματικές ιδιότητες των μορίων.

Κατά συνέπεια, ο χρωματισμός σε αυτά τα είδη μπορεί να είναι συνέπεια της επιλογής για χημική άμυνα.

Η «Συνέντευξη με τα χρώματα» είναι μια προσπάθεια τακτοποίησης των όσων έχουν ειπωθεί (και θα ειπωθούν) για τα χρώματα, σε μια σειρά, ας πούμε, εύπεπτης διδακτικής ύλης, για όλους όσοι θέλετε να «μάθετε» τα χρώματα και τον κόσμο τους.

Η σειρά έχει την μορφή μιας υποτιθέμενης, διδακτικής, συνέντευξης των χρωμάτων προς τον άνθρωπο. 

Συνέντευξη με τα χρώματα

[ρο΄]

To πορτοκαλί χρώμα στην διατροφή

[ι΄]

-Σταμάτησα προ ολίγου σε ένα αρκετά ενδιαφέρον σημείο, το πορτοκαλί χρώμα στην διατροφή σου Άνθρωπε.

Σου ανέφερα αρκετά φρούτα και καρπούς που έχουν πορτοκαλί χρώμα και κατέληξα στις πορτοκαλί κολοκύθες που έχουν πορτοκαλιά χρώματα, από το υποτονικό πορτοκαλί (σχεδόν μπεζ) χρώμα μέχρι τις σχεδόν κόκκινες κολοκύθες χοκαΐντο, που μας δίνουν ωραίες πορτοκαλί κολοκυθόσουπες -και όχι μόνο-.

Σούπες με ωραίο πορτοκαλί χρώμα μπορούμε να φτιάξουμε και από καρότα.

Επίσης και οι πορτοκαλί φακές -που τις λέμε κόκκινες- μας δίνουν μια χυλώδη σούπα (κάτι που μοιάζει με φάβα), αρκετά διαδεδομένη στην Αίγυπτο και την Μέση Ανατολή.

Το πορτοκαλί είναι ένα πολύ συνηθισμένο χρώμα φρούτων, λαχανικών, μπαχαρικών και άλλων τροφίμων σε πολλούς διαφορετικούς πολιτισμούς.

Τα πορτοκαλί τρόφιμα περιλαμβάνουν εκτός των διάφορων φρούτων και καρπών, γαρίδες, σολομό, αυγά σολομού και πολλά άλλα τρόφιμα.

Το πορτοκαλί χρώμα παρέχεται από μπαχαρικά όπως η πάπρικα, το σαφράν και η σκόνη κάρυ.

Οι άνθρωποι συνδέουν ορισμένα χρώματα με συγκεκριμένες γεύσεις και το χρώμα των τροφίμων μπορεί να επηρεάσει την αίσθηση της γεύσης σε οτιδήποτε, από καραμέλες μέχρι κρασί.

Δεδομένου ότι το πορτοκαλί συνδέεται ευρέως με την καλή γεύση, πολλές εταιρείες προσθέτουν πορτοκαλί χρωστικές τροφίμων για να βελτιώσουν την εμφάνιση των συσκευασμένων τροφίμων τους.

Πορτοκαλί χρωστικές ουσίες, συνθετικές ή φυσικές, προστίθενται σε πολλά πορτοκαλί αναψυκτικά και χυμούς, τυριά (ιδιαίτερα τυρί τσένταρ, τυρί Γκλόστερ, τσέστερ), σνακ, βούτυρο και μαργαρίνη, δημητριακά πρωινού, παγωτό, γιαούρτι, μαρμελάδα και καραμέλες.

Προστίθεται επίσης συχνά σε παιδικά φάρμακα αλλά και σε ζωοτροφές για κοτόπουλα για να κάνει τους κρόκους των αυγών πιο πορτοκαλί.

Η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών και η Ευρωπαϊκή Ένωση πιστοποιούν έναν μικρό αριθμό συνθετικών χημικών χρωστικών ουσιών που χρησιμοποιούνται σε τρόφιμα.

Αυτά είναι συνήθως αρωματικοί υδρογονάνθρακες ή αζωχρώματα, που παρασκευάζονται από πετρέλαιο.

Οι πιο συνηθισμένες είναι:

Κόκκινο Allura AC, γνωστό και ως Κόκκινο 40 και E129.

Κίτρινο Sunset FCF, γνωστό και ως Κίτρινο 6 και E110.

Ταρτραζίνη, γνωστή και ως Κίτρινο 5 και E102. Χρωστική ουσία που χρησιμοποιείται σε αναψυκτικά, τσίχλες, ποπ κορν, δημητριακά πρωινού, καλλυντικά, σαμπουάν, σκιές ματιών, ρουζ και κραγιόν.

Το Orange B είναι εγκεκριμένο από την Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ, αλλά μόνο για περιβλήματα χοτ ντογκ και λουκάνικων.

Το Citrus Red 2 είναι πιστοποιημένο μόνο για το χρωματισμό φλούδων πορτοκαλιού.

Πολλά φρούτα, όπως μήλα, πορτοκάλια, μανταρίνια κλπ. βάφονται (επικαλύπτονται) με βρώσιμα κερο-χρώματα ώστε να έχουν έντονο το φυσικό τους χρώμα, να είναι ομοιόμορφα και πιο ελκυστικά προς τους καταναλωτές.

Επειδή πολλοί καταναλωτές ανησυχούν για τις πιθανές συνέπειες των συνθετικών βαφών στην υγεία, ορισμένες εταιρείες αρχίζουν να χρησιμοποιούν φυσικά χρώματα τροφίμων.

Δεδομένου ότι αυτά τα χρώματα τροφίμων είναι φυσικά, δεν απαιτούν καμία πιστοποίηση από την Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων.

Τα πιο δημοφιλή φυσικά χρώματα τροφίμων είναι:

Αννάτο, φτιαγμένο από τους σπόρους του δέντρου αχιότε.

Το ανάτο περιέχει καροτενοειδή, το ίδιο συστατικό που δίνει στα καρότα και σε άλλα λαχανικά το πορτοκαλί χρώμα τους.

Το ανάτο χρησιμοποιείται για τη βαφή ορισμένων τυριών στη Βρετανία, ιδιαίτερα του τυριού Γκλόστερ, από τον 16ο αιώνα.

Σήμερα χρησιμοποιείται συνήθως για τον χρωματισμό αμερικανικών τυριών, σνακ, δημητριακών πρωινού, βουτύρου και μαργαρίνης.

Χρησιμοποιείται ως βαφή σώματος από τους ιθαγενείς πληθυσμούς στην Κεντρική και Νότια Αμερική.

Στην Ινδία, οι γυναίκες συχνά το βάζουν, με την ονομασία sindūra, στη χωρίστρα των μαλλιών τους για να δείξουν ότι είναι παντρεμένες.

Ο κουρκουμάς είναι ένα κοινό μπαχαρικό στην ινδική υποήπειρο, την Περσία και τη Μέση Ανατολή.

Περιέχει τις χρωστικές ουσίες που ονομάζονται κουρκουμινοειδή, οι οποίες χρησιμοποιούνται ευρέως ως βαφή για τις ρόμπες των βουδιστών μοναχών. Χρησιμοποιείται επίσης συχνά σε σκόνες κάρυ και για να δώσει γεύση στη μουστάρδα.

Χρησιμοποιείται πλέον συχνότερα στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ για να δώσει πορτοκαλί χρώμα σε κονσερβοποιημένα ποτά, παγωτό, γιαούρτι, ποπ κορν και δημητριακά πρωινού.

Η χρωστική τροφίμων συνήθως αναφέρεται ως E100.

Η ελαιορητίνη πάπρικας περιέχει φυσικά καροτενοειδή και παρασκευάζεται από πιπεριές τσίλι.

Χρησιμοποιείται για το χρωματισμό τυριών, χυμού πορτοκαλιού, μειγμάτων μπαχαρικών και συσκευασμένων σαλτσών.

Επίσης, δίνεται σε κοτόπουλα για να δώσουν στους κρόκους των αυγών τους πιο πορτοκαλί χρώμα.

Εδώ θα σου αναφέρω κάτι αξιοπερίεργο.

Οι κρόκοι όλων των αυγών των ωοτόκων ζώων έχουν πορτοκαλί χρώμα. Από κίτρινο έως κοκκινωπό (πολλές φορές η απόχρωση εξαρτάται από την διατροφή της μάνας) αλλά κανένα άλλο χρώμα. Είτε πρόκειται για αυγά πτηνών, είτε για ερπετών, οι κρόκοι έχουν πάντα αυτόν τον χρωματισμό.

Μπορεί η επιστήμη να μας δώσει απάντηση στο πως σχηματίζεται το χρώμα των κρόκων των αυγών, αλλά προς το παρόν δεν μπορεί να μας απαντήσει στο ‘γιατί’ αυτό το συγκεκριμένο χρώμα.

Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με το χρώμα των ούρων, που συνήθως πορτοκαλίζουν, αλλά τα εκλαμβάνομε σαν κίτρινα γιατί η απόχρωση τους μπορεί να κυμαίνεται από σχεδόν διαφανή και υποκίτρινα έως το χρώμα του μελιού, εξαρτώμενο κατά κύριο λόγο από την ενυδάτωση του ατόμου.

Εδώ, στα ούρα, τουλάχιστον του ανθρώπου, μπορεί το χρώμα να αλλάξει και να εμφανισθεί σε κάποιες περιπτώσεις διαφορετικό, εξαρτώμενο από την υγεία του φορέα τους.

Και στις δυο όμως παραπάνω περιπτώσεις, τόσο στα αυγά όσο και στα ούρα, παρατηρούμε πως στην χροιά του χρώματος τους σημαντικό ρόλο παίζει και η διατροφή.

Πριν κάνω παύση, θέλω να σου πω το εξής. Όταν μιλάμε για καρότα στον νου μας έρχεται αναπόσπαστα το πορτοκαλί χρώμα.

Όμως τα καρότα δεν έχουν μόνο πορτοκαλί χρώμα.

Υπάρχει ποικιλία πολύχρωμων γλυκών καρότων που τα χρώματά τους ποικίλουν από το λευκό, κίτρινο, πορτοκαλί έως βαθυκόκκινο και μωβ.

Πριν από τον 18ο αιώνα, τα καρότα από την Ασία ήταν συνήθως μωβ, ενώ αυτά στην Ευρώπη ήταν είτε λευκά είτε κόκκινα.

Οι Ολλανδοί αγρότες καλλιέργησαν μια ποικιλία που ήταν πορτοκαλί.

Το μακρύ πορτοκαλί ολλανδικό καρότο, που περιγράφηκε για πρώτη φορά το 1721, είναι ο πρόγονος του πορτοκαλί καρότου, ενός από τους πιο συνηθισμένους τύπους που βρίσκονται στις αγορές σήμερα και πήρε το όνομά του από την πόλη Hoorn, της Ολλανδίας.

Κάτι ανάλογο χρωματικά συμβαίνει και με τα καλαμπόκια που τους βρώσιμους σπόρους τους τους γνωρίζουμε σαν κίτρινους ή πορτοκαλοκίτρινους.

Όμως στην Νότιο Αμερική υπάρχουν καλαμπόκια με διάφορους χρωματισμούς, από ολόλευκους έως σκούρους μωβ, σχεδόν μαύρους.

Υπάρχουν κάποιες ποικιλίες που εμφανίζουν πολυχρωμία πάνω σε ένα στέλεχος.

Αυτά για το πορτοκαλί στα διατροφικά.

Σειρά έχει η σχέση του χρώματος αυτού με θρησκείες και κουλτούρες.