{"id":8833,"date":"2017-03-05T05:00:14","date_gmt":"2017-03-05T05:00:14","guid":{"rendered":"http:\/\/xromata.com\/?p=8833"},"modified":"2017-03-05T10:57:08","modified_gmt":"2017-03-05T10:57:08","slug":"%cf%80%ce%bf%cf%81%cf%84%ce%bf%ce%ba%ce%b1%ce%bb%ce%b9-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%cf%80%ce%bf%cf%81%cf%84%ce%bf%ce%ba%ce%b1%ce%bb%ce%b9","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xromata.com\/?p=8833","title":{"rendered":"\u03a0\u03bf\u03c1\u03c4\u03bf\u03ba\u03b1\u03bb\u03b9 \u03ba\u03b1\u03b9 \u03c0\u03bf\u03c1\u03c4\u03bf\u03ba\u03b1\u03bb\u03b9"},"content":{"rendered":"

 <\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

Πορτοκαλ\u03af και Πορτοκ\u03acλι<\/span><\/u><\/span><\/p>\n

Η μεταξ\u03cd τους σχ\u03adση.<\/span><\/u><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Πριν λ\u03afγο καιρ\u03cc, αναρτ\u03aeσαμε \u03adνα \u03acρθρο με τ\u03afτλο «Πορτοκαλ\u03af, το πρ\u03ceτον και το \u03adσχατον», το οπο\u03afο τελε\u03afωσε με την εξ\u03aeς παρ\u03acγραφο: <\/span><\/span><\/p>\n

«Η ονομασ\u03afα που δ\u03ceσαμε στο πορτοκαλ\u03af χρ\u03ceμα, τ\u03ccτε που το διαχωρ\u03afσαμε σαν ξεχωριστ\u03cc χρ\u03ceμα, κ\u03acπου εκε\u03af στον μεσα\u03afωνα περ\u03afπου, συμβαδ\u03afζει με την πορε\u03afα του φρο\u03cdτου απ\u03cc το οπο\u03afο π\u03aeρε το \u03ccνομ\u03ac του και θα ασχοληθο\u03cdμε με το θ\u03adμα αυτ\u03cc σε \u03adνα επ\u03ccμενο \u03acρθρο».<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

\u0389ρθε λοιπ\u03ccν η \u03ceρα να ασχοληθο\u03cdμε με την ονομασ\u03afα αυτο\u03cd του χρ\u03ceματος και την σχ\u03adση του με το φρο\u03cdτο απ\u03cc το οπο\u03afο π\u03aeρε την ονομασ\u03afα του.<\/span><\/span><\/p>\n

Πριν \u03ccμως ασχοληθο\u03cdμε με αυτ\u03cc το φρο\u03cdτο, θα αναφερθο\u03cdμε λ\u03afγο σε \u03adνα \u03acλλο, το μ\u03aeλο. Γιατ\u03af; Για να θυμηθο\u03cdμε, \u03ae να καταλ\u03acβουμε τ\u03af σημα\u03afνει «εννοιολογικ\u03ae εξ\u03adλιξη».<\/span><\/span><\/p>\n

Στο μ\u03aeλο ε\u03afχαμε αναφερθε\u03af πολ\u03cd παλαι\u03ccτερα, στις «χρωματικ\u03adς συνομιλ\u03afες» \u03ccταν αναρωτηθ\u03aeκαμε για το πιο \u03aeταν πιθαν\u03ccν το χρ\u03ceμα του μ\u03aeλου του Παραδε\u03afσου.<\/span><\/span><\/p>\n

Σας παραθ\u03adτουμε τον σχετικ\u03cc σ\u03cdνδεσμο<\/span><\/span><\/p>\n

http:\/\/xromata.com\/?p=2227<\/span><\/span><\/a><\/p>\n

αλλ\u03ac για \u03ccλους \u03ccσοι δεν θ\u03adλετε να τον διαβ\u03acσετε (\u03ae διαβ\u03acζοντ\u03acς τον ξεφ\u03cdγετε απ\u03cc το θ\u03adμα μας) αντιγρ\u03acψαμε την επ\u03afμαχη παρ\u03acγραφο, \u03ccπου αναγρ\u03acφεται πως κ\u03acποτε η λ\u03adξη μ\u03aeλο σ\u03aeμαινε κ\u03acθε καρπ\u03cc και αργ\u03ccτερα οι δι\u03acφοροι καρπο\u03af διαχωρ\u03afστηκαν (με την εννοιολογικ\u03ae εξ\u03adλιξη) μεταξ\u03cd τους και π\u03aeραν τις ονομασ\u03afες με τις οπο\u03afες τους αποκαλο\u03cdμε σ\u03aeμερα.<\/span><\/span><\/p>\n

Στα αρχα\u03afα ελληνικ\u03ac η λ\u03adξη «μ\u03aeλον» προσδι\u03ccριζε γενικ\u03ac κ\u03acθε καρπ\u03cc, κ\u03acθε γ\u03adννημα που συνε\u03afσφερε στη διατροφικ\u03ae οικονομ\u03afα μιας οικογ\u03adνειας \u03ae ομ\u03acδας. Μ\u03aeλο λοιπ\u03ccν σ\u03aeμαινε κ\u03acθε καρπ\u03cc (γ\u03adννημα) δ\u03adντρου, αλλ\u03ac και κ\u03acθε γ\u03adννημα (καρπ\u03cc) αιγοπροβ\u03acτων και βοοειδ\u03ceν. \u0388τσι λοιπ\u03ccν, με τη λ\u03adξη μ\u03aeλο, οι αρχα\u03afοι \u0388λληνες εννοο\u03cdσαν καρπο\u03cdς δ\u03adντρων, αλλ\u03ac και κατσικ\u03acκια, προβατ\u03acκια και μικρ\u03ac β\u03ccδια. Αργ\u03ccτερα, η λ\u03adξη μ\u03aeλο αναφερ\u03ccταν για κ\u03acθε στρογγυλ\u03cc καρπ\u03cc που κρεμ\u03ccταν απ\u03cc τα κλαδι\u03ac οπωροφ\u03ccρων δ\u03adντρων. <\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

«Με τη γλωσσικ\u03ae εξ\u03adλιξη, \u03acρχισαν τα δι\u03acφορα μ\u03aeλα να προσδιορ\u03afζονται με δι\u03acφορα επ\u03afθετα, κυρ\u03afως τοπωνυμικ\u03ac και να διαχωρ\u03afζονται οι δι\u03acφοροι καρπο\u03af απ\u03cc τη γενικ\u03ae \u03adννοια μ\u03aeλο αποκτ\u03ceντας ο καθ\u03adνας ξεχωριστ\u03ae ταυτ\u03ccτητα. \u0388τσι αρχ\u03afσαμε να διακρ\u03afνουμε τα μ\u03aeλα της Κυδων\u03afας, το Κυδ\u03ceνιο μ\u03aeλο, δηλαδ\u03ae το κυδ\u03ceνι απ\u03cc τα Περσικ\u03ac μ\u03aeλα (ροδ\u03acκινα), τα Μηδικ\u03ac μ\u03aeλα (κ\u03afτρα) τα μ\u03aeλα των Εσπερ\u03afδων (πορτοκ\u03acλια) και τα Αρμενικ\u03ac μ\u03aeλα (βερ\u03afκοκα). Και \u03ccλα αυτ\u03ac απ\u03cc τα καθεαυτο\u03cd μ\u03aeλα που κρ\u03acτησαν για π\u03acρτη τους την γενικ\u03ae ονομασ\u03afα χωρ\u03afς επιθετικ\u03cc προσδιορισμ\u03cc». <\/span><\/span><\/p>\n

\u0388τσι λοιπ\u03ccν, τα μηδικ\u03ac μ\u03aeλα ονομ\u03acστηκαν κ\u03afτρα και β\u03acφτισαν με το \u03ccνομ\u03ac τους το κ\u03afτρινο χρ\u03ceμα, εν\u03ce τα πορτοκ\u03acλια, που β\u03acφτισαν με το \u03ccνομ\u03ac τους το πορτοκαλ\u03af χρ\u03ceμα, \u03aeταν τα κιν\u03adζικα (σινικ\u03ac) μ\u03aeλα, \u03ccπως ακ\u03ccμα ονομ\u03acζονται σε κ\u03acποιες γλ\u03ceσσες, σαν τα ολλανδικ\u03ac \u03ccπου το πορτοκ\u03acλι λ\u03adγεται <\/span>sinaasappel<\/span>, <\/span>apelsin<\/span> <\/span>στα σουηδικ\u03ac και <\/span>china<\/span> στα ισπανικ\u03ac του Που\u03adρτο Ρ\u03afκο. \u038cμως η ονομασ\u03afα αυτ\u03ae «κιν\u03adζικο μ\u03aeλο» ουδ\u03ccλως συσχετ\u03afσθηκε με το χρ\u03ceμα στο οπο\u03afο αναφερ\u03ccμαστε, το οπο\u03afο «βαφτ\u03afσθηκε» με τις \u03acλλες δυο ονομασ\u03afες του φρο\u03cdτου που επεκρ\u03acτησαν <\/span><\/span>διεθν\u03ceς, το πορτοκαλ\u03af και το <\/span>orange<\/span>.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

Ας δο\u03cdμε πρ\u03ceτα π\u03ceς ονομ\u03acστηκε το κιν\u03adζικο μ\u03aeλο πορτοκ\u03acλι. Το \u03ccνομα του συνδ\u03adεται με την Πορτογαλ\u03afα, απ\u03cc τα λιμ\u03acνια της οπο\u03afας λ\u03adγεται \u03ccτι εισ\u03acγονταν τα φρο\u03cdτα αυτ\u03ac στην Ευρ\u03ceπη. \u038cταν, λ\u03afγο πριν το 800 μ. Χ. \u03acρχισε να σχηματ\u03afζεται (σαν κομητε\u03afα τ\u03ccτε) η σημεριν\u03ae Πορτογαλ\u03afα, ονομαζ\u03ccταν <\/span>Portus<\/span> <\/span>Cale<\/span> = ζεστ\u03cc λιμ\u03acνι. \u0388τσι τα φρο\u03cdτα ταυτ\u03afστηκαν ονομαστικ\u03ac με την περιοχ\u03ae εισαγωγ\u03aeς τους, το ζεστ\u03cc λιμ\u03acνι, την κομητε\u03afα <\/span>Portucale<\/span> <\/span>και τους πορτογ\u03acλους εμπ\u03ccρους που τα \u03adφερναν. \u0388τσι, τα γλυκ\u03ac πορτοκ\u03acλια ονομ\u03acστηκαν αν\u03acλογα σε αρκετ\u03adς γλ\u03ceσσες, \u03ccπως «πορτοκ\u03acλι» στα ελληνικ\u03ac, <\/span><\/span>portokall<\/span><\/span><\/a> στα αλβανικ\u03ac, στα βουλγαρικ\u03ac <\/span><\/span>\u043f\u043e\u0440\u0442\u043e\u043a\u0430\u043b<\/span><\/span><\/a> (portokal),<\/i> στα περσικ\u03ac <\/span><\/span>\u067e\u0631\u062a\u0642\u0627\u0644<\/span><\/span><\/a> (porteghal<\/i>) και <\/span><\/span>\u0628\u0631\u062a\u0642\u0627\u0644<\/span><\/span><\/a> (<\/span>bourtouqal<\/span><\/i>) στα αραβικ\u03ac, στα τουρκικ\u03ac <\/span><\/span>portakal<\/span><\/i><\/a> και στα ρουμ\u03acνικα <\/span><\/span>portocal\u0103<\/span><\/span><\/a>. <\/sup>Επ\u03afσης σε νοτιο-ιταλικ\u03adς διαλ\u03adκτους, \u03ccπως πχ. τα ναπολιτ\u03acνικα, το πορτοκ\u03acλι λ\u03adγεται <\/span><\/span>portogallo<\/span><\/i><\/a> \u03ae <\/span><\/span>purtuallo<\/span><\/i><\/a>, σε αντ\u03afθεση με την ιταλικ\u03ae του ονομασ\u03afα <\/span>arancia<\/span><\/i>.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

Αυτ\u03cc το ιταλικ\u03cc “<\/span>arancia<\/span>” που αυτομ\u03acτως μας παραπ\u03adμπει στην δε\u03cdτερη ονομασ\u03afα <\/span>orange<\/span><\/i> <\/span><\/i>του φρο\u03cdτου, πηγ\u03acζει απ\u03cc την σανσκριτικ\u03ae λ\u03adξη για το δ\u03adντρο της πορτοκαλι\u03acς (<\/span>\u0928\u093e\u0930\u0919\u094d\u0917<\/span><\/i> <\/span><\/i>n<\/span><\/i>\u0101<\/span><\/i>ra\u1e45ga<\/span><\/i>), Η σανσκριτικ\u03ae αυτ\u03ae ονομασ\u03afα \u03adφθασε σε ευρωπα\u03caκ\u03adς γλ\u03ceσσες μ\u03adσω της περσικ\u03aeς \u0646\u0627\u0631\u0646\u06af (<\/span>n<\/span><\/i>\u0101<\/span><\/i>rang<\/span><\/i>) και της αντ\u03afστοιχης αραβικ\u03aeς \u0646\u0627\u0631\u0646\u062c (<\/span>n<\/span><\/i>\u0101<\/span><\/i>ranj<\/span><\/i>), ονομασ\u03afα που \u03adμεινε και σε πολλ\u03adς απ\u03cc τις γλ\u03ceσσες που χρησιμοποιο\u03cdν τον \u03ccρο ‘πορτοκ\u03acλι’, \u03ccπως τα ελληνικ\u03ac, διαχωρ\u03afζοντας τον πικρ\u03cc καρπ\u03cc (νερ\u03acντζι) απ\u03cc τον γλυκ\u03cc (πορτοκ\u03acλι).<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

To<\/span> <\/span>αραβικ\u03cc <\/span>naranj<\/span> \u03adγινε στα παλι\u03ac καταλανικ\u03ac <\/span>auranja<\/span>, απ\u03cc εκε\u03af μεταφ\u03adρθηκε στην γαλλικ\u03ae σαν <\/span>pomme<\/span> <\/span>d<\/span>’ <\/span>orange<\/span> (μ\u03aeλο της πορτοκαλι\u03acς) για να εισ\u03adλθει απ\u03cc εκε\u03af στην αγγλικ\u03ae γλ\u03ceσσα ως <\/span>orange<\/span> <\/span>περ\u03afπου κατ\u03ac τον 14ο<\/sup> αι\u03ceνα, βαφτ\u03afζοντας με το \u03afδιο \u03ccνομα και το χρ\u03ceμα του φρο\u03cdτου, που εκε\u03afνη την περ\u03afοδο διαχ\u03ceρισε εννοιολογικ\u03ac την θ\u03adση του σαν αυτ\u03ccνομο χρ\u03ceμα. Το 1512 \u03adχουμε την πρ\u03ceτη αγγλικ\u03ae καταγραφ\u03ae της λ\u03adξης <\/span>orange<\/span> <\/span>σαν ονομασ\u03afα του χρ\u03ceματος.<\/span><\/span><\/p>\n

Π\u03adρα \u03ccμως απ\u03cc την αραβικ\u03ae ονομασ\u03afα του νεραντζιο\u03cd <\/span>naranj<\/span> <\/span>που θεωρε\u03afται πρ\u03ccγονος της αγγλικ\u03aeς ονομασ\u03afας <\/span>orange<\/span> <\/span>του πορτοκαλιο\u03cd, υπ\u03acρχει και \u03acλλος περ\u03afπου ομ\u03ccηχος «πρ\u03ccγονος» της λ\u03adξης, που ευθ\u03cdνεται περισσ\u03ccτερο για την ονομασ\u03afα <\/span>orange<\/span> <\/span>του χρ\u03ceματος και \u03ccχι τ\u03ccσο του φρο\u03cdτου. <\/span><\/span><\/p>\n

Αυτ\u03ccς ε\u03afναι ο ρωμαιο – κελτικ\u03ccς οικισμ\u03ccς <\/span>Aurausio<\/span> <\/span>στην περιοχ\u03ae Αβινι\u03ccν της Γαλλ\u03afας που μετ\u03ac το 1160 κατ\u03adληξε να γ\u03afνει η Ηγεμον\u03afα του <\/span>Orange<\/span>, παραφθορ\u03ac του <\/span>Aurasio<\/span> που οφε\u03afλεται σε σ\u03cdγχυση με την ονομασ\u03afα <\/span>orange<\/span> <\/span>του φρο\u03cdτου, επειδ\u03ae τερ\u03acστιες ποσ\u03ccτητες πορτοκαλι\u03ceν, ερχ\u03ccμενες απ\u03cc το λιμ\u03acνι της Μασσαλ\u03afας, περνο\u03cdσαν απ\u03cc το <\/span>Aurasio<\/span> <\/span>για να διοχετευτο\u03cdν στην βορει\u03ccτερη Ευρ\u03ceπη.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

Η ηγεμον\u03afα αυτ\u03ae ισχυροποι\u03aeθηκε σε \u03adναν απ\u03cc τους πιο σημαντικο\u03cdς βασιλικο\u03cdς ο\u03afκους της Ευρ\u03ceπης του 16ου<\/sup> και 17ου<\/sup> αι\u03ceνα, τον ο\u03afκο <\/span>House<\/span> <\/span>of<\/span> <\/span>Orange<\/span> – <\/span>Nassau<\/span> <\/span>ο οπο\u03afος επ\u03adλεξε σαν χρ\u03ceμα του, ποιο \u03acλλο; το πορτοκαλ\u03af, κ\u03acνοντ\u03acς το σ\u03cdμβολο σε δι\u03acφορους πολ\u03adμους απελευθερωτικο\u03cdς (Ολλανδ\u03afα κατ\u03ac Ισπαν\u03afας, Ολλανδο\u03af Μπο\u03cdερς της Νοτ\u03afου Αφρικ\u03aeς κατ\u03ac των \u0386γγλων) και θρησκευτικο\u03cdς (Ιρλανδο\u03af προτεστ\u03acντες κατ\u03ac καθολικ\u03ceν) καθιστ\u03ceντας το χρωματικ\u03cc \u03adμβλημα σε δι\u03acφορες σημα\u03afες.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

\u0388τσι κατ\u03adληξε το πορτοκαλ\u03af χρ\u03ceμα (<\/span>oranje<\/span>) να ε\u03afναι το εθνικ\u03cc χρ\u03ceμα της Ολλανδ\u03afας, αφο\u03cd οι βασιλε\u03afς της κατ\u03acγονται απ\u03cc τ<\/span>o<\/span>ν ο\u03afκο <\/span>House<\/span> <\/span>of<\/span> <\/span>Orange<\/span>, χωρ\u03afς να σχετ\u03afζεται με τα πορτοκ\u03acλια (που στα ολλανδικ\u03ac δεν ονομ\u03acζονται <\/span>oranges<\/span> <\/span>αλλ\u03ac <\/span>sinaasappel<\/span>), αλλ\u03ac με την περιοχ\u03ae καταγωγ\u03aeς των βασιλ\u03adων της.<\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

  Πορτοκαλ\u03af και Πορτοκ\u03acλι Η μεταξ\u03cd τους σχ\u03adση.   Πριν λ\u03afγο καιρ\u03cc, αναρτ\u03aeσαμε \u03adνα \u03acρθρο με τ\u03afτλο «Πορτοκαλ\u03af, το πρ\u03ceτον και το \u03adσχατον», το οπο\u03afο τελε\u03afωσε με την εξ\u03aeς παρ\u03acγραφο: «Η ονομασ\u03afα που δ\u03ceσαμε στο πορτοκαλ\u03af χρ\u03ceμα, τ\u03ccτε που το διαχωρ\u03afσαμε σαν ξεχωριστ\u03cc χρ\u03ceμα, κ\u03acπου εκε\u03af στον μεσα\u03afωνα περ\u03afπου, συμβαδ\u03afζει με την πορε\u03afα του φρο\u03cdτου […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[76,93,82],"tags":[],"class_list":["post-8833","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-eniologia","category-istoria","category-portokali-2"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xromata.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8833","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/xromata.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xromata.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xromata.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xromata.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8833"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/xromata.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8833\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8835,"href":"https:\/\/xromata.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8833\/revisions\/8835"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xromata.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8833"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xromata.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8833"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xromata.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8833"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}