Το χρωμα στην φυση: ροζ [γ]
Από τον ιστότοπο scienceinschool.org
Το χρώμα στη φύση: σκέψου ροζ [γ]
Μιλήσαμε ήδη για το ροζ χρώμα στον κόσμο των φυτών.
Όμως πολλά ζώα έχουν επίσης ροζ αποχρώσεις στο δέρμα ή το φτέρωμά τους, οπότε τί κρύβεται πίσω από τα χρώματά τους;
Στα ζώα, το χρώμα μπορεί να προκύψει από μόρια όπως οι αιμοσφαιρίνες, πρωτεΐνες που υπάρχουν στα ερυθρά αιμοσφαίρια όλων των σπονδυλωτών ζώων και στα κυκλοφορικά υγρά πολλών ασπόνδυλων (σκουλήκια, μερικά αρθρόποδα, εχινόδερμα και μερικά μαλάκια).
Αυτές είναι υπεύθυνες για τα ροζ έως κόκκινα χρώματα που φαίνονται στο λειρί και το προγούλι πτηνών και στο δέρμα ορισμένων πρωτευόντων.
Οι αιμοσφαιρίνες έχουν την ικανότητα να συνδέονται με το ατμοσφαιρικό οξυγόνο στους πνεύμονες, τα βράγχια ή άλλες αναπνευστικές επιφάνειες του σώματος και να παρέχουν οξυγόνο στους ιστούς.
Κάθε μόριο αιμοσφαιρίνης περιέχει τέσσερα ιόντα σιδήρου (Fe2+) που μπορούν να μεταφέρουν οξυγόνο από τους πνεύμονες στους ιστούς και διοξείδιο του άνθρακα από τους ιστούς στους πνεύμονες.
Λόγω της παρουσίας σιδήρου, η αιμοσφαιρίνη έχει ένα ροζ-κόκκινο χρώμα.
Η ένταση του χρώματος οξύνεται όταν ο σίδηρος συνδέεται με το οξυγόνο και εξασθενεί όταν συνδέεται με το διοξείδιο του άνθρακα.
Τί συνδέει τα φλαμίνγκο και τα καρότα;
Υπάρχει μια κατηγορία φυσικών χρωστικών που συνδέει τον κόσμο των φυτών με τον κόσμο των ζώων: τα καροτενοειδή!
Αυτή είναι μια κατηγορία περισσότερων από 750 φυσικών χρωστικών που παράγονται από φυτά, φύκη και φωτοσυνθετικά βακτήρια.
Έχουν κοινή δομή αποτελούμενη από μια μακριά αλυσίδα συζευγμένων διπλών δεσμών με δομές δακτυλίου άνθρακα στο ένα ή και στα δύο άκρα του μορίου.
Αυτή η δομή είναι ζωτικής σημασίας για την απορρόφηση του φωτός και είναι ο λόγος για τον οποίο τα καροτενοειδή είναι πολύχρωμα.
Όταν ένα μόριο απορροφά φωτεινή ενέργεια, τα ηλεκτρόνια του, τα οποία κανονικά βρίσκονται σε ένα ενεργειακό επίπεδο που ονομάζεται «κατάσταση ελάχιστης ενέργειας», ωθούνται σε υψηλότερα επίπεδα ενέργειας και το μόριο εισέρχεται σε «διεγερμένη κατάσταση».
Όσο πιο συζευγμένο είναι το σύστημα, τόσο μικρότερη είναι η διαφορά ενέργειας μεταξύ αυτών των δύο καταστάσεων και επομένως απαιτείται μικρότερη ποσότητα φωτεινής ενέργειας για τη διέγερση των ηλεκτρονίων.
Σε μόρια με πολλούς συζευγμένους πολλαπλούς δεσμούς, αυτή η απορρόφηση φωτός μπορεί να συμβεί στην ορατή περιοχή ενώ το υπόλοιπο ανακλώμενο φως φτάνει στα μάτια μας και αντιλαμβανόμαστε ένα χρώμα.
Μικρές διαφορές στη χημική δομή των καροτενοειδών μπορεί να αλλάξουν το χρώμα τους από κίτρινο σε πορτοκαλί, ροζ και κόκκινο.
Τα καροτενοειδή υπάρχουν φυσικά στα καρότα, αλλά και στις ντομάτες, τα ροδάκινα και τα γκρέιπφρουτ!
Είναι ενδιαφέρον ότι ένα καροτενοειδές βρίσκεται τόσο στα φυτά όσο και στα ζώα: η ασταξανθίνη.
Συντίθεται από ένα μικροφύκος, το Haematococcus pluvialis, το οποίο την παράγει για να εξουδετερώσει τις ελεύθερες ρίζες που σχηματίζονται κατά την έκθεση στις ακτίνες UV του ηλιακού φωτός, προστατεύοντας έτσι τον οργανισμό από μεταλλάξεις.
Η ασταξανθίνη είναι μια αντηλιακή κρέμα μικροφυκών!
Πώς περνά λοιπόν αυτό το καροτενοειδές από τα φυτά στα ζώα;
Μέσα από τη διατροφή τους.
Αυτό το μικροφύκος είναι η αγαπημένη τροφή ζώων όπως τα καρκινοειδή, τα οποία έχουν συχνά ροζ χρώμα λόγω της πλούσιας σε ασταξανθίνη διατροφής τους.
Ένα τέτοιο, πολύ μικροσκοπικό καρκινοειδές, το Artemisia salina, είναι η αγαπημένη τροφή δύο συναρπαστικών ζώων:
του Phoenicopterus roseus, πιο γνωστό ως φλαμίνγκο και του Platalea ajaja, που ονομάζεται επίσης ροζ χουλιαρομύτα.
Αυτά τα πουλιά γεννιούνται λευκά και γίνονται ροζ καθώς αρχίζουν να τρώνε το A. salina (και τη μικροάλγη επίσης).
Η ασταξανθίνη από το A. salina απορροφάται στα λίπη που εναποτίθενται στα φτερά, τα προγούλια και τα πόδια των πουλιών, και έτσι προκύπτει η μοναδική ροζ απόχρωση τους.
Το ροζ χρώμα στο φτέρωμα των περισσότερων πτηνών προκαλείται από τα καροτενοειδή, αλλά υπάρχουν ορισμένες εξαιρέσεις, όπως το Tauraco erythrolophus (ερυθρόλοφο τουράκο), με το έντονο ροζ χρώμα του κεφαλιού του.
Αυτό το λαμπερό χρώμα οφείλεται στην παρουσία της τουρασίνης, ενός άλατος χαλκού μιας πορφυρίνης που εκκρίνεται από τα τουράκος στα φτερά των πτερύγων τους.
Όλες οι πορφυρίνες έχουν μια κοινή δομική μονάδα:
έναν ετεροκυκλικό σκελετό που αποτελείται από τέσσερα μόρια πυρρολίου ενωμένα με γέφυρες μεθίνης.
Οι πορφυρίνες είναι υπεύθυνες για μια σειρά χρωμάτων, συμπεριλαμβανομένου του ροζ, του καφέ, του κόκκινου και του πράσινου, και βρίσκονται σε πολλά πουλιά, όπως κουκουβάγιες, περιστέρια και άλλα ορνιθόμορφα είδη.
admin is | Topic: Γιατί έχει χρώμα....., Διατροφή και χρώμα, ζωα και χρωματα, ροζ, Φύση και χρώματα, χρωστικές | Tags: None
No Comments, Comment or Ping
Reply to “Το χρωμα στην φυση: ροζ [γ]”