xromata.com

Η «Συνέντευξη με τα χρώματα» είναι μια προσπάθεια τακτοποίησης των όσων έχουν ειπωθεί (και θα ειπωθούν) για τα χρώματα, σε μια σειρά, ας πούμε, εύπεπτης διδακτικής ύλης, για όλους όσοι θέλετε να «μάθετε» τα χρώματα και τον κόσμο τους.

Η σειρά έχει την μορφή μιας υποτιθέμενης, διδακτικής, συνέντευξης των χρωμάτων προς τον άνθρωπο. 

Συνέντευξη με τα χρώματα

[ρο΄]

To πορτοκαλί χρώμα στην διατροφή

[ι΄]

-Σταμάτησα προ ολίγου σε ένα αρκετά ενδιαφέρον σημείο, το πορτοκαλί χρώμα στην διατροφή σου Άνθρωπε.

Σου ανέφερα αρκετά φρούτα και καρπούς που έχουν πορτοκαλί χρώμα και κατέληξα στις πορτοκαλί κολοκύθες που έχουν πορτοκαλιά χρώματα, από το υποτονικό πορτοκαλί (σχεδόν μπεζ) χρώμα μέχρι τις σχεδόν κόκκινες κολοκύθες χοκαΐντο, που μας δίνουν ωραίες πορτοκαλί κολοκυθόσουπες -και όχι μόνο-.

Σούπες με ωραίο πορτοκαλί χρώμα μπορούμε να φτιάξουμε και από καρότα.

Επίσης και οι πορτοκαλί φακές -που τις λέμε κόκκινες- μας δίνουν μια χυλώδη σούπα (κάτι που μοιάζει με φάβα), αρκετά διαδεδομένη στην Αίγυπτο και την Μέση Ανατολή.

Το πορτοκαλί είναι ένα πολύ συνηθισμένο χρώμα φρούτων, λαχανικών, μπαχαρικών και άλλων τροφίμων σε πολλούς διαφορετικούς πολιτισμούς.

Τα πορτοκαλί τρόφιμα περιλαμβάνουν εκτός των διάφορων φρούτων και καρπών, γαρίδες, σολομό, αυγά σολομού και πολλά άλλα τρόφιμα.

Το πορτοκαλί χρώμα παρέχεται από μπαχαρικά όπως η πάπρικα, το σαφράν και η σκόνη κάρυ.

Οι άνθρωποι συνδέουν ορισμένα χρώματα με συγκεκριμένες γεύσεις και το χρώμα των τροφίμων μπορεί να επηρεάσει την αίσθηση της γεύσης σε οτιδήποτε, από καραμέλες μέχρι κρασί.

Δεδομένου ότι το πορτοκαλί συνδέεται ευρέως με την καλή γεύση, πολλές εταιρείες προσθέτουν πορτοκαλί χρωστικές τροφίμων για να βελτιώσουν την εμφάνιση των συσκευασμένων τροφίμων τους.

Πορτοκαλί χρωστικές ουσίες, συνθετικές ή φυσικές, προστίθενται σε πολλά πορτοκαλί αναψυκτικά και χυμούς, τυριά (ιδιαίτερα τυρί τσένταρ, τυρί Γκλόστερ, τσέστερ), σνακ, βούτυρο και μαργαρίνη, δημητριακά πρωινού, παγωτό, γιαούρτι, μαρμελάδα και καραμέλες.

Προστίθεται επίσης συχνά σε παιδικά φάρμακα αλλά και σε ζωοτροφές για κοτόπουλα για να κάνει τους κρόκους των αυγών πιο πορτοκαλί.

Η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών και η Ευρωπαϊκή Ένωση πιστοποιούν έναν μικρό αριθμό συνθετικών χημικών χρωστικών ουσιών που χρησιμοποιούνται σε τρόφιμα.

Αυτά είναι συνήθως αρωματικοί υδρογονάνθρακες ή αζωχρώματα, που παρασκευάζονται από πετρέλαιο.

Οι πιο συνηθισμένες είναι:

Κόκκινο Allura AC, γνωστό και ως Κόκκινο 40 και E129.

Κίτρινο Sunset FCF, γνωστό και ως Κίτρινο 6 και E110.

Ταρτραζίνη, γνωστή και ως Κίτρινο 5 και E102. Χρωστική ουσία που χρησιμοποιείται σε αναψυκτικά, τσίχλες, ποπ κορν, δημητριακά πρωινού, καλλυντικά, σαμπουάν, σκιές ματιών, ρουζ και κραγιόν.

Το Orange B είναι εγκεκριμένο από την Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ, αλλά μόνο για περιβλήματα χοτ ντογκ και λουκάνικων.

Το Citrus Red 2 είναι πιστοποιημένο μόνο για το χρωματισμό φλούδων πορτοκαλιού.

Πολλά φρούτα, όπως μήλα, πορτοκάλια, μανταρίνια κλπ. βάφονται (επικαλύπτονται) με βρώσιμα κερο-χρώματα ώστε να έχουν έντονο το φυσικό τους χρώμα, να είναι ομοιόμορφα και πιο ελκυστικά προς τους καταναλωτές.

Επειδή πολλοί καταναλωτές ανησυχούν για τις πιθανές συνέπειες των συνθετικών βαφών στην υγεία, ορισμένες εταιρείες αρχίζουν να χρησιμοποιούν φυσικά χρώματα τροφίμων.

Δεδομένου ότι αυτά τα χρώματα τροφίμων είναι φυσικά, δεν απαιτούν καμία πιστοποίηση από την Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων.

Τα πιο δημοφιλή φυσικά χρώματα τροφίμων είναι:

Αννάτο, φτιαγμένο από τους σπόρους του δέντρου αχιότε.

Το ανάτο περιέχει καροτενοειδή, το ίδιο συστατικό που δίνει στα καρότα και σε άλλα λαχανικά το πορτοκαλί χρώμα τους.

Το ανάτο χρησιμοποιείται για τη βαφή ορισμένων τυριών στη Βρετανία, ιδιαίτερα του τυριού Γκλόστερ, από τον 16ο αιώνα.

Σήμερα χρησιμοποιείται συνήθως για τον χρωματισμό αμερικανικών τυριών, σνακ, δημητριακών πρωινού, βουτύρου και μαργαρίνης.

Χρησιμοποιείται ως βαφή σώματος από τους ιθαγενείς πληθυσμούς στην Κεντρική και Νότια Αμερική.

Στην Ινδία, οι γυναίκες συχνά το βάζουν, με την ονομασία sindūra, στη χωρίστρα των μαλλιών τους για να δείξουν ότι είναι παντρεμένες.

Ο κουρκουμάς είναι ένα κοινό μπαχαρικό στην ινδική υποήπειρο, την Περσία και τη Μέση Ανατολή.

Περιέχει τις χρωστικές ουσίες που ονομάζονται κουρκουμινοειδή, οι οποίες χρησιμοποιούνται ευρέως ως βαφή για τις ρόμπες των βουδιστών μοναχών. Χρησιμοποιείται επίσης συχνά σε σκόνες κάρυ και για να δώσει γεύση στη μουστάρδα.

Χρησιμοποιείται πλέον συχνότερα στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ για να δώσει πορτοκαλί χρώμα σε κονσερβοποιημένα ποτά, παγωτό, γιαούρτι, ποπ κορν και δημητριακά πρωινού.

Η χρωστική τροφίμων συνήθως αναφέρεται ως E100.

Η ελαιορητίνη πάπρικας περιέχει φυσικά καροτενοειδή και παρασκευάζεται από πιπεριές τσίλι.

Χρησιμοποιείται για το χρωματισμό τυριών, χυμού πορτοκαλιού, μειγμάτων μπαχαρικών και συσκευασμένων σαλτσών.

Επίσης, δίνεται σε κοτόπουλα για να δώσουν στους κρόκους των αυγών τους πιο πορτοκαλί χρώμα.

Εδώ θα σου αναφέρω κάτι αξιοπερίεργο.

Οι κρόκοι όλων των αυγών των ωοτόκων ζώων έχουν πορτοκαλί χρώμα. Από κίτρινο έως κοκκινωπό (πολλές φορές η απόχρωση εξαρτάται από την διατροφή της μάνας) αλλά κανένα άλλο χρώμα. Είτε πρόκειται για αυγά πτηνών, είτε για ερπετών, οι κρόκοι έχουν πάντα αυτόν τον χρωματισμό.

Μπορεί η επιστήμη να μας δώσει απάντηση στο πως σχηματίζεται το χρώμα των κρόκων των αυγών, αλλά προς το παρόν δεν μπορεί να μας απαντήσει στο ‘γιατί’ αυτό το συγκεκριμένο χρώμα.

Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με το χρώμα των ούρων, που συνήθως πορτοκαλίζουν, αλλά τα εκλαμβάνομε σαν κίτρινα γιατί η απόχρωση τους μπορεί να κυμαίνεται από σχεδόν διαφανή και υποκίτρινα έως το χρώμα του μελιού, εξαρτώμενο κατά κύριο λόγο από την ενυδάτωση του ατόμου.

Εδώ, στα ούρα, τουλάχιστον του ανθρώπου, μπορεί το χρώμα να αλλάξει και να εμφανισθεί σε κάποιες περιπτώσεις διαφορετικό, εξαρτώμενο από την υγεία του φορέα τους.

Και στις δυο όμως παραπάνω περιπτώσεις, τόσο στα αυγά όσο και στα ούρα, παρατηρούμε πως στην χροιά του χρώματος τους σημαντικό ρόλο παίζει και η διατροφή.

Πριν κάνω παύση, θέλω να σου πω το εξής. Όταν μιλάμε για καρότα στον νου μας έρχεται αναπόσπαστα το πορτοκαλί χρώμα.

Όμως τα καρότα δεν έχουν μόνο πορτοκαλί χρώμα.

Υπάρχει ποικιλία πολύχρωμων γλυκών καρότων που τα χρώματά τους ποικίλουν από το λευκό, κίτρινο, πορτοκαλί έως βαθυκόκκινο και μωβ.

Πριν από τον 18ο αιώνα, τα καρότα από την Ασία ήταν συνήθως μωβ, ενώ αυτά στην Ευρώπη ήταν είτε λευκά είτε κόκκινα.

Οι Ολλανδοί αγρότες καλλιέργησαν μια ποικιλία που ήταν πορτοκαλί.

Το μακρύ πορτοκαλί ολλανδικό καρότο, που περιγράφηκε για πρώτη φορά το 1721, είναι ο πρόγονος του πορτοκαλί καρότου, ενός από τους πιο συνηθισμένους τύπους που βρίσκονται στις αγορές σήμερα και πήρε το όνομά του από την πόλη Hoorn, της Ολλανδίας.

Κάτι ανάλογο χρωματικά συμβαίνει και με τα καλαμπόκια που τους βρώσιμους σπόρους τους τους γνωρίζουμε σαν κίτρινους ή πορτοκαλοκίτρινους.

Όμως στην Νότιο Αμερική υπάρχουν καλαμπόκια με διάφορους χρωματισμούς, από ολόλευκους έως σκούρους μωβ, σχεδόν μαύρους.

Υπάρχουν κάποιες ποικιλίες που εμφανίζουν πολυχρωμία πάνω σε ένα στέλεχος.

Αυτά για το πορτοκαλί στα διατροφικά.

Σειρά έχει η σχέση του χρώματος αυτού με θρησκείες και κουλτούρες.

Η Συμβολική Χρήση του Χρώματος στην Ισλαμική Αρχιτεκτονική

Written by Nour Fakharany on August 07, 2023

(Μέρος 1^ο)

Το ισλαμικό αρχιτεκτονικό στυλ έχει μια ποικίλη ιστορία, που εκτείνεται σε πάνω από μια χιλιετία, από τη Δυτική Αφρική έως την Ευρώπη και την Ανατολική Ασία.

Ξεκινώντας από τις αρχές του 7ου αιώνα στην Αραβία, αυτή η μορφή αρχιτεκτονικής αναδύθηκε με την άνοδο του ισλαμικού πολιτισμού.

Στην πραγματικότητα, το Al Masjid Al Nabawi, το πρώτο τζαμί που κατασκευάστηκε ποτέ, χτίστηκε το 622, στη Μεδίνα της Σαουδικής Αραβίας. 

Επιπλέον, η πρώιμη ισλαμική αρχιτεκτονική επηρεάστηκε από τα προϋπάρχοντα στυλ στην περιοχή, όπως ρωμαϊκά, βυζαντινά και περσικά χαρακτηριστικά.

Σήμερα, η ισλαμική αρχιτεκτονική είναι γνωστή για την έντονη προσοχή της στη λεπτομέρεια, την κατασκευαστική δεξιοτεχνία και τον πνευματικό της συμβολισμό.

Επιπλέον, καθώς το χρώμα παίζει ουσιαστικό ρόλο στην αρχιτεκτονική, επηρεάζοντας τη συναισθηματική εμπειρία του χώρου, διαφορετικά χρώματα έχουν χρησιμοποιηθεί με την πάροδο των ετών στην Ισλαμική Αρχιτεκτονική για να προκαλέσουν ορισμένες έννοιες.

Στην Ισλαμική Αρχιτεκτονική, τα χρώματα κατέχουν σημαντικό πνευματικό συμβολισμό, αντανακλώντας τις αξίες και τις πεποιθήσεις της ισλαμικής πίστης. 

Τέσσερα βασικά χρώματα, το πράσινο, το μπλε, το χρυσό και το λευκό, χρησιμοποιούνται το καθένα για να μεταφέρουν διάφορες πολιτισμικές, θρησκευτικές και συμβολικές έννοιες. 

Πράσινο:

Θεωρείται ιερό χρώμα στο Ισλάμ, συνδεδεμένο με το «khidr» ή τοπία πρασίνου, και το χρώμα υποδηλώνει τα ουράνια.

Στην πραγματικότητα, η μουσουλμανική πίστη πιστεύει ότι οι άνθρωποι στον παράδεισο είναι ντυμένοι στα πράσινα.

Είναι το πιο συνηθισμένο χρώμα που χρησιμοποιείται στα τζαμιά, δημιουργώντας μια αίσθηση σύνδεσης με τη γύρω φύση. 

Masjid Al Nabawi, Saudi Arabia

Γνωστό και ως Τζαμί του Προφήτη, το Αλ Μαστζίντ Αλ Ναμπάουι είναι στενά συνδεδεμένο με τη ζωή και την κληρονομιά του Προφήτη Μωάμεθ της ισλαμικής κοινότητας.

Ο προφήτης έχτισε το τζαμί το έτος 622, χρησιμοποιώντας κορμούς φοινίκων και πλίνθους από λάσπη.

Ως κέντρο της μουσουλμανικής κοινότητας και κύριος τόπος λατρείας, το Αλ Μαστζίντ Αλ Ναμπάουι είναι το πρώτο τζαμί που χτίστηκε ποτέ.

Η κατασκευή είναι γνωστή για τον πράσινο τρούλο της, που βρίσκεται ακριβώς πάνω από τον τάφο του Προφήτη Μωάμεθ και των δύο συντρόφων του. 

Το πράσινο αντιπροσωπεύει το χρώμα που συνδέεται στενότερα με την πίστη και διακρίνει τον τάφο από τους άλλους τρούλους που τον περιβάλλουν, οι οποίοι έχουν ασημί χρώμα στην κορυφή του Αλ Μαστζίντ Αλ Ναμπάουι. 

Η επιστήμη του χρώματος [3]

(σύνδεση με το προηγούμενο:

https://xromata.com/?p=14985

Το 4,5% του πληθυσμού δεν μπορεί να δει ολόκληρο το ορατό φάσμα, μια πάθηση που ονομάζεται ανεπάρκεια χρωματικής όρασης ή δυσχρωματοψία.

Οι πλάκες Ishihara χρησιμοποιούνται για να εξεταστούν οι ασθενείς για τους διάφορους τύπους δυσχρωματοψίας. 

Το καμουφλάζ χρησιμοποιεί τα χρώματα για να κρύψει μορφές δημιουργώντας οπτικές ψευδαισθήσεις. 

Ο Αμερικανός καλλιτέχνης Άμποτ Θάγιερ εισήγαγε την έννοια του ανατρεπτικού σχηματισμού μοτίβων, στο οποίο τα ανομοιόμορφα σημάδια ενός ζώου μπορούν να συγκαλύψουν το περίγραμμά του.

Σε αυτή την απεικόνιση, ο Θάγιερ δείχνει πώς ένα παγώνι μπορεί να εξαφανιστεί στο περιβάλλον του. 

Ο Θάγιερ, ένας Αμερικανός καλλιτέχνης, αφιέρωσε μεγάλο μέρος της ζωής του στην κατανόηση του πώς τα ζώα κρύβονται στη φύση για επιβίωση.

Στο βιβλίο του, Απόκρυψη Χρωματισμού στο Ζωικό Βασίλειο, ο Θάγιερ παρουσίασε τις πεποιθήσεις του για τον προστατευτικό χρωματισμό ως έναν ουσιαστικό παράγοντα στην εξέλιξη που βοηθά τα ζώα να συγκαλύπτονται από τους θηρευτές. 

Έλαβε πολλούς επαίνους και κριτικές.

Ήταν ακραίος στις απόψεις του, υποστηρίζοντας ότι όλος ο χρωματισμός των ζώων ήταν για προστατευτικούς σκοπούς και δεν αναγνώριζε άλλους πιθανούς λόγους, όπως η σεξουαλική επιλογή – χαρακτηριστικά για την προσέλκυση ενός συντρόφου. 

Ο Τέντι Ρούσβελτ επιτέθηκε κυρίως στις θεωρίες του επισημαίνοντας ότι αυτή η απόκρυψη δεν διαρκεί όλη την εποχή, ή ακόμα και όλη την ημέρα, αλλά εξαρτάται από μια μόνο ‘παγωμένη’ στιγμή στον χρόνο. Παρά αυτές τις αδυναμίες, ο Θάγιερ ήταν ο πρώτος που πρότεινε το καμουφλάζ για στρατιωτικούς σκοπούς. 

Αν και οι προτάσεις του αρχικά απορρίφθηκαν, οι πρώην μαθητές του ήταν μεταξύ των ιδρυτών της Αμερικανικής Εταιρείας Καμουφλάζ το 1916 και οι θεωρίες του τελικά υιοθετήθηκαν και χρησιμοποιούνται μέχρι σήμερα.

Μπλε βιο-χρωστικές

7. Συμπέρασμα

(μπλε χρωστικών σε ζωντανούς οργανισμούς)

Αυτή η σύντομη επισκόπηση της παραγωγής μπλε χρώματος σε ζωντανούς οργανισμούς δείχνει ότι όλες οι ευρείες κατηγορίες δομικών μηχανισμών μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παραγωγή σκέδασης βραχέων μηκών κύματος.

Έχουμε δει ότι όλες οι δομές που είναι γνωστό ότι βρίσκονται στη ρίζα ενός δομικού χρωματισμού στη φύση μπορούν στην πραγματικότητα να παρέχουν μπλε χρωματισμό. 

Κάθε δομή έχει τους δικούς της κανόνες για την παροχή σκέδασης αποκλειστικά στο άκρο βραχέος μήκους κύματος του ορατού φάσματος. 

Αυτός ο συγκεκριμένος στόχος δεν είναι πάντα εύκολος και συχνά απαιτεί μια λύση πολλαπλών κλιμάκων. 

Για ζωντανούς οργανισμούς που έχουν εξελιχθεί για πολλά εκατομμύρια χρόνια, αυτό δεν αποτελεί πρόβλημα: ο αλγόριθμος «τροποποίησης-επιλογής», ο οποίος είναι ο μηχανισμός της παρελθούσας και της παρούσας βιοποικιλότητας, δεν έχει καμία απροθυμία για την πολυπλοκότητα.

Ακόμα κι αν το εύρος των δεικτών διάθλασης σε βιολογικά παρασκευασμένα υλικά είναι μάλλον στενό (συνήθως 1,3 έως 1,8), η πολυπλοκότητα στη γεωμετρική δομή μπορεί να παρέχει ένα πολύ ευρύ φάσμα λειτουργιών που αποδεικνύονται πλεονέκτημα για την αύξηση του πληθυσμού των ειδών. 

Δεν γνωρίζουμε πάντα ποιο μπορεί να είναι το βιολογικό πλεονέκτημα της παραγωγής μπλε.

Κατανοούμε ότι ένα αρσενικό μεταλλικό μπλε Morpho μπορεί να φανεί από μακριά, κάτι που αποτελεί πλεονέκτημα για την επιτάχυνση των συναντήσεων παραγωγικών συντρόφων. 

Αλλά η απάντηση είναι λιγότερο προφανής για τον σχηματισμό ιριδίζοντων μπλε φυτών, καθώς το μπλε είναι ένα από τα φασματικά συστατικά του φωτός που συλλαμβάνεται από τα μόρια χλωροφύλλης για την επίτευξη φωτοσύνθεσης. 

Ενώ μια απάντηση στο φυσικό ερώτημα «πώς» – αναφερόμενη σε μια περιγραφή των μηχανισμών παραγωγής – είναι σχετικά εύκολη, μια απάντηση στο βιολογικό ερώτημα «γιατί» είναι πολύ λιγότερο προφανής.

Η «Συνέντευξη με τα χρώματα» είναι μια προσπάθεια τακτοποίησης των όσων έχουν ειπωθεί (και θα ειπωθούν) για τα χρώματα, σε μια σειρά, ας πούμε, εύπεπτης διδακτικής ύλης, για όλους όσοι θέλετε να «μάθετε» τα χρώματα και τον κόσμο τους.

Η σειρά έχει την μορφή μιας υποτιθέμενης, διδακτικής, συνέντευξης των χρωμάτων προς τον άνθρωπο. 

Συνέντευξη με τα χρώματα

[ρξθ΄]

Ζώα και φυτά με πορτοκαλί χρώμα

[θ΄]

-Προ ολίγου, εγώ το πορτοκαλί χρώμα Άνθρωπε, σου μίλησα για κοκκινότριχα ζώα, δηλαδή για ζώα που έχουν κοκκινωπό χρώμα και τα χαρακτηρίζουμε ως κόκκινα, ενώ στην ουσία το χρώμα τους είναι από ελαφρύ έως βαθύ πορτοκαλί.

Πολλοί από τους υπηκόους του φυτικού βασιλείου εμφανίζουν πορτοκαλί χρώμα το οποίο οφείλεται κυρίως σε καροτένια, τα οποία έχουν την δυνατότητα να παράγουν αρκετά φυτά και φυλλώματα, κάτι που δεν μπορούν να κάνουν οι υπήκοοι του ζωικού βασιλείου.

Αυτοί είναι αναγκασμένοι να προσλαμβάνουν τις καροτενοειδείς χρωστικές ουσίες (μία από τις τρεις βασικές ομάδες που χρωματίζουν τα ζώα) από το περιβάλλον τους, κυρίως διατροφικά.

Πορτοκαλιά, κίτρινα και κόκκινα χρώματα που οφείλονται σε καροτενοειδείς χρωστικές εμφανίζονται σε πτηνά, ιχθύες κ.α., αλλά όχι σε θηλαστικά.

Τα θηλαστικά οφείλουν τα πορτοκαλί, ξανθά, καφετιά και κοκκινωπά χρώματα του τριχώματός τους σε μια από τις δυο ομάδες μελανινών που δίνανται να παράγουν οι ζωικοί οργανισμοί, στις φαιομελανίνες.

Το θέμα είναι το γιατί τα θηλαστικά ζώα που φέρουν αυτά τα χρώματα είναι χρωματισμένα έτσι, αφού ως επί το πλείστον δεν μπορούν να διακρίνουν τα χρώματα αυτά, διότι με εξαίρεση τον άνθρωπο και κάποια πρωτεύοντα (όχι όλα) είναι διχρωματικά και λόγω της διχρωματοψίας τους συγχέουν τα κόκκινα με τα πράσινα χρώματα και τα βλέπουν κάπως γκρίζα.

Ένα ερώτημα που δεν αφορά στην χλωρίδα, που δεν διαθέτει (απ’ όσο ξέρουμε τουλάχιστον προς το παρόν) οπτικά όργανα και αντίληψη των χρωμάτων, αλλά ούτε σε πουλιά και άλλα ζώα που τα περισσότερα είναι τριχρωματικά, τετραχρωματικά ή πολυχρωματικά.

Ας σκεφτούμε μαζί κάποια θηλαστικά ζώα που έχουν πορτοκαλί ή κοκκινωπό χρώμα.

Θα μπορούσαμε να πούμε πως το ζώο με το σχεδόν πιο πορτοκαλί χρώμα είναι η τίγρης.

Πορτοκαλιές μπορούμε να αποκαλέσουμε και τις γάτες με το πορτοκαλόξανθο τρίχωμα και πολλά άλλα αιλουροειδή όπως λεοπαρδάλεις, τσίταχ, πούμα κλπ. ακόμα και λιοντάρια, αλλά το χρώμα τους σε σχέση με αυτό της τίγρης είναι πιο κιτρινωπό ή καφετίζει.

Στα αρχαία ελληνικά, στα ομηρικά έπη συγκεκριμένα, το χρώμα του λιονταριού χαρακτηρίζεται «δαφοινόν», όπου δαφοινό λεγόταν αυτό το πορτοκαλόξανθο προς το γήινο χρώμα που έχουν κάποια ζώα.

Έτσι έχουμε αναφορά για δαφοινούς δράκοντες, ίππους οι οποίοι αλλού αναφέρονται ως φοινικοί, ή και πυρροί, οι ίπποι που έχουν βαθύ πορτοκαλοκόκκινο χρώμα.

Βεβαίως υπάρχουν και σκύλοι με τέτοια χρώματα.

Τέτοιο πορτοκαλοκόκκινο χρώμα έχουν και πολλά βοοειδή, τα οποία στα ομηρικά έπη αναφέρονται ως οίνοπες βόες.

Χαριεντίζοντας στα νεοελληνικά θα μπορούσαμε να τα μεταφράσουμε σαν βόδια κρασάτα.

Σε αυτά τα χρώματα θα συναντήσουμε και σκίουρους, νυφίτσες και άλλα τρωκτικά, και ας μην ξεχνάμε τις αλεπούδες με το κοκκινωπό χρώμα τους.

Από τα πρωτεύοντα, αυτά που έχουν ένα χαρακτηριστικό πορτοκαλοκόκκινο χρώμα είναι οι ουρακοτάγκοι, σε αντίθεση με το τυπικό μαύρο τρίχωμα των περισσότερων άλλων πιθήκων.

Αντίθετα προς την πανίδα, το πορτοκαλί χρώμα εμφανίζεται άφθονο και σε καθαρές πορτοκαλί χροιές στην χλωρίδα, το φυτικό βασίλειο όπου οφείλεται κυρίως στις καροτενοειδείς βιο-χρωστικές ουσίες που έχουν την δυνατότητα να παράγουν πολλοί υπήκοοι του βασιλείου αυτού.

Τα πορτοκαλί χρώματα της χλωρίδας βρίσκονται στον κολοφώνα τους το φθινόπωρο, τότε που οι χλωροφύλλες αρχίζουν να υποχωρούν και χάνονται από τα φυλλοβόλα δέντρα αφήνοντας να φανούν ελεύθερα και να συνεχίσουν την φωτοσύνθεση τα καροτένια των φύλλων έως ότου αυτά πέσουν.

Πέρα όμως από την λειτουργία αυτή, πολλά άνθη εμφανίζουν και πορτοκαλί χρώμα, όπως τριαντάφυλλα, μπιγκόνιες, ιβίσκοι, ντάλιες, παπαρούνες κ.α. ενώ κάποια έχουν χρώμα μόνο πορτοκαλί έως κίτρινο σαν τους κατηφέδες, τις καλέντουλες και τα αποκαλούμενα ‘πουλιά του παραδείσου’.

Επίσης πολλοί καρποί έχουν πορτοκαλί χρώμα σαν τα καρότα που έχουν δώσει το όνομά τους στα καροτένια, τα πορτοκάλια που έδωσαν το όνομα τους στο πορτοκαλί χρώμα, τα μανταρίνια, η σάρκα σε κάποιες ποικιλίες γλυκοπατάτας, πεπόνια, τα μούσμουλα, τα μάνγκος, παπάγια, βερίκοκα, πιπεριές, γιαρμάδες, ροδάκινα κ.α. κυρίως όμως οι κολοκύθες που δηλώνουν το τέλος του φθινοπώρου και είναι το χαρακτηριστικό δυο μεγάλων εορτασμών ιδιαιτέρως των Η.Π.Α., του Χάλλοουιν και τις γιορτής των Ευχαριστιών (Thanksgiving).

Εδώ θα κάνω μια μικρή παύση και θα συνεχίσω σε λίγο με το πορτοκαλί στην διατροφή σου Άνθρωπε.

17^α Γενέθλια 

Αισίως φθάσαμε στα 17^α γενέθλια αυτού του ιστότοπου που ασχολείται με τα χρώματα και τον κόσμο τους, δηλαδή οπουδήποτε αυτά απλώνονται και διαδραματίζουν κάποιον λόγο.

Στο περσινό γενέθλιο άρθρο είχα αναφέρει πως ίσως ο ερχόμενος 17^ος χρόνος λειτουργίας του συγκεκριμένου ιστότοπου αποβεί και ο τελευταίος, γιατί φίλοι μου μαζί του έχω μεγαλώσει κι’ εγώ και έχω κουραστεί με την έρευνα, μελέτη και την σύνταξη των διάφορων αναρτήσεων.

Παρ’ αυτά, ο 17^ος χρόνος συνεχών αναρτήσεων έκλεισε τον κύκλο του και τώρα γιορτάζουμε τα 17^α γενέθλια μας και μπαίνουμε στον 18^ο χρόνο χρωματικών αναρτήσεων.

Σας είχα εξομολογηθεί τότε πως ένας από τους σοβαρούς λόγους λόγω των οποίων δεν θα έπρεπε να ¨κλείσει¨ αυτός ο ιστότοπος ήταν και η σειρά «Συνέντευξη με τα χρώματα», όπου συγκεντρώνονται τα διάφορα χρωματικά θέματα με τακτή σειρά, σαν διδασκαλία, που χρειάζεται καιρό ακόμα για να συμπληρωθεί.

Η σειρά αυτή, τετμημένη σε μικρότερα άρθρα, αναρτάται στην ομάδα ΧΡΩΜΑΤΟΚΟΣΜΟΣ στο face book όπου και έχει αποκτήσει αρκετούς φίλους που την παρακολουθούν τακτικά. 

Πίσω από κάθε ανάρτηση υπάρχει πολύς κόπος και μελέτη γιατί καθώς ο ιστότοπος αναρτάται στο διαδίκτυο παγκοσμίως πρέπει να είναι προσεγμένος και σωστός στα θέματα που προσεγγίζει επειδή πολλά από τα άρθρα του εμφανίζονται σε διαδικτυακές αναζητήσεις.

Η σωρεία μελετών και ερευνών γύρω από τον κόσμο των χρωμάτων, που επιστημονικά πολλά από τα θέματα του δεν έχουν ολοκληρωθεί, αφήνει ανοιχτό ένα πεδίο εξελίξεων που δεν ξέρουμε που θα μας οδηγήσει. 

Π.χ. η άποψη πως οι γάτες έχουν εξελικτική χρωματική όραση που τείνει να τις κάνει τριχρωματικές από διχρωματικές που ήταν όπως τα περισσότερα θηλαστικά.

https://xromata.com/?p=13493

Η προσδοκία της μεταβολής του τριχρωματικού ανθρώπου σε τετραχρωματικό που αναμένεται κάποτε να συμβεί.

Ήδη κυκλοφορούν ανάμεσα μας τετραχρωματικοί συνάνθρωποι μας, ελάχιστοι μεν αλλά έχουν εντοπισθεί (ίσως υπάρχουν πολλοί περισσότεροι, κάτι που όμως ούτε οι ίδιοι δεν το αναγνωρίζουν). 

Η ανακάλυψη νέων βιο-χρωστικών ουσιών στο ζωικό βασίλειο.

Η εφεύρεση οματογυαλιών που βοηθούν ανθρώπους που πάσχουν από πλήρη αχρωματοψία να αντιλαμβάνονται τα χρώματα.

https://xromata.com/?p=10322 

Η συνεχείς γενετικές ανακαλύψεις των επιδράσεων γονιδίων ζώων και φυτών στην εμφάνιση και διάταξη των χρωμάτων που εμφανίζουν.

Η τεχνολογική εξέλιξη των νανοδομών και οι αναμενόμενες δυνατότητες τους σε χρωματικές εμφανίσεις και μεταλλάξεις, που προς το παρόν αγγίζουν τα όρια επιστημονικής φαντασίας.

Ο εν εξελίξει εννοιολογικός σχηματισμός 12^ης χρωματικής ομάδας (αυτής του κυανού / γαλανού, τυρκουάζ ή άκουα) πέραν των 11 ήδη υπαρχόντων.

https://xromata.com/?p=1617 

Όλα αυτά τα προαναφερόμενα και άλλα τόσα που μπορώ να σας αναφέρω, κάνουν τον κόσμο των χρωμάτων τόσο ελκυστικό και ενδιαφέροντα.

Ένα όμως σημείο του κόσμου αυτού που με γοητεύει ιδιαίτερα είναι η εμφάνιση και η αλληλοεξάρτηση των χρωμάτων στο ζωικό βασίλειο.

https://xromata.com/?p=3266 

Μελετώντας και μαθαίνοντας τον κόσμο αυτόν δεν δύναται να μην υποκλιθείς με θαυμασμό στο μεγαλείο και την σοφία της φύσης.

Ένας άλλος κόσμος που με αφήνει έκπληκτο είναι ο κόσμος της μυθολογίας, όπου εάν ερευνήσεις τις ελάχιστες χρωματικές αναφορές που υπάρχουν μέσα σε αυτόν μένεις έκθαμβος από τις αποκαλύψεις τους.

https://xromata.com/?p=10425

https://xromata.com/?p=10434 

Π.χ., εάν ασχοληθείς με τον χρωματισμό του δωδεκαθέου, ή εάν χρωματίσεις τις 9 Μούσες, μένεις έκπληκτος με τις αποκαλύψεις και τους συσχετισμούς που αναφαίνονται.

https://xromata.com/?p=11023

Ή εάν προσεγγίσεις την Μελίβοια – Χλωρίδα και την σχέση της με την Άρτεμη αλλά και παραλληλίζοντας την με την Μηλινόη οι εκπλήξεις είναι κι’ εκεί είναι μεγάλες.

Δεν είναι τυχαίο το ότι στο οπτικό μας όργανο συγκατοικούν δυο θεές της ελληνικής μυθολογίας, η Ίρις, θεά του ουράνιου τόξου, και η Κόρη, η Περσεφόνη, βασίλισσα του Άδη.

https://xromata.com/?p=7177

https://xromata.com/?p=6708 

Οι λειτουργίες των δυο θεαινών και των δυο ομώνυμων με αυτές οργάνων του οφθαλμού αποβαίνουν πολύ αποκαλυπτικές και μπορούν να οδηγήσουν την φαντασία μας (προς το παρόν) στο τί συμβαίνει στον Άδη και στο επέκεινα αυτού.

https://xromata.com/?p=1224 https://xromata.com/?p=1251 https://xromata.com/?p=9971 

Εάν δε, ασχοληθούμε με την ινδουιστική μυθολογία, στην μόνη όπου υπάρχει πλήθος χρωματικών αναφορών, μένουμε έκπληκτοι με το τί μας αποκαλύπτουν τα χρώματα και εκεί.

https://xromata.com/?p=4975

https://xromata.com/?p=4985 

Φίλοι μας, μαζί με τις ευχές σας για τα 17α γενέθλια μας, στείλτε μας απορίες, ερωτήματα, αλλά και τις προσωπικές σας απόψεις που τυχόν σας δημιουργήθηκαν διαβάζοντας αυτά που γράφτηκαν στο γενέθλιο αυτό άρθρο μας. 

3.3 Μπλε χρωστικές στα ζώα

Οι χρωστικές είναι πολύ συχνές στα έντομα, όπου ευθύνονται για σχεδόν όλα τα κίτρινα, πορτοκαλί, κόκκινα, καφέ και μαύρα χρώματα.

Ωστόσο, μια μπλε χρωστική απόχρωση είναι πολύ σπάνια και μπορεί κυρίως να ληφθεί από χολικές χρωστικές όπως η πτεροβιλίνη, η φορκαβιλίνη και η σαρπεδοβιλίνη.

Τα δύο τελευταία ονόματα προέρχονται από το είδος από το οποίο εξήχθησαν για πρώτη φορά: Papilio phorcas και Graphium sarpedon. 

Papilio phorcas

Graphium sarpedon. 

Το φως προκαλεί κυκλοποίηση στις χολικές χρωστικές και μετατρέπει την πτεροβιλίνη σε φορκαβιλίνη, η οποία με τη σειρά της μετατρέπεται σε σαρπεδοβιλίνη.

Στις πεταλούδες, η πτεροβιλίνη είναι ευρέως διαδεδομένη, ενώ η φορκαβιλίνη και η σαρπεδοβιλίνη παραμένουν σπάνιες.

Οι μπλε χρωστικές εμφανίζονται κυρίως σε δύο γένη:

Papilio (Papilio weiskei, Papilio phorcas) και Graphium, όπου σχεδόν όλα τα είδη περιέχουν μπλε χρωστικές. 

Papilio

Graphium

Στα είδη Graphium (G. agamemnon, G. doson, G. antiphates, G. sarpedon), η πτεροβιλίνη είναι υπεύθυνη για τον μπλε χρωματισμό.

Στο Graphium sarpedon, η πτεροβιλίνη βρίσκεται στη μεμβράνη του φτερού. Επιπλέον, τα διαφανή λέπια της κοιλιακής πλευράς του φτερού βελτιώνουν αυτόν τον μπλε χρωματισμό διαχέοντας και πολώνοντας περαιτέρω το φως.

Αυτή η κατάσταση είναι σπάνια στις πεταλούδες.

Γενικά, ο χρωματισμός του φτερού προέρχεται από τα λέπια που καλύπτουν το φτερό.

Το μπλε χρώμα με χρωστικές παρατηρείται επίσης στις θαμπές μπλε ρίγες του γένους Nessaea (Nimphalidae). 

Nessaea

Αυτός ο χρωματισμός έχει αποδοθεί στην πτεροβιλίνη.

Από όσο γνωρίζουμε, το μπλε χρώμα με χρωστικές δεν έχει βρεθεί σε θηλαστικά και σε άλλα έντομα.

Ωστόσο, η παρουσία μπλε χρωστικής παραμένει πολύ δύσκολο να αποδειχθεί, εν μέρει λόγω της ασθενούς διαλυτότητάς της.

Η εξαγωγή και ο χαρακτηρισμός πολύ ασθενώς διαλυτών χρωστικών είναι ένα πολύπλοκο έργο που περιορίζει τις δυνατότητες ανάλυσης.

Επιπλέον, ο προσδιορισμός των συγκεντρώσεων και του εντοπισμού των χρωστικών εντός των ιστών εξακολουθεί να αποτελεί πραγματική πρόκληση.

Οι χρωστικές στα φτερά των πτηνών θεωρείται ότι υπάρχουν από την εποχή των δεινοσαύρων. 

Μελέτες σε ένα Sinosauropterix (125 εκατομμυρίων ετών) έδειξαν ότι τα φτερά τους θα ήταν γεμάτα με μελανοσώματα και επομένως θα έπρεπε να φαίνονται σκούρα.

Ωστόσο, αυτή η εργασία αντιμετωπίστηκε με επιφύλαξη και συζητήσεις.

Οι χρωστικές μπορούν να ενσωματωθούν στα λέπια, απορροφώντας μέρος του ορατού φάσματος φωτός.

Η επιστήμη του χρώματος [2]

[Σύνδεση με προηγούμενο https://xromata.com/?p=14862 ] 

Ο Le Blon ήταν ο πρώτος που περιέγραψε μια μέθοδο εκτύπωσης τριών χρωμάτων χρησιμοποιώντας πρωτεύοντα χρώματα (κόκκινο, κίτρινο, μπλε) για τη δημιουργία δευτερευόντων χρωμάτων (πράσινο, μωβ, πορτοκαλί). 

Κάνει μια σημαντική διάκριση μεταξύ των «χρωμάτων της ύλης», όπως χρησιμοποιούνται από τους ζωγράφους, και του έγχρωμου φωτός, το οποίο ήταν το επίκεντρο των θεωριών των χρωμάτων του Νεύτωνα. 

Η διάκριση του Le Blon σηματοδοτεί την πρώτη τεκμηρίωση αυτών που τώρα αναφέρονται ως προσθετικά και αφαιρετικά συστήματα χρωμάτων. Τα ουράνια τόξα, οι τηλεοράσεις, οι οθόνες υπολογιστήρων και οι κινητές τηλεφωνικές συσκευές εκπέμπουν φως και αποτελούν παραδείγματα ενός προσθετικού συστήματος χρωμάτων (το θέμα της Οπτικής του Νεύτωνα). 

Το κόκκινο, το πράσινο και το μπλε είναι τα κύρια προσθετικά χρώματα και όταν συνδυάζονται παράγουν διαφανές λευκό φως. 

Τα βιβλία, οι πίνακες, το γρασίδι και τα αυτοκίνητα είναι παραδείγματα ενός αφαιρετικού συστήματος χρωμάτων που βασίζεται στη χημική σύνθεση ενός αντικειμένου και στην αντανάκλαση του φωτός από αυτό ως χρώμα.

Τα αφαιρετικά πρωτεύοντα χρώματα – μπλε, κόκκινο και κίτρινο – μας διδάσκονται συχνά από παιδιά και όταν αναμειγνύονται δημιουργούν το μαύρο. 

Όταν ένα καθαρό μέταλλο καίγεται και παρατηρείται μέσω φασματοσκοπίου, κάθε στοιχείο εκπέμπει μοναδικά φάσματα, ένα είδος χρωματικού αποτυπώματος. 

Αυτή η μέθοδος, που ονομάζεται φασματική ανάλυση, οδήγησε στην ανακάλυψη νέων στοιχείων και σηματοδότησε τα πρώτα βήματα προς την κβαντική θεωρία.

Η «Συνέντευξη με τα χρώματα» είναι μια προσπάθεια τακτοποίησης των όσων έχουν ειπωθεί (και θα ειπωθούν) για τα χρώματα, σε μια σειρά, ας πούμε, εύπεπτης διδακτικής ύλης, για όλους όσοι θέλετε να «μάθετε» τα χρώματα και τον κόσμο τους.

Η σειρά έχει την μορφή μιας υποτιθέμενης, διδακτικής, συνέντευξης των χρωμάτων προς τον άνθρωπο. 

Συνέντευξη με τα χρώματα

[ρξη΄]

Πορτοκαλί χρωστικές και βαφές (συμπλήρωμα)

[η΄]

-Μάλιστα! Σου μιλούσα Άνθρωπε, εγώ το πορτοκαλί χρώμα, για τις χρωστικές που σου δίνουν πορτοκαλί και την δυνατότητα να βάφεις ή να δημιουργείς πορτοκαλί βαφές με αυτές.

Είχα σταματήσει στον κρόκο, ή άλλως σαφρόν και την τουρμερική σκόνη (κουρκουμά) και σου υποσχέθηκα ότι θα συνεχίσω με αυτά και μαζί τους θα αναφερθώ και στην κόκκινη χένα, που ουσιαστικά είναι πορτοκαλιά.

Βεβαίως δεν πρέπει να ξεχάσω να αναφερθώ και στα καροτένια που είναι οι βασικές βιολογικές χρωστικές και χαρίζουν το πορτοκαλί χρώμα στην φύση γύρω τους.

Οι καροτίνες είναι οι μόνες χρωστικές ουσίες που υπάρχουν και στο φυτικό βασίλειο αλλά και στο ζωικό, όπως σου είπα και προηγουμένως, γι’ αυτό υπάρχουν πέρα από τα πορτοκαλιά λουλούδια, φύλλα, φρούτα καρπούς κ.λ.π. και πολλά ψάρια και πουλιά με πορτοκαλί χρώμα.

Υπάρχουν και πολλά θηλαστικά με πορτοκαλί τρίχωμα, που ενώ έχουν μια πορτοκαλοκόκκινη χροιά εμείς τα θεωρούμε και ονομάζουμε «κόκκινα» όπως π.χ. τα κόκκινα άλογα, τους κοκκινοτρίχηδες ανθρώπους, τους ουραγκοτάγκους κ.α. που όμως το πορτοκαλοκκόκινο χρώμα τους δεν οφείλεται σε καροτένια αλλά στις φαιομελανίνες που παράγει ο οργανισμός τους, μια από τις δυο ομάδες μελανινών, η οποία «βάφει» το ζωϊκό βασίλειο με ποτοκαλοκόκκινα έως καστανά χρώματα.

Η άλλη ομάδα είναι οι ευμελανίνες, στις οποίες οφείλονται τα σκούρα καστανά και μαύρα χρώματα των ζώων.

Αλλά στις μελανίνες θα αναφερθούμε μελλοντικά.

Ας ξεκινήσω με το σαφρόν που δεν είναι τίποτε άλλο από τους στήμονες του λουλουδιού κρόκος, και έχουν ισχυρή βαφική ικανότητα σε πορτοκαλί ή κίτρινο σκούρο χρώμα.

Ο Crocus sativus, κοινώς γνωστός ως κρόκος σαφράν ή κρόκος του φθινοπώρου είναι ένα είδος ανθοφόρου φυτού στην οικογένεια ίριδας Iridaceae.

Είναι περισσότερο γνωστό για τη μαγειρική χρήση των ανθικών στιγμάτων του ως το μπαχαρικό σαφράν.

Η ανθρώπινη καλλιέργεια του κρόκου σαφράν και το εμπόριο και η χρήση του σαφράν έχουν διαρκέσει για περισσότερα από 3.500 χρόνια και εκτείνονται σε διαφορετικούς πολιτισμούς, ηπείρους και πολιτισμούς.

Γενικά ανθίζει το φθινόπωρο συνήθως με μωβ άνθη που έχουν έξι πέταλα και τρία κόκκινα έως πορτοκαλί ή κίτρινα στίγματα.

Πιστεύεται ότι ο εξημερωμένος κρόκος σαφράν πιθανότατα προέκυψε ως αποτέλεσμα επιλεκτικής αναπαραγωγής από το άγριο C. cartwrightianus στο νότιο τμήμα της ηπειρωτικής Ελλάδας, ενώ σήμερα παράγεται κυρίως στην βόρεια Ελλάδα, όπου φημισμένος είναι ο κρόκος Κοζάνης.

Η προέλευση από τη Δυτική ή Κεντρική Ασία, αν και συχνά αναφέρεται, δεν υποστηρίζεται από βοτανική έρευνα.

Τα στίγματα του άνθους χρησιμοποιούνται ως το μαγειρικό μπαχαρικό σαφράν. Χρησιμοποιείται επίσης για σκοπούς υγείας, ειδικά στην παραδοσιακή ασιατική ιατρική – λόγω των βιολογικά ενεργών χημικών ενώσεων (κυρίως αλκαλοειδή, ανθοκυανίνες, καροτενοειδή, φλαβονοειδή, φαινολικά, σαπωνίνες και τερπενοειδή), το σαφράν προκαλεί, μεταξύ άλλων, βελτιωτική δράση στη διάθεση (συμπεριλαμβανομένων ατόμων με μείζονα καταθλιπτική διαταραχή).

Ανάλογα με το μέγεθος των συλλεγόμενων στιγμάτων, απαιτούνται άνθη μεταξύ 50.000 και 75.000 μεμονωμένων φυτών για την παραγωγή περίπου 1 λίβρας σαφράν. Σημειωτέον πως κάθε βολβός παράγει μόνο ένα ή δύο άνθη και κάθε λουλούδι παράγει μόνο τρία στίγματα.

Τα στίγματα πρέπει να συλλέγονται τα μέσα του πρωινού, όταν τα άνθη είναι πλήρως ανοιχτά.

Ο κρόκος σαφράν καλλιεργείται εμπορικά σήμερα σε διάφορες τοποθεσίες, αλλά κυρίως από την Ισπανία έως την Ιταλία, την Ελλάδα, το Ιράν και την Ινδία, με σχεδόν το 80% της παγκόσμιας παραγωγής να προέρχεται από την Ισπανία και το Ιράν.

Κάθε λουλούδι έχει τρία μακριά στίγματα, όπως ήδη σου είπα, με κοκκινωπό-πορτοκαλί χρώμα στις άκρες.

Τα στίγματα συχνά προεξέχουν πέρα από το κύπελλο των πετάλων.

Χρειάζονται περίπου 1/4 εκατομμύριο στίγματα (75.000 άνθη) για να παραχθεί μισό κιλό σαφράν, γεγονός που εξηγεί σε μεγάλο βαθμό γιατί το σαφράν είναι το πιο ακριβό μπαχαρικό που πωλείται στο εμπόριο σήμερα.

Το σαφράν έχει έντονο άρωμα, είναι ελαφρώς πικρό στη γεύση και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως χρωστική ουσία, δεδομένου ότι το βαθυκίτρινο χρώμα (λόγω της παρουσίας καροτενοειδών) μπορεί να ληφθεί με την ενυδάτωση των ανθών σε θερμό νερό.

Βέβαια, σαν μπαχαρικό χρησιμοποιείται στην μαγειρική, προσδίδοντας ένα κιτρινωπό χρώμα στα φαγητά.

Στην αρχαία Ελλάδα έβαφαν με κρόκο ακριβά υφάσματα που φορούσαν Εταίρες και όσες ήθελαν να προκαλέσουν ερωτικά τους άνδρες και έχει διασωθεί η φράση «θα φορέσω τα κροκοτά μου» που εκστομίζει η Κλεονίκη στην «Λυσιστράτη» του Αριστοφάνη.

Κροκόπεπλη ενδεδυμένη αναφέρεται στους Ορφικούς ύμνους και η χθόνια θεότης Μελινόη.

Ο κουρκουμάς (Curcuma longa ή τουρμερική σκόνη) είναι ένα ανθοφόρο φυτό της οικογένειας των τζίντζερ (Zingiberaceae), δηλ. της πιπερόριζας.  

Είναι ένα πολυετές, ριζωματώδες, ποώδες φυτό που προέρχεται από την ινδική υποήπειρο και τη Νοτιοανατολική Ασία και απαιτεί θερμοκρασίες μεταξύ 20 και 30 °C (68 και 86 °F) και υψηλές ετήσιες βροχοπτώσεις για να ευδοκιμήσει.

Τα φυτά συλλέγονται κάθε χρόνο για τα ριζώματά τους, μερικά για πολλαπλασιασμό την επόμενη σεζόν και μερικά για κατανάλωση ή βαφή.

Τα ριζώματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν φρέσκα, αλλά συχνά βράζονται σε νερό και ξηραίνονται και μετά αλέθονται σε μια βαθιά πορτοκαλοκίτρινη σκόνη μπαχαρικών που χρησιμοποιείται συνήθως ως χρωστική και αρωματική ουσία σε πολλές ασιατικές κουζίνες, ειδικά για κάρυ (σκόνη κάρυ).

Η σκόνη κουρκουμά έχει μια ζεστή, πικρή γεύση που μοιάζει με μαύρο πιπέρι και ένα γήινο άρωμα που μοιάζει με μουστάρδα.

Αρχικά χρησιμοποιήθηκε ως χρωστική ουσία και αργότερα για τις υποτιθέμενες ιαματικές ιδιότητές της στη λαϊκή ιατρική.

Στην Ινδία, εξαπλώθηκε με τον Ινδουισμό και τον Βουδισμό, καθώς η πορτοκαλο – κίτρινη αυτή χρωστική χρησιμοποιείται για το χρωματισμό των ενδυμάτων των μοναχών και των ιερέων.

Μία άλλη φυτική ουσία που μας δίνει πορτοκαλοκόκκινο χρώμα είναι η κόκκινη χέννα.

Η κόκκινη χέννα (Lawsonia Inermis), ή άλλως κύπρος ή κυπρίνη, είναι μια φυσική σκόνη που προέρχεται από τα φύλλα του φυτού της χέννας και χρησιμοποιείται εδώ και χιλιάδες χρόνια για βαφή μαλλιών και διακοσμητικές τέχνες σώματος, όπως οι παραδοσιακές mehndi σχεδιάσεις.

Σήμερα, η κόκκινη χέννα παραμένει δημοφιλής για τις ιδιότητές της ως φυσική, φυτική βαφή, προσφέροντας ένα ζωντανό, πλούσιο κοκκινωπό χρώμα χωρίς τη χρήση χημικών ουσιών.

Η χέννα καλλιεργείται κυρίως στις ξηρές, θερμές περιοχές της Ινδίας, της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής.

Τα φύλλα του φυτού συλλέγονται, αποξηραίνονται και στη συνέχεια αλέθονται σε λεπτή σκόνη, η οποία χρησιμοποιείται είτε μόνη της είτε σε συνδυασμό με άλλα φυσικά συστατικά.

Το κύριο συστατικό της χέννας που ευθύνεται για την έντονη χρωστική της είναι η νόμινη (lawsone), μια φυσική χρωστική ουσία που δεσμεύεται με την κερατίνη των μαλλιών και του δέρματος, προσφέροντας βαθύ κόκκινο χρώμα.

Η κόκκινη χέννα είναι ιδιαίτερα αγαπητή για το πλούσιο, φωτεινό κόκκινο χρώμα που δίνει στα μαλλιά.

Εξαρτάται από τον φυσικό τόνο των μαλλιών, αλλά γενικά τα ανοιχτόχρωμα μαλλιά αποκτούν μια πιο ζωντανή κόκκινη απόχρωση, ενώ τα πιο σκούρα μαλλιά αποκτούν ένα κοκκινωπό γυάλισμα.

Η χέννα βοηθά στη ρύθμιση της υπερβολικής λιπαρότητας και της πιτυρίδας, καθιστώντας την ιδανική επιλογή για όσους έχουν προβλήματα με το τριχωτό της κεφαλής, γι’ αυτό αν πάτε στην Ινδία θα προσέξετε ότι και αρκετοί άνδρες έχουν βαμμένα τα μαλλιά τους με κόκκινη χέννα.

Έχει χρησιμοποιηθεί από την αρχαιότητα για διάφορους θεραπευτικούς σκοπούς ως στυπτικό, αντιαιμοραγικό, υποτασικό και παθήσεις του δέρματος.

Από το 1890 χρησιμοποιείται συστηματικά στην Ευρώπη.

Κόκκινη χέννα σε μορφή σκόνης χρησιμοποιείται για βαφή μαλλιών, αλλά και για τατουάζ, βαφή δερμάτινων και μάλλινων ή άλλων υφασμάτων.

Σήμερα καλλιεργείται στην Αίγυπτο, Ινδία, Κουρδιστάν, Περσία και Συρία.

Πάμε τώρα σε μια άλλη βασική βιο-χρωστική ουσία που βάφει φυτά και ζώα με πορτοκαλί (αλλά και κίτρινα ή κόκκινα) χρώματα και είναι η μόνη βιο-χρωστική ουσία που υπάρχει και στα δύο κύρια ένζωα βασίλεια, την χλωρίδα και την πανίδα.

Πρόκειται για τα καροτένια, που σου ανέφερα και προηγουμένως.

Ο όρος καροτένιο (carotene) ή καροτενοειδής, χρησιμοποιείται για πολλές σχετικές ουσίες ακόρεστων υδρογονανθράκων με τύπο C₄₀H_x, οι οποίες συντίθενται από τα φυτά, αλλά γενικά δεν μπορούν να παρασκευαστούν από ζώα (με εξαίρεση ορισμένων αφιδών και ακάρεων αράχνης που απέκτησαν τα γονίδια σύνθεσης από μύκητες).

Τα καροτένια είναι φωτοσυνθετικές χρωστικές σημαντικές για την φωτοσύνθεση.

Απορροφούν το υπεριώδες, το ιώδες και το μπλε φως και διαχέουν πορτοκαλί ή κόκκινο φως ενώ σε χαμηλές συγκεντρώσεις κίτρινο φως.

Τα καροτένια είναι υπεύθυνα για το πορτοκαλί χρώμα του καρότου, από το οποίο ονομάζεται αυτή η κατηγορία χημικών ουσιών, και για τα χρώματα πολλών άλλων φρούτων, λαχανικών και μυκήτων.

Τα καροτένια είναι επίσης υπεύθυνα για τα πορτοκαλί (αλλά όχι όλα τα κίτρινα) χρώματα στα ξηρά φυλλώματα.

Αλλά για τα καροτένια θα μας μιλήσουν αναλυτικά οι χρωστικές ουσίες, όταν έρθει η ώρα να πάρουν την σκυτάλη του βήματος της «Συνέντευξης με τα χρώματα».

Σταματώ για λίγο εδώ, αφού νομίζω πως είπαμε ήδη αρκετά για τις πορτοκαλί βαφές και χρωστικές.

3.2 Χρωματισμός μπλε χρωστικών ουσιών στα φυτά 

Στα φυτά, ο μπλε χρωματισμός είναι αρκετά σπάνιος.

Ωστόσο, μπορεί να παρατηρηθεί σε ορισμένα φύλλα, άνθη ή καρπούς.

Το μπλε παράγεται από τροποποιημένες χρωστικές ανθοκυανίνης.

Έχει παρατηρηθεί μια μεγάλη ποικιλία μηχανισμών για την τροποποίηση των χρωστικών ανθοκυανίνης προκειμένου να επιτευχθούν μπλε ή ιώδεις χρωματισμοί. 

Στα άνθη, σχηματίζουν σύμπλοκα με φλαβονοειδείς χρωστικές ουσίες και βρίσκονται σε διάλυμα σε κυτταρικά κενοτόπια.

Στα φύλλα, λαμβάνουν τον χώρο των χλωροπλαστών. 

Η δομή των επιφανειακών κυττάρων του φύλλου μπορεί να βοηθήσει στην απορρόφηση αυξάνοντας το φως υψηλής γωνίας που προσπίπτει μέσω του φύλλου ή εστιάζοντας το φως στην περιοχή της χρωστικής. 

Για παράδειγμα, στο βελούδινο ανθούριο (Anthurium warocqueanum), τα επιφανειακά κύτταρα είναι κυρτά καμπυλωμένα για να εστιάζουν το φως σε κάποια εσωτερική απόσταση, ακριβώς στην περιοχή των χλωροπλαστών.