{"id":9945,"date":"2018-04-10T05:00:43","date_gmt":"2018-04-10T05:00:43","guid":{"rendered":"http:\/\/xromata.com\/?p=9945"},"modified":"2018-03-16T10:27:22","modified_gmt":"2018-03-16T10:27:22","slug":"madder-lake","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xromata.com\/?p=9945","title":{"rendered":"Madder lake"},"content":{"rendered":"

 <\/p>\n

<\/p>\n

Χρ\u03ceματα βαφ\u03adς<\/span><\/u><\/span><\/span><\/p>\n

Οι βαφ\u03adς της πρ\u03ceιμης αρχα\u03caκ\u03aeς εποχ\u03aeς<\/span><\/u><\/span><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Βασισμ\u03adνοι στην σειρ\u03ac ‘Pigments through the ages’ του ιστ\u03ccτοπου ‘WebExhibits’, σε προηγο\u03cdμενα \u03acρθρα, αναφερθ\u03aeκαμε στα χρ\u03ceματα βαφ\u03adς που χρησιμοποιο\u03cdσε ο \u03acνθρωπος κατ\u03ac την προ\u03caστορικ\u03ae περ\u03afοδο, τα οπο\u03afα ε\u03afναι εν χρ\u03aeσει ακ\u03ccμα και σ\u03aeμερα.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Αυτ\u03ac \u03aeταν 6 τα εξ\u03aeς:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Carbon<\/span><\/span> <\/span><\/span>black<\/span><\/span>, (μα\u03cdρο του \u03acνθρακα, του κ\u03acρβουνου)<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Bone<\/span><\/span> <\/span><\/span>black<\/span><\/span> (μα\u03cdρο, κατ\u03acλοιπο απ\u03cc καμ\u03adνα κ\u03ccκκαλα)<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Umber<\/span><\/span> (κασταν\u03ae γη)<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Red<\/span><\/span> <\/span><\/span>ochre<\/span><\/span> (κ\u03ccκκινη \u03ceχρα)<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Yellow<\/span><\/span> <\/span><\/span>ochre<\/span><\/span> (κ\u03afτρινη \u03ceχρα)<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Lime<\/span><\/span> <\/span><\/span>white<\/span><\/span> <\/span><\/span>(λευκ\u03ccς ασβ\u03adστης)<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Στην συν\u03adχεια, βα\u03afνοντας προς την αρχα\u03caκ\u03ae περ\u03afοδο, στην αρχαι\u03ccτητα, π\u03adρα απ\u03cc τα 6 προ\u03caστορικ\u03ac χρ\u03ceματα, προστ\u03adθηκαν και \u03acλλα χρ\u03ceματα βαφ\u03adς στον χρωστ\u03aeρα του ανθρ\u03ceπου, συνολικ\u03ac \u03acλλα 13 χρ\u03ceματα, εκ των οπο\u03afων τα 8 κατ\u03ac την πρ\u03ceιμη αρχα\u03caκ\u03ae εποχ\u03ae.<\/span><\/span><\/p>\n

Τα 8 αυτ\u03ac χρ\u03ceματα, της πρ\u03ceιμης αρχαι\u03ccτητας, κατ\u03ac την διεθν\u03ae αγγλικ\u03ae τους ονομασ\u03afα, ε\u03afναι τα εξ\u03aeς:<\/span><\/span><\/p>\n

Madder lake<\/span><\/span><\/p>\n

Carmine lake<\/span><\/span><\/p>\n

Realgar<\/span><\/span><\/p>\n

Malachite<\/span><\/span><\/p>\n

Orpiment<\/span><\/span><\/p>\n

Egyptian blue<\/span><\/span><\/p>\n

Indigo<\/span><\/span><\/p>\n

Azurite<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Θα<\/span> <\/span>αναφερθο\u03cdμε<\/span> <\/span>τ\u03ceρα<\/span> <\/span>στ<\/span>o madder lake:<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Madder<\/span><\/u> <\/span><\/u>lake<\/span><\/u> (λ\u03acκα ρουβ\u03afας)<\/span><\/u><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/span><\/u><\/span><\/p>\n


\n<\/span><\/span><\/u><\/span><\/p>\n

Σ\u03cdντομη περιγραφ\u03ae του ‘<\/span><\/u><\/span>madder<\/span><\/u> <\/span><\/u>lake<\/span><\/u>’:<\/span><\/u><\/span><\/span><\/p>\n

Ε\u03afναι μια λ\u03acκα (απ\u03cc το <\/span>lake<\/span> = λ\u03afμνη, που εννοε\u03afται ως πολτ\u03ccς, παχ\u03cdρευστη υγρ\u03ae βαφ\u03ae) που προ\u03adρχεται απ\u03cc το εκχ\u03cdλισμα της ρ\u03afζας του φυτο\u03cd madder (rubia tintorum = ρουβ\u03afα η βαφικ\u03ae, \u03ae \u03acλλως ερυθρ\u03ccδανο, \u03ae ριζ\u03acρι)), του οπο\u03afο η κ\u03cdρια χρωστικ\u03ae ουσ\u03afα ε\u03afναι η αλιζαρ\u03afνη συν πουρπιρ\u03afνη η οπο\u03afα \u03ccμως εξασθεν\u03afζει. <\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Ε\u03afναι μ\u03afα απ\u03cc τις πιο σταθερ\u03adς φυσικ\u03adς χρωστικ\u03adς ουσ\u03afες. \u0389ταν σε χρ\u03aeση απ\u03cc τους αρχα\u03afους Αιγυπτ\u03afους για το χρωματισμ\u03cc κλωστο\u03cb- φαντουργικ\u03ceν προ\u03ca\u03ccντων και χρησιμοποιε\u03afται συνεχ\u03ceς μ\u03adχρι σ\u03aeμερα. <\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Η ρουβ\u03afα η βαφικ\u03ae μ\u03adχρι τον 13ο αι\u03ceνα, καλλιεργε\u03afτο σε αρκετ\u03ac μεγ\u03acλη κλ\u03afμακα στην Ευρ\u03ceπη, αλλ\u03ac δεν υπ\u03acρχουν στοιχε\u03afα για τη χρ\u03aeση του χρ\u03ceματος αυτο\u03cd στην μεσαιωνικ\u03ae \u03ae αναγεννησιακ\u03ae ζωγραφικ\u03ae. <\/span><\/span><\/p>\n

Η βαφ\u03ae Madder <\/span>lake<\/span> χρησιμοποι\u03aeθηκε ευρ\u03cdτερα τον 18ο και 19ο αι\u03ceνα, αν και ποτ\u03ad τ\u03ccσο εκτεταμ\u03adνα \u03ccσο οι λ\u03acκες που παρ\u03acγονταν απ\u03cc τα \u03adντομα kermes, cochineal. <\/span><\/span><\/p>\n

Το Madder <\/span>lake<\/span> χρησιμοποι\u03aeθηκε στο παρελθ\u03ccν σε μεγ\u03acλες ποσ\u03ccτητες για βαφ\u03ae υφασμ\u03acτων και \u03aeταν το χρ\u03ceμα των γαλλικ\u03ceν στρατιωτικ\u03ceν ρο\u03cdχων. <\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Η καλλι\u03adργεια της ρ\u03afζας του madder (ριζ\u03acρι) \u03adπαψε, περιορ\u03afστηκε μετ\u03ac απ\u03cc την ανακ\u03acλυψη μιας συνθετικ\u03aeς μεθ\u03ccδου για την παρασκευ\u03ae αλιζαρ\u03afνης που ανακαλ\u03cdφθηκε απ\u03cc τους Γερμανο\u03cdς χημικο\u03cdς, Graebe και Liebermann, το 1868.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\" <\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Η ιστορ\u03afα του <\/span>madder<\/span> <\/span>lake<\/span>:<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Φυσικ\u03ae βαφ\u03ae:<\/span><\/u><\/span><\/p>\n

Οι βαφ\u03adς που προ\u03adρχονται απ\u03cc το εκχ\u03cdλισμα της ρ\u03afζας του φυτο\u03cd ερυθρ\u03ccδανου (ρουβ\u03afα η βαφικ\u03ae) χρησιμοποι\u03aeθηκαν απ\u03cc τους αρχα\u03afους Αιγ\u03cdπτιους, \u0388λληνες και Ρωμα\u03afους για την βαφ\u03ae κλωστο\u03cbφαντουργικ\u03ceν προ\u03ca\u03ccντων. Η ρουβ\u03afα καλλιεργ\u03aeθηκε για την παραγωγ\u03ae βαφ\u03aeς απ\u03cc την αρχαι\u03ccτητα, απ\u03cc το 1500 π.Χ. και στην κεντρικ\u03ae Ασ\u03afα.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

\u038eφασμα βαμμ\u03adνο απ\u03cc εκχ\u03cdλισμα ριζαριο\u03cd βρ\u03adθηκε στον τ\u03acφο του Τουταγχαμ\u03ceν καθ\u03ceς και στα ερε\u03afπια της Πομπη\u03afας και της αρχα\u03afας Κορ\u03afνθου. <\/span><\/span><\/p>\n

Λ\u03adγεται \u03ccτι η ρουβ\u03afα εισ\u03aeχθη στην Ευρ\u03ceπη απ\u03cc τους Σταυροφ\u03ccρους, \u03ccπου καλλιεργ\u03aeθηκε σε αρκετ\u03ac μεγ\u03acλη κλ\u03afμακα \u03adως τον 13ο<\/sup> αι\u03ceνα, αλλ\u03ac δεν υπ\u03acρχουν στοιχε\u03afα για την χρ\u03aeση της βαφ\u03aeς αυτ\u03aeς  στην μεσαιωνικ\u03ae και αναγεννησιακ\u03ae ζωγραφικ\u03ae.<\/span><\/span><\/p>\n

Η βαφ\u03ae <\/span>madder<\/span> <\/span>lake<\/span> <\/span>χρησιμοποι\u03aeθηκε ευρ\u03cdτατα τον 18ο<\/sup> και 19ο<\/sup> αι\u03ceνα, αν και ποτ\u03ad τ\u03ccσο εκτεταμ\u03adνα \u03ccσο το ρουμπιν\u03af χρ\u03ceμα που \u03adβγαινε απ\u03cc τα \u03adντομα κοξιν\u03adλ (κοχεν\u03afλλη).<\/span><\/span><\/p>\n

Κατ\u03ac τον Μεσα\u03afωνα, ο Καρλομ\u03acγνος ενθ\u03acρρυνε την καλλι\u03adργεια της ρουβ\u03afας της βαφικ\u03aeς, η οπο\u03afα ευδοκ\u03afμησε ιδια\u03afτερα στα αμμ\u03ceδη εδ\u03acφη των Κ\u03acτω Χωρ\u03ceν και \u03adγινε \u03adνας σημαντικ\u03ccς π\u03ccρος της τοπικ\u03aeς οικονομ\u03afας.*<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

[*εξ \u03afσου σημαντικ\u03ccς π\u03ccρος \u03aeταν και για τα Αμπελ\u03acκια της Λ\u03acρισας, \u03ccπου ο συνεταιρισμ\u03ccς των Αμπελακ\u03afων κατ\u03ac τα τ\u03adλη του 18ου<\/sup> α\u03ceνα, θεωρε\u03afται ο πρ\u03ceτος παγκοσμ\u03afως]<\/span><\/span><\/p>\n

Στα μ\u03adσα του 18ου<\/sup> αι\u03ceνα η περισσ\u03ccτερη καλλι\u03adργεια και παραγωγ\u03ae βαφ\u03aeς ριζαριο\u03cd γιν\u03ccταν στην Ολλανδ\u03afα, απ’ \u03ccπου η Αγγλ\u03afα προμηθευ\u03ccταν \u03ccλη αυτ\u03aeν την κ\u03ccκκινη βαφ\u03ae που χρειαζ\u03ccταν για την κλωστο\u03cbφαντουργ\u03afα της, σε \u03adνα κ\u03ccστος τριακοσ\u03afων χιλι\u03acδων λιρ\u03ceν ετησ\u03afως.<\/span><\/span><\/p>\n

Το 1804, ο \u0386γγλος κατασκευαστ\u03aeς βαφ\u03ceν <\/span>George<\/span> <\/span>Field<\/span> <\/span>αν\u03adπτυξε μια τεχνικ\u03ae για την παραγωγ\u03ae της <\/span>madder<\/span> <\/span>lake<\/span> <\/span>με β\u03acση την στυπτηρ\u03afα. Η τεχνικ\u03ae αυτ\u03ae μετ\u03adτρεψε το υδατοδιαλυτ\u03cc εκχ\u03cdλισμα του ερυθρ\u03ccδανου σε μια σταθερ\u03ae αδι\u03acλυτη χρωστικ\u03ae ουσ\u03afα. Αυτ\u03ae η προκ\u03cdπτουσα λ\u03acκα \u03adδινε \u03adνα πιο ανθεκτικ\u03cc χρ\u03ceμα, με μεγαλ\u03cdτερη δι\u03acρκεια ζω\u03aeς, που μπορο\u03cdσε να χρησιμοποιηθε\u03af πιο ευ\u03adλικτα στις με\u03afξεις με \u03acλλα χρ\u03ceματα.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Τεχνητ\u03ae βαφ\u03ae (αλιζαρ\u03afνη):<\/span><\/u><\/span><\/p>\n

Το 1826 οι Γ\u03acλλοι χημικο\u03af Colin και Robiquet απομ\u03ccνωσαν για πρ\u03ceτη φορ\u03ac την κυρι\u03ccτερη χρωστικ\u03ae ουσ\u03afα απ\u03cc το φυτ\u03cc ερυθρ\u03ccδανο και δημοσ\u03afευσαν τα ευρ\u03aeματ\u03ac τους στο Annales de Chimie XXXIV, "Recherches sur la matière colorante de la garance" (\u03ccπου garance η γαλλικ\u03ae ονομασ\u03afα του ριζαριο\u03cd) το 1827. <\/span><\/span><\/p>\n

Στη ρ\u03afζα του ερυθρ\u03ccδανου υπ\u03acρχουν δ\u03cdο χρωστικο\u03af παρ\u03acγοντες. Ο \u03adνας \u03adνα ε\u03afναι η σταθερ\u03ae αλιζαρ\u03afνη και ο \u03acλλος η ταχ\u03adως ξεθωρι\u03acζουσα πορπυρ\u03afνη <\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

\u0389ταν τα συστατικ\u03ac της αλιζαρ\u03afνης που κατασκευ\u03acστηκαν συνθετικ\u03ac απ\u03cc τους γερμανο\u03cdς χημικο\u03cdς C. Graebe και C. Lieberman το 1868, κατοχυρωμ\u03adνα με δ\u03afπλωμα ευρεσιτεχν\u03afας στην Αγγλ\u03afα το \u03afδιο \u03adτος. <\/span><\/span><\/p>\n

Η τεχνητ\u03ae σ\u03cdνθεση της αλιζαρ\u03afνης προκ\u03acλεσε την ταχε\u03afα πτ\u03ceση και σχεδ\u03ccν τη συνολικ\u03ae εξαφ\u03acνιση της καλλι\u03adργειας της ρουβ\u03afας της βαφικ\u03aeς.<\/span><\/span><\/p>\n

Παρ\u03ccλο που η τεχνητ\u03ae αλιζαρ\u03afνη υπερ\u03adχει σε σταθερ\u03ccτητα απ\u03cc την φυσικ\u03ae βαφ\u03ae λ\u03ccγω της απουσ\u03afας της πορπυρ\u03afνης, και οι δ\u03cdο βαφ\u03adς madder χρησιμοποι\u03aeθηκαν στην ζωγραφικ\u03ae σε λ\u03acδι και ακουαρ\u03adλες. Μερικο\u03af ζωγρ\u03acφοι διαμαρτυρ\u03aeθηκαν \u03ccτι η συνθετικ\u03ae ποικιλ\u03afα \u03adχει χαμηλ\u03ccτερο κορεσμ\u03cc και ε\u03afναι λιγ\u03ccτερο λαμπερ\u03ae απ\u03cc την φυσικ\u03ae. Και οι δ\u03cdο ποικιλ\u03afες ε\u03afναι μη τοξικ\u03adς, στεγν\u03ceνουν βραδ\u03cdτερα ως ελαιοχρ\u03ceματα και οι βαθ\u03cdτερες αποχρ\u03ceσεις τους ε\u03afναι πιο ανθεκτικ\u03adς στο φως απ\u03cc τις ανοιχτ\u03ccτερες. Και οι δ\u03cdο ε\u03afναι συμβατ\u03adς με \u03ccλες τις \u03acλλες χρωστικ\u03adς ουσ\u03afες.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/span><\/p>\n

Γενικ\u03ac στοιχε\u03afα:<\/span><\/u><\/span><\/p>\n

Πρ\u03ccκειται για φυτικ\u03ae βαφ\u03ae.<\/span><\/span><\/p>\n

Το εκχ\u03cdλισμα ρουβ\u03afας (ερυθρ\u03ccδανου, \u03ae \u03acλλως ριζαριο\u03cd) καλε\u03afται στα αγγλικ\u03ac <\/span>madder<\/span> <\/span>lake<\/span>, στα γερμανικ\u03ac <\/span>krapplack<\/span>, στα γαλλικ\u03ac <\/span>laque<\/span> <\/span>de<\/span> <\/span>garance<\/span> <\/span>και στα ιταλικ\u03ac <\/span>lacca<\/span> <\/span>di<\/span> <\/span>robbia<\/span>, εν\u03ce η συνθετικ\u03ae βαφ\u03ae ονομ\u03acζεται αλιζαρ\u03afνη.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Παρ\u03acγεται απ\u03cc τις ρ\u03afζες του φυτο\u03cd ρουβ\u03afα οι οπο\u03afες αποκ\u03ccπτονται, ξηρα\u03afνονται, θρυμματ\u03afζονται. Βρ\u03acζονται σε ασθεν\u03adς οξ\u03cd για να αποδομηθο\u03cdν οι χρωστικ\u03adς ουσ\u03afες, να ζυμωθο\u03cdν για να υδρολυθο\u03cdν οι ανθρακιν\u03ccνες απ\u03cc τις γλυκοσ\u03afδες. Το εκχ\u03cdλισμα μετατρ\u03adπεται σε χρωστικ\u03ae ουσ\u03afα διαλυ\u03ccμενο σε θερμ\u03ae στυπτηρ\u03afα (θειικ\u03cc κ\u03acλιο αλουμιν\u03afου · δι\u03acλυμα AlK (SO4) 2 · 12 H2O) που ιζηματοποιε\u03afται με σ\u03ccδα \u03ae β\u03ccρακα.<\/span><\/span><\/p>\n

Ο χημικ\u03ccς τ\u03cdπος της ε\u03afναι C14<\/span><\/sub>H8<\/span><\/sub>O4<\/span><\/sub>, C14<\/span><\/sub>H8<\/span><\/sub>O5<\/span><\/sub><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Δεν θεωρε\u03afται τοξικ\u03ae και ε\u03afναι μια απ\u03cc τις πιο σταθερ\u03adς χρωστικ\u03adς βαφ\u03aeς υφασμ\u03acτων.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

  Χρ\u03ceματα βαφ\u03adς Οι βαφ\u03adς της πρ\u03ceιμης αρχα\u03caκ\u03aeς εποχ\u03aeς   Βασισμ\u03adνοι στην σειρ\u03ac ‘Pigments through the ages’ του ιστ\u03ccτοπου ‘WebExhibits’, σε προηγο\u03cdμενα \u03acρθρα, αναφερθ\u03aeκαμε στα χρ\u03ceματα βαφ\u03adς που χρησιμοποιο\u03cdσε ο \u03acνθρωπος κατ\u03ac την προ\u03caστορικ\u03ae περ\u03afοδο, τα οπο\u03afα ε\u03afναι εν χρ\u03aeσει ακ\u03ccμα και σ\u03aeμερα. Αυτ\u03ac \u03aeταν 6 τα εξ\u03aeς: Carbon black, (μα\u03cdρο του \u03acνθρακα, του κ\u03acρβουνου) […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[442,93,48,443],"tags":[],"class_list":["post-9945","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-vafes","category-istoria","category-kokkino","category-chrostikes"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xromata.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9945","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xromata.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xromata.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xromata.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xromata.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9945"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/xromata.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9945\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9959,"href":"https:\/\/xromata.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9945\/revisions\/9959"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xromata.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9945"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xromata.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9945"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xromata.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9945"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}