Συνεντευξη με τα χρωματα [ρξς΄]: το πορτοκαλι και η ιστορια του
Η «Συνέντευξη με τα χρώματα» είναι μια προσπάθεια τακτοποίησης των όσων έχουν ειπωθεί (και θα ειπωθούν) για τα χρώματα, σε μια σειρά, ας πούμε, εύπεπτης διδακτικής ύλης, για όλους όσοι θέλετε να «μάθετε» τα χρώματα και τον κόσμο τους.
Η σειρά έχει την μορφή μιας υποτιθέμενης, διδακτικής, συνέντευξης των χρωμάτων προς τον άνθρωπο.
Συνέντευξη με τα χρώματα
[ρξς΄]
Το Πορτοκαλί και η ιστορία του
[ς΄]
-Ήρθε η ώρα να σου μιλήσω για την ιστορία μου, δηλαδή την ιστορική συμπορεία του πορτοκαλί χρώματος μαζί σου Άνθρωπε.
Μέχρι τώρα σου έχω αναφέρει, κάτω από τον τίτλο το ‘πρώτο και το έσχατο’, και σου έχω εξηγήσει το ‘γιατί’, πως είμαι το πρώτο χρώμα που αντιλήφθηκες σαν πρωτόγονος οργανισμός, αλλά και το τελευταίο από τα χρώματα του φάσματος που εννόησες σαν αυτούσιο χρώμα.
Ας δούμε τώρα την ιστορική συμπόρευση μου με την πολιτισμική ιστορία σου.
Στην αρχαία Αίγυπτο και την αρχαία Ινδία, οι καλλιτέχνες χρησιμοποιούσαν πορτοκαλί χρώμα σε ορισμένα από τα αντικείμενά τους.
Στην Αίγυπτο, μια ορυκτή χρωστική ουσία που ονομάζεται ρεάλγκαρ* χρησιμοποιούνταν για τις ζωγραφιές των τάφων, καθώς και για άλλους σκοπούς.
Ο πορτοκαλί σαρδόνυχας (κορνεόλιο) χρησιμοποιούνταν σημαντικά κατά τον Πολιτισμό της Κοιλάδας του Ινδού, τον οποίο αποκτούσαν από τους κατοίκους του Κουτς Γκουτζαράτ της Ινδίας.
Το χρώμα χρησιμοποιήθηκε επίσης αργότερα από τους μεσαιωνικούς καλλιτέχνες για τον χρωματισμό χειρογράφων.
Χρωστικές ουσίες παρασκευάζονταν επίσης στην αρχαιότητα από ένα ορυκτό γνωστό ως orpiment*.
Το orpiment ήταν ένα σημαντικό εμπορικό αντικείμενο στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και χρησιμοποιούνταν ως φάρμακο στην αρχαία Κίνα, αν και περιέχει αρσενικό και είναι εξαιρετικά τοξικό.
Χρησιμοποιούνταν επίσης ως δηλητήριο για μύγες και για να δηλητηριάζει βέλη. Λόγω του κίτρινου-πορτοκαλί χρώματος του, ήταν επίσης αγαπημένο στους αλχημιστές που αναζητούσαν έναν τρόπο να παράγουν χρυσό, τόσο στην Κίνα όσο και στη Δύση.
*[για το ρέαλγκαρ και το όρπιμεντ θα σου μιλήσω αναλυτικότερα λίγο πιο κάτω]
Πριν από τα τέλη του 15ου αιώνα, το πορτοκαλί χρώμα υπήρχε στην Ευρώπη, αλλά χωρίς την ονομασία του. Ονομαζόταν απλώς κίτρινο-κόκκινο.
Πορτογάλοι έμποροι έφεραν τις πρώτες πορτοκαλιές στην Ευρώπη από την Ασία στα τέλη του 15ου και στις αρχές του 16ου αιώνα, μαζί με τη σανσκριτική λέξη nāraṅga,
αλλά για τον ονομαστικό προσδιορισμό του χρώματος και του ομόχρωμου καρπού σου έχω ήδη μιλήσει προηγουμένως αναλυτικά.
Τελικά, στα μέσα του 16ου αιώνα στην Αγγλία, υπήρχε μια σύγχυση στο χρώμα που αναφερόταν ως «πορτοκαλί» μεταξύ ενός κοκκινωπού-καφέ και του πορτοκαλί ώσπου η έννοια του πορτοκαλί χρώματος (τουλάχιστον στην αγγλική γλώσσα) καθορίστηκε και μετατοπίστηκε στον 17ο αιώνα προς την σύγχρονη κατανόησή του.
Τον 18ο αιώνα, το πορτοκαλί χρώμα χρησιμοποιούνταν μερικές φορές για να απεικονίσει τα ρούχα της Πομόνα, της θεάς της καρποφόρας αφθονίας.
Το όνομά της προήλθε από το pomon, τη λατινική λέξη για τα φρούτα.
Τα ίδια τα πορτοκάλια έγιναν πιο συνηθισμένα στη βόρεια Ευρώπη, χάρη στην εφεύρεση του θερμαινόμενου θερμοκηπίου τον 17ο αιώνα, ενός τύπου κτιρίου που έγινε γνωστό ως πορτοκαλεώνας.
Το 1797, ένας Γάλλος επιστήμονας Louis Vauquelin ανακάλυψε τον ορυκτό κροκοΐτη, ή χρωμικό μόλυβδο, ο οποίος οδήγησε το 1809 στην εφεύρεση της συνθετικής χρωστικής πορτοκαλί του χρωμίου.
Σύντομα ακολούθησαν και άλλες συνθετικές χρωστικές, το κόκκινο κοβαλτίου, το κίτρινο κοβαλτίου και το πορτοκαλί κοβαλτίου.
Η τελευταία αυτή χρωστική ουσία κατασκευάστηκε από θειούχο κάδμιο συν σεληνιούχο κάδμιο.
Αυτές οι νέες χρωστικές, καθώς και η εφεύρεση του μεταλλικού σωληναρίου βαφών το 1841, επέτρεψαν στους καλλιτέχνες να ζωγραφίζουν σε εξωτερικούς χώρους και να αποτυπώνουν τα χρώματα του φυσικού φωτός.
Στη Βρετανία, το πορτοκαλί έγινε ιδιαίτερα δημοφιλές στους Προραφαηλίτες και στους ιστορικούς ζωγράφους.
Τα ρέοντα κοκκινοπορτοκαλί μαλλιά της Ελίζαμπεθ Σίνταλ, ενός μοντέλου και συζύγου του ζωγράφου Ντάντε Γκαμπριέλ Ροσέτι, έγιναν σύμβολο του κινήματος των Προραφαηλιτών.
Στη Γαλλία, οι ζωγράφοι οδήγησαν το πορτοκαλί σε μια εντελώς διαφορετική κατεύθυνση.
Το 1872 ο Κλοντ Μονέ ζωγράφισε το «Εντύπωση, Ανατολή», έναν μικροσκοπικό πορτοκαλί ήλιο και λίγο πορτοκαλί φως που αντανακλάται στα σύννεφα και το νερό στο κέντρο ενός θολού μπλε τοπίου.
Αυτός ο πίνακας έδωσε το όνομά του στο ιμπρεσιονιστικό κίνημα.
Το πορτοκαλί έγινε ένα σημαντικό χρώμα για όλους τους ιμπρεσιονιστές ζωγράφους. Όλοι είχαν μελετήσει τα πρόσφατα βιβλία για τη θεωρία των χρωμάτων και γνώριζαν ότι το πορτοκαλί χρώμα τοποθετημένο δίπλα στο γαλάζιο έκανε και τα δύο χρώματα πολύ πιο φωτεινά.
Ο Auguste Renoir ζωγράφιζε βάρκες με ρίγες χρωμιωμένου πορτοκαλί χρώματος κατευθείαν από το σωληνάριο.
Ο Paul Cézanne δεν χρησιμοποίησε πορτοκαλί χρωστική, αλλά δημιούργησε τα δικά του πορτοκαλί με πινελιές κίτρινου, κόκκινου και ώχρας σε μπλε φόντο.
Ο Toulouse-Lautrec χρησιμοποιούσε συχνά πορτοκαλί στις φούστες των χορευτριών και στα φορέματα των Παριζιάνων στα καφέ και τα κλαμπ που απεικόνιζε.
Για αυτόν, ήταν το χρώμα της γιορτής και της διασκέδασης.
Οι Μετα-ιμπρεσιονιστές προχώρησαν ακόμη περισσότερο με το πορτοκαλί.
Ο Paul Gauguin χρησιμοποιούσε πορτοκαλί ως φόντο, για τα ρούχα και το χρώμα του δέρματος και για να γεμίζει τους πίνακές του με φως και εξωτισμό.
Αλλά κανένας άλλος ζωγράφος δεν χρησιμοποίησε το πορτοκαλί τόσο συχνά και δραματικά όσο ο Vincent van Gogh, ο οποίος είχε μοιραστεί ένα σπίτι με τον Gauguin στην Αρλ για ένα διάστημα.
Για τον Van Gogh, το πορτοκαλί και το κίτρινο ήταν το καθαρό φως του ήλιου της Προβηγκίας.
Παρήγαγε τα δικά του πορτοκαλί χρώματα με μείγματα κίτρινου, ώχρας και κόκκινου.
Τον 20ό και 21ο αιώνα, το πορτοκαλί χρώμα είχε ποικίλες συσχετίσεις, τόσο θετικές όσο και αρνητικές.
Η υψηλή ορατότητα του πορτοκαλί το έκανε δημοφιλές χρώμα για ορισμένα είδη ρούχων και εξοπλισμού.
Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, οι πιλότοι του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ στον Ειρηνικό άρχισαν να φορούν πορτοκαλί φουσκωτά σωσίβια, τα οποία μπορούσαν να εντοπιστούν από αεροσκάφη έρευνας και διάσωσης.
Μετά τον πόλεμο, αυτά τα σωσίβια έγιναν κοινά τόσο σε πολιτικά όσο και σε πολεμικά πλοία όλων των μεγεθών, καθώς και σε αεροσκάφη που πετούσαν πάνω από το νερό.
Το πορτοκαλί φοριέται επίσης ευρέως (για να αποφύγουν τα χτυπήματα) από τους εργαζόμενους σε αυτοκινητόδρομους και από τους ποδηλάτες.
Ένα ζιζανιοκτόνο που ονομάζεται Agent Orange ψεκάστηκε ευρέως από αεροσκάφη από την Βασιλική Πολεμική Αεροπορία κατά τη διάρκεια της Μαλαισιανής Έκτακτης Ανάγκης και την Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του πολέμου του Βιετνάμ για να αφαιρέσει το δάσος και την κάλυψη της ζούγκλας κάτω από το οποίο πιστεύεται ότι κρύβονταν οι εχθρικοί μαχητές και να αποκαλύψει τις οδούς ανεφοδιασμού τους.
Η χημική ουσία δεν είχε στην πραγματικότητα πορτοκαλί χρώμα, αλλά πήρε το όνομά της από το χρώμα των χαλύβδινων βαρελιών στα οποία φυλασσόταν.
Το Agent Orange ήταν τοξικό και αργότερα συνδέθηκε με γενετικές ανωμαλίες και άλλα προβλήματα υγείας.
Το πορτοκαλί είχε και συνεχίζει να έχει επίσης πολιτική διάσταση.
Το πορτοκαλί χρησιμεύει ως το χρώμα της χριστιανοδημοκρατικής πολιτικής ιδεολογίας, η οποία βασίζεται στην καθολική κοινωνική διδασκαλία και τη νεοκαλβινιστική θεολογία.
Τα χριστιανοδημοκρατικά πολιτικά κόμματα ήρθαν στο προσκήνιο στην Ευρώπη και την Αμερική μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Στην Ουκρανία, τον Νοέμβριο-Δεκέμβριο του 2004, έγινε το χρώμα της Πορτοκαλί Επανάστασης, ενός λαϊκού κινήματος που έφερε τον ακτιβιστή και μεταρρυθμιστή Βίκτορ Γιούσενκο στην προεδρία.
Σε ορισμένα μέρη του κόσμου, ιδίως στη Βόρεια Ιρλανδία, το χρώμα συνδέεται με το Πορτοκαλί Τάγμα, μια προτεσταντική αδελφική οργάνωση και συναφώς με τις πορείες και άλλες κοινωνικές και πολιτικές δραστηριότητες όπου το πορτοκαλί χρώμα συνδέεται με τον Προτεσταντισμό, παρόμοια και με την Ολλανδία, όπου το χρώμα αυτό συμβολίζει τον βασιλικό οίκο της χώρας και την καταγωγή του από τους «House of Orange”, για το οποίο ήδη σου έχω μιλήσει.
Αυτά για την ώρα.
Ξέρω, σου υποσχέθηκα να σου μιλήσω αναλυτικά για το ρέαλγκαρ και το όρπιμεντ, αλλά σ’ αυτά θα αναφερθώ αμέσως μετά αφού θα ασχοληθώ με τις πορτοκαλί χρωστικές και βαφές.
admin is | Topic: ιστορία και χρώματα, Πορτοκαλί, Συνέντευξη με τα χρώματα | Tags: None
No Comments, Comment or Ping
Reply to “Συνεντευξη με τα χρωματα [ρξς΄]: το πορτοκαλι και η ιστορια του”