xromata.com


Μουσες και χρωματα [Α]

⊆ May 20th by | ˜ No Comments »

 

Μούσες και χρώματα

[Α]

 

 

Με κίνητρο την ενασχόληση με τα «μαγικά τετράγωνα» και την ονοματοθεσία τους, καταλήξαμε στην αντιστοίχηση των 9 Μουσών με τα 9 τετράγωνα του πρωταρχικού εννεαδικού πίνακα, ο οποίος θεωρείται η βάση της ανάπτυξης των «μαγικών τετραγώνων».

http://xromata.com/?p=9247

Έτσι, κάθε Μούσα «κατοικεί» (αντιστοιχεί) σε ένα από τα 9 τετράγωνα του πίνακα και στο χρώμα που αυτό έχει.

Είπαμε λοιπόν πως κάθε μια τους φορά, είναι ντυμένη, με το χρώμα του αντίστοιχού της τετραγώνου και ότι το χρώμα του φορέματός της είναι ανάλογο με τις ιδιότητές της.

 

 

Προέκυψε δε, η εξής αντιστοιχία:

1 Κλειώ, μούσα της επικής ποίησης και ιστορίας, με μπλε φόρεμα

2 Ευτέρπη, μούσα της αύλησης με πράσινο φόρεμα

3 Θάλεια, η μούσα βουκολικής ποίησης και κωμωδίας, με μωβ φόρεμα

4 Μελπομένη, μούσα της μουσικής και τραγωδίας με πράσινο φόρεμα

5 Τερψιχόρη, μούσα της όρχησης και λυρικής ποίησης με κίτρινο φόρεμα

6 Ερατώ, μούσα ερωτικής ποίησης και υμεναίου, με πορτοκαλί φόρεμα

7 Πολύμνια, η μούσα των προς θεούς ύμνους, με μωβ φόρεμα

8 Ουρανία, η μούσα της αστρονομίας με πορτοκαλί φόρεμα

9 Καλλιόπη, μούσα ηρωικού έπους και ρητορικής με κόκκινο φόρεμα

 

Υποσχεθήκαμε, να εξετάσουμε κάθε μία από τις Μούσες χωριστά, αλλά πριν προχωρήσουμε στην παρατήρηση και εξέταση κάθε μιας των μουσών, καλό θα είναι να εξετάσουμε μια γενικότερη σχέση των μουσών με τα χρώματα, εφόσον συσχετίσουμε τα δυο αυτά φαινομενικά άσχετα μεταξύ τους θέματα.

Προηγουμένως όμως ας τακτοποιήσουμε ένα θέμα που προκύπτει σχετικά με τα χρώματα που δώσαμε στα φορέματά τους, βάση του εννεαδικού πίνακα, όπου δυο από αυτές φορούν πράσινα, δύο πορτοκαλί και δυο μωβ.

Σε προηγούμενο σχετικό άρθρο αναγράφεται το εξής:

Βάση του στερεομετρικού εννεαδικού πίνακα, όπου τα παράγωγα (πράσινο, μωβ, πορτοκαλί) χρώματα εμφανίζονται σε δυο αποχρώσεις το καθένα, μπορούμε να ντύσουμε αντίστοιχα τις Μούσες.

 

 

Έτσι, η Ευτέρπη, πλησιέστερη στο 1 (μπλε) φορά το πράσινο φουστάνι, ενώ η Μελπομένη, πιο κοντά στο 5 (κίτρινο), φορά το ανοιχτότερο πράσινο.

 

 

Παρομοίως και η Ερατώ, πολύ κοντά στο 5, ντύνεται με το ανοιχτόχρωμο πορτοκαλί, ενώ το καθαυτό πορτοκαλί φορά η Ουρανία.

 

 

Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με αυτές που φορούν μωβ χρώμα. Η Θάλεια, πλησιέστερη προς το μπλε φοράει το βιολετί μωβ χρώμα, ενώ η Πολύμνια, πιο κοντά στο κόκκινο φοράει πορφυρό μωβ χρώμα.

 

Μπορούμε να διευκρινίσουμε και διαχωρίσουμε καλύτερα τα διπλά αυτά χρώματα εάν επικεντρωθούμε επάνω στον χρωματικό κύκλο του Ίττεν ο οποίος σχηματίζεται από τα 3 πρωτογενή, τα 3 δευτερογενή και τα 6 τριτογενή χρώματα. Όταν αναγκαζόμαστε, να χρησιμοποιήσουμε 9 από τα 12 αυτά χρώματα, δεν έχουμε παρά να αφαιρέσουμε 3 από τα 12 χρώματα του κύκλου.

http://xromata.com/?p=8560

 

 

 

Στην περίπτωση αυτή, των Μουσών, αφαιρούμε από την δωδεκάδα τα 3 δευτερογενή χρώματα. Μας απομένουν τα 3 πρωτογενή και (+) τα 6 τριτογενή (=) ίσον 9, έτσι ξεκαθαρίζονται οι δυο αποχρώσεις κάθε δευτερογενούς χρώματος, ήτοι έχουμε ευκρινέστερα την αντιστοιχία:

 

1 Κλειώ, μπλε

 

 

2 Ευτέρπη, πρασινο -μπλε

 

 

3 Θάλεια, μωβ – μπλε

 

 

4 Μελπομένη, πρσινοκίτρινο

 

 

5 Τερψιχόρη, κίτρινο  

 

 

6 Ερατώ, πορτοκαλοκίτρινο

 

 

7 Πολύμνια, μωβ- κόκκινο

 

 

8 Ουρανία, πορτοκαλοκόκκινο

 

 

9 Καλλιόπη, κόκκινο

 

 

Αφού ξεκαθαρίσαμε την κάποια διαφορετικότητα, δηλαδή την χροιά, των χρωμάτων των φορεμάτων των ζευγών των Μουσών που «φορούν» το ίδιο χρώμα, μπορούμε να συνεχίσουμε με την παρουσίαση κάθε μιας από αυτές και τον συσχετισμό της με το χρώμα της.

Όμως όπως είπαμε πιο πάνω, πρέπει πρώτα να συσχετίσουμε γενικότερα το σύνολο των Μουσών με το φως και το χρώμα.

 

(συνεχίζεται)


Topic: Εξωλογισμοί, μαγικά τετράγωνα, Μύθοι και χρώματα, Χρωματικός κύκλος | Tags: None

Συνοπτικα περι φωτος και χρωματων [Β]

⊆ May 15th by | ˜ No Comments »

 

Συνοπτικά περί Φωτός και Χρωμάτων


[Από τον ιστότοπο “The Physics Hypertextbook”]

[B]

 

Υπάρχουν έξι ονομαζόμενα χρώματα, τα οποία σχετίζονται, καθένα, με μία ζώνη (κύμα) μονοχρωματικού φωτός. Κατά αύξουσα σειρά συχνότητας είναι τα: κόκκινο, πορτοκαλί, κίτρινο, πράσινο, μπλε και ιώδες.

 

 

Το εύρος των συχνοτήτων που αντιστοιχεί σε κάθε μια χρωματική ζώνη υπόκειται σε ατομικούς, πολιτιστικούς και ιστορικούς παράγοντες.

Το ίντιγκο δεν συμπεριλαμβάνεται στην σειρά αυτήν των χρωμάτων, καθώς πρόκειται για ένα καθαρά ιστορικό τεχνούργημα.

 

 

Το πορφυρό χρώμα δεν παράγεται από μια μόνη χρωματική συχνότητα αλλά από συνδυασμό δυο συχνοτήτων, μία πλάι στις κόκκινες ακτινοβολίες του φάσματος, που έχουν την χαμηλότερη συχνότητα και μια πλάι στο ιώδες (βιολέ) άκρο του φάσματος, όπου και οι υψηλότερες συχνότητες.

 

 

Κάτω από φωτισμό χαμηλής έντασης τα κόκκινα, πορτοκαλιά και κίτρινα χρώματα φαίνονται καφετιά (αμαυρωμένα), ενώ τα μπλε δύσκολα ξεχωρίζουν από τα βιολετιά.

 

 

Οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται πολυχρωματικά μείγματα φωτός σαν ένα μοναδικό χρώμα.

 

 

 

Το πολυχρωματικό φως χαρακτηρίζεται και περιγράφεται σαν μια φυσική φασματική κατανομή ισχύος (συχνά αποκαλούμενη μόνο σαν ‘φάσμα’), η οποία είναι μια γραφική παράσταση της ισχύος έναντι του μήκους κύματος (ή συχνότητας).

Περιοχές διαφορετικών φασμάτων που εμφανίζουν το ίδιο χρώμα ονομάζονται μεταμέρειες και το φαινόμενο αυτό ονομάζεται μεταμερισμός.

 

 

Οι μεταμερικές περιοχές που φωτίζονται από μια πηγή φωτός ενδέχεται να μην εμφανίζουν το ίδιο χρώμα όταν φωτίζονται από μια άλλη πηγή φωτός.

Η μεγάλη ποικιλία χρωμάτων που είναι ορατά στον άνθρωπο μπορεί να προσεγγιστεί με την ανάμιξη μόνο ενός μικρού υποσυνόλου χρωματισμένων πηγών φωτός ή χρωστικών ουσιών.
Η ανάμειξη χρωμάτων μπορεί να επιτευχθεί με:

υπέρθεση (π.χ. επικάλυψη με φως λαμπτήρων, επικάλυψη με φίλτρα)

 

 

γρήγορη εναλλαγή, ταχύτερη από τον φυσιολογικό χρόνο που απαιτείται από τον οφθαλμό για να συντελεστεί η όραση (π.χ. περιστρεφόμενος τροχός χρωμάτων)

 

 

μικρά κοντινά στοιχεία (π.χ. εικονοστοιχεία (pixels), κουκίδες χρώματος, κόκκοι φωτογραφιών, ανάμιξη χρωστικών ουσιών)

 

 


Topic: λειτουργίες όρασης χρωμάτων, φως | Tags: None

Συνεντευξη με τα χρωματα [λγ’]: Ραβδία και κωνία

⊆ May 10th by | ˜ No Comments »

 

Η «Συνέντευξη με τα χρώματα» είναι μια προσπάθεια τακτοποίησης των όσων έχουν ειπωθεί (και θα ειπωθούν) για τα χρώματα, σε μια σειρά, ας πούμε, εύπεπτης διδακτικής ύλης, για όλους όσοι θέλετε να «μάθετε» τα χρώματα  και τον κόσμο τους.

Η σειρά έχει την μορφή μιας υποτιθέμενης, διδακτικής, συνέντευξης των χρωμάτων προς τον άνθρωπο.

 

 

 

Συνέντευξη με τα χρώματα

[λγʹ]


Η αυτού εξοχότης ο Οφθαλμός

Ραβδία και κωνία

 

-Να ’μαι πάλι, ο Οφθαλμός! Έμεινα στα ραβδία και στα κωνία.

Σας έλεγα όμως προηγουμένως, πως για να εκτελέσω την λειτουργία της όρασης χρειάζομαι ένα ορισμένο ποσό φωτεινών ακτινοβολιών για την διέγερση των φωτοϋποδεκτών ή φωτοσυλλεκτών μου, όπως ονομάζονται αλλιώς, που δεν είναι άλλοι από τα προαναφερόμενα ραβδία και κωνία.

Τα φωτοσυλλεκτικά αυτά κύτταρα, δηλαδή τα ραβδία και τα κωνία, με τα μόρια των φωτοχρωστικών ουσιών που περιέχουν, τις οψίνες, είναι τα κύρια στοιχεία για να αντιλαμβάνεσαι Άνθρωπε, τόσο εσύ όσο και τα άλλα ζώα, χρωματισμένο τον κόσμο που σε περιβάλλει, μέσα στον οποίον ζεις.

Για να καταλάβεις καλύτερα τις λειτουργίες μου και των ρόλο αυτών των φωτοσυλλεκτών μου, θα παρομοιάσω τον εαυτό μου με ένα εφεύρημά σου, την φωτογραφική μηχανή, μάλιστα αυτήν του παλαιότερου τύπου που η λειτουργία της σου είναι κατανοητή ευκολότερα. Ναι, αυτήν στην οποία προσθέτεις φιλμ για να ολοκληρωθεί η διαδικασία.

Όπως το μηχάνημα που εφεύρες για να αποτυπώνεις (γράφεις) εικόνες (του φωτός), να φωτογραφείς δηλαδή, διαθέτω διάφραγμα, την ίριδα, που ανοιγοκλείνει ελέγχοντας την είσοδο του φωτός στην οπή της ‘κάμερας’ (όπως έχεις μετονομάσει ξενικά τους φωτογραφικούς μηχανισμούς), η οποία οπή, αντιστοιχεί στην δική μου κόρη.

Διαθέτω κι εγώ φακό, όπως η φωτογραφική μηχανή, για την εστίαση της εικόνας πάνω σε μια φωτοευαίσθητη επιφάνεια στο σκοτεινό εσωτερικό μου. Μόνο που σ’ εμένα δεν χρειάζεται να προσθέσεις φωτογραφικό φιλμ για να αποτυπωθεί η εικόνα, γιατί διαθέτω από κατασκευής μου το δικό μου φυσικό φιλμ, τον αμφιβληστροειδή χιτώνα.

http://xromata.com/?p=1336

Θα μπορούσαμε να παρομοιάσουμε τον αμφιβληστροειδή χιτώνα με ένα απίστευτα συμπαγή και ισχυρό υπολογιστή, αποτελούμενο από ένα δίκτυο 200 περίπου εκατομμυρίων εξειδικευμένων νευρικών κυττάρων, όπου τα μισά, έως το 3/4 από αυτά, είναι φωτοσυλλέκτες. Ραβδία και κωνία.

Μέσα στα νευρικά αυτά κύτταρα, τους φωτοσυλλέκτες, υπάρχουν φωτοχρωστικές ουσίες, οι οψίνες, συγκεκριμένα ροδοψίνη στα ραβδία και ιωδοψίνη στα κωνία, που με την χημική τους διάσπαση η οποία γίνεται από το φως, επιτυγχάνεται η αντίληψη του φωτός και των χρωμάτων.

Τα ραβδία μου, περίπου 120 – 140 εκατομμύρια, είναι φωτοσυλλέκτες σε σχήμα ράβδου, εξ ου και η ονομασία τους, προσαρμοσμένοι στην αντίληψη του αμυδρού φωτός και της νυχτερινής όρασης.

Τα κωνία μου είναι 6 – 7 εκατομμύρια κωνωειδείς ράβδοι, προσαρμοσμένα στην αντίληψη του εντονότερου φωτός, δηλαδή του ημερήσιου φωτός που κατακλύζει τον κόσμο σου Άνθρωπε κατά την διάρκεια της ημέρας, αλλά και κάθε έντονης φωτεινής πηγής.

Αυτό το εντονότερο από το αμυδρό φως, τα κωνία έχουν την δυνατότητα να το αναλύουν σε χρώματα. Επειδή δε εσύ Άνθρωπε είσαι στην φυσιολογική σου κατάσταση ον τριχρωματικό, έτσι κι’ εγώ, σαν ένας φυσιολογικός ανθρώπινος οφθαλμός, διαθέτω τριών ειδών κωνία.

Αυτά που είναι προσαρμοσμένα να αντιλαμβάνονται και αντιδρούν στην κόκκινη ακτινοβολία, αυτά που ερεθίζονται από την πράσινη και τέλος αυτά που είναι προσαρμοσμένα στην σύλληψη και αντίληψη της μπλε ακτινοβολίας του φάσματος.

Ούφ! Σου τα είπα, αλλά όμως δεν τελείωσα με τα ραβδία μου και τα κωνία μου. Κι επειδή μάλλον δύσκολα θα μπορέσει αυτή η «Συνέντευξη των Χρωμάτων» να επανέλθει στο θέμα αυτό, δηλαδή στα ραβδία και τα κωνία, οφείλω να συμπληρώσω την παρουσίασή τους τώρα… σε λίγο όμως, να πάρω μια ανάσα εγώ, να μπορέσεις να εμπεδώσεις κι’ εσύ όσα σου είπα μέχρι τώρα.

 

 


Topic: δυαδικότητες, λειτουργίες όρασης χρωμάτων, Συνέντευξη με τα χρώματα, τριαδικότητες, φως | Tags: None

Εστια – Αδης

⊆ May 5th by | ˜ No Comments »

 

Εστία – Άδης

Εδώ κάτι, χρωματικά διαφορετικό, συμβαίνει

 

 

 

 

 

Σε προηγούμενο άρθρο, σε μια προσπάθεια απόδοσης χρωμάτων στους έξι αρχικούς Ολυμπίους θεούς, καταλήξαμε στην εξής αντιστοιχία:

Δίας = μπλε

Ήρα = πράσινο

Ποσειδών = κίτρινο

Δήμητρα = πορτοκαλί

Εστία = κόκκινο

Άδης = μωβ

http://xromata.com/?p=9463

http://xromata.com/?p=9558

 

Στην αντιστοίχηση αυτήν, παρατηρούμε ότι ενώ τα βασικά χρώματα αποδίδονται στις αρσενικές θεότητες και τα παράγωγα στις θηλυκές, υπάρχει μια διαφοροποίηση στο ζεύγος των πρωτότοκων αδελφών, δηλαδή στην Εστία (πρωτότοκο θήλυ και πρωτότοκη όλων) και στον Άδη (πρωτότοκο άρρεν).

 

 

              

 

Ο Άδης προσλαμβάνει παράγωγο χρώμα, ενώ η Εστία αντιστοιχεί σε βασικό χρώμα. Ο Άδης δηλαδή είναι μωβ, ενώ η Εστία κόκκινη, κι’ αυτό γιατί οι ιδιότητες των συγκεκριμένων χρωμάτων ταιριάζουν με τις ιδιότητες των αντίστοιχων θεών.

Δεν ήταν δυνατόν, επ’ ουδενί λόγο, να αποδώσουμε μωβ χρώμα στην Εστία και κόκκινο στον Άδη, διότι το μυστηριώδες μωβ χρώμα, που βρίσκεται στην άκρη των χρωμάτων του φάσματος και η συνέχειά του, η υπεριώδης ακτινοβολία που χάνεται από τα μάτια μας γιατί το οπτικό μας όργανο δεν διαθέτει τα εφόδια να την «δει», ταιριάζει πολύ με το επέκεινα, το βασίλειο του Άδη – Πλούτωνα, που είναι το άλλο όνομα του θεού αυτού. Το μωβ χρώμα επιπλέον συμβολίζει την πολυτέλεια και τον πλούτο (το άλλο όνομα του θεού), στις σκουρότερες δε χροιές του πλησιάζει το μαύρο, το οποίο αντικαθιστά και σαν χρώμα πένθους.

 

 

 

 

Από την άλλη, επ’ ουδενί δεν γίνεται να αποδώσουμε στην Εστία το μωβ χρώμα, αφού η πρωτότοκος των θεών ταυτίζεται με το κύριο χαρακτηριστικό της, την φωτιά, στην οποία αποδίδουμε κόκκινο χρώμα.

Η κόκκινη φωτιά, η Εστία, είναι το κέντρο γύρω από το οποίο συγκεντρώνεται για να ζεσταθεί, προφυλαχτεί, ψήσει, συλλογιστεί… η φυλή, η ομάδα, η οικογένεια. Είναι το κέντρο του οίκου, του σπιτιού*, όχι απλά με την έννοια του οικήματος, αλλά της συγγένειας.

 

 

 

 

*[Η λέξη σπίτι είναι αντιδάνειο από το λατινικό ‘hospidium’ το οποίο προέκυψε από το ελληνικό ‘καύσις πεδίον’, δηλαδή το πεδίον γύρω από την καύση (φωτιά, εστία), όπου το ‘κ’ αντικαταστάθηκε από το ‘h’]

 

Έτσι λοιπόν είναι τα ίδια τα χρώματα που μας καθοδηγούν σε αυτήν την ανατροπή της χρωματικής απόδοσης των θεών όπου τα πρωτότοκα παιδιά του Κρόνου και της Ρέας παρουσιάζουν αυτήν την ιδιομορφία σε σχέση με τα υπόλοιπα αδέρφια τους.

Γιατί άραγε;

Δεν υπάρχει έτοιμη απάντηση, προς το παρόν. Μπορούμε όμως, ίσως να την πλησιάσουμε αν κοιτάξουμε στο «βιβλίο της Φύσης» που είναι ο καλύτερος διδάσκαλος του ανθρώπου.

Μια ματιά στο μικροσκόπιο μας αποκαλύπτει ότι οι δυο βραχίονες των χρωμοσωμάτων ενώνονται χιαστί, όχι ακριβώς στο κέντρο, αλλά σε μια απόσταση περίπου του 1/3 του μήκους τους. Το κεντρομερίδιό τους δηλαδή βρίσκεται σε ένα σημείο ανάλογο περίπου με 1 προς 2.

 

 

Μια άλλη ανάλογη αποκάλυψη από το βιβλίο της φύσης είναι το ότι κάθε λοβός του εγκεφάλου επενεργεί χιαστί στο υπόλοιπο σώμα μας, δηλαδή οι ιδιότητες του αριστερού λοβού επενεργούν στην δεξιά πλευρά του σώματός μας και αντιστρόφως αυτές του δεξιού στην αριστερή πλευρά.

 

 

Επομένως δεν είναι τόσο αξιοπερίεργη αυτή η χρωματική αντίφαση των 6 πρωταρχικών Ολυμπίων θεοτήτων, όπου η πρωτότοκη κόρη αντιστοιχεί σε πρωτογενές χρώμα, σε αντίθεση με τις αδελφές της που αντιστοιχούν σε δευτερογενή, και ο πρωτότοκος γιός αντιστοιχεί σε δευτερογενές χρώμα, σε αντίθεση με τους, αντιστοιχούντες σε πρωτογενή, αδελφούς του.

 

 

     

 

 

Πριν κλείσει το άρθρο αυτό ας σημειώσουμε και κάτι άλλο, σχετικό με τους δυο παλαιότερους (λόγω πρωτοτοκίων) αυτούς θεούς του Ολύμπου. Και οι δυο κάποια στιγμή εκτοπίζονται από το Ολύμπιο Πάνθεον και αντικαθίστανται από δυο νεότερους θεούς, σφετεριστές της θέσης τους και των χρωμάτων τους. Τον μωβ Ερμή που παίρνει την θέση του Άδη και τον κόκκινο Διόνυσο που παραγκωνεί την Εστία.

 

 


Topic: Uncategorized, κόκκινο, Μύθοι και χρώματα, μωβ | Tags: None

Τα χρωματα της γης κατα “Φαιδωνα” [β]

⊆ April 30th by | ˜ No Comments »

 

Τα χρώματα της γης κατά τον «Φαίδωνα» του Πλάτωνα

[Β]

 

 

 

Στο [Β] μέρος για τα «χρώματα της γης κατά τον ‘Φαίδωνα’, σας παραθέτω την ερμηνεία του σχετικού τμήματος από τον διάλογο αυτόν του Πλάτωνα.

Ακολουθεί το αρχαίο κείμενο, για όποιον θέλει να το μελετήσει, ενώ ενδιάμεσα καταγράφονται τα αναφερόμενα στο απόσπασμα αυτό χρώματα.

Προηγουμένως όμως θα ήθελα, τιμής ένεκεν, να κάνω μια μικρή αναφορά, από τα ‘ψιλά γράμματα’ της ιστορίας για τον Φαίδωνα.

Ο Φαίδωνας ήταν ένας αρκετά όμορφος νεαρός πρίγκιπας της Ηλείας που στον πόλεμο μεταξύ Ηλείας και Σπάρτης συνελήφθηκε αιχμάλωτος των Σπαρτιατών και πουλήθηκε σαν σκλάβος.

 

 

Κατέληξε δούλος σε πορνείο της Αθήνας, απ’ όπου, όταν δεν είχε υπηρεσία, το έσκαγε από το παράθυρο και πήγαινε και παρακολουθούσε τις διδασκαλίες του Σωκράτη, αλλά έφευγε ξαφνικά κατά την διάρκεια της διδαχής γιατί έπρεπε να επιστρέψει στο πορνείο.

 

 

Αυτό έπεσε στην αντίληψη του Σωκράτη ο οποίος έβαλε να παρακολουθήσουν τον νεαρό κι αφού έμαθε τι συνέβαινε παρακίνησε (κατά τον Διογένη Λαέρτιο) τον πλούσιο μαθητή του Κρίτωνα, να εξαγοράσει και ελευθερώσει από το πορνείο τον νεαρό δούλο.

Ο Φαίδωνας κατέληξε ένας από του «Σωκρατικούς» διαδόχους του μεγάλου διδασκάλου και επιστρέφοντας στην πατρίδα του ίδρυσε και διεύθυνε την Ηλειακή σχολή.

 

 

 

Η ερμηνεία του αποσπάσματος

 

 

Λέγεται λοιπόν, σύντροφέ μου, είπε, πρώτα απ’ όλα ότι η γη, αν έβλεπε κανείς από ψηλά το θέαμα, είναι παρδαλή, σαν τα τόπια που είναι φτιαγμένα από δώδεκα κομμάτια δέρμα, και τα κομμάτια της ξεχωρίζουν με χρώματα, των οποίων τα εδώ χρώματα, που χρησιμοποιούν οι ζωγράφοι, είναι, σα να λέμε, δείγματα.

Εκεί λοιπόν όλη η γη είναι φτιαγμένη από τέτοια χρώματα, που είναι μάλιστα πολύ πιο λαμπερά και καθαρά από τα εδώ.

Κάποιο μέρος της είναι πορφυρό, εκπληκτικά ωραίο, άλλο είναι χρυσωπό, άλλο ολόλευκο, λευκότερο απ’ τον γύψο ή το χιόνι, και τα υπόλοιπα χρώματα που την αποτελούν το ίδιο, και μάλιστα είναι ακόμη περισσότερα και ωραιότερα απ’ όσα έχουμε δει εμείς.

Γιατί ακόμα και τα βαθιά της κοιλώματα, που είναι γεμάτα νερό και αέρα, παίρνουν ένα είδος χρωματισμού λαμπυρίζοντας μέσα στην ποικιλία των άλλων χρωμάτων, έτσι που η γη παρουσιάζει μια εικόνα παντού πλουμιστή. Σ’ αυτήν λοιπόν την γη, που είναι φτιαγμένη έτσι όπως είναι, ό,τι φύεται, φύεται κατ’ αναλογίαν, δέντρα, άνθη και καρποί. Για τα βουνά πάλι το ίδιο κι οι λίθοι είναι κατά την ίδια αναλογία ωραιότεροι ως προς την λειότητα, τη διαφάνεια και τα χρώματα. Αυτών των λίθων τα εδώ πετράδια, τα πολύτιμα, είναι μόρια, το σάρδιον, ο ίασπις, τα σμαράγδια και όλα τα παρόμοια.

Εκεί δεν υπάρχει τίποτα που να μην είναι έτσι κι ακόμα ωραιότερο. Εκείνοι οι λίθοι, βλέπεις, είναι καθαροί και δεν έχουν καταφαγωθεί ούτε καταστραφεί, όπως οι δικοί μας, από τη σήψη και την αρμύρα, από τα υγρά που συρρέουν προς τα εδώ και φέρνουν στους λίθους, στο χώμα, αλλά και στα ζώα και τα φυτά, την ασχήμια και τις αρρώστιες. Αυτή λοιπόν η γη είναι στολισμένη με όλα τούτα τα στολίδια και με χρυσό, ασήμι κι όλα τα παρόμοια.

Από μόνα τους κι από τη φύση τους αποκαλύπτονται τα στολίδια αυτά, πολλά καθώς είναι, μεγάλα, σπαρμένα σε όλα τα μέρη της γης.

Το να δεις αυτή τη γη είναι θέαμα για καλότυχους θεατές.

Ακόμη, πάνω της υπάρχουν ζώα διαφορετικά και πολλά και άνθρωποι, που άλλοι κατοικούν στα μεσόγεια, άλλοι πάλι σε νησιά που περιβάλλει ο αέρας και βρίσκονται κοντά στην ξηρά.

Με μια λέξη, ό,τι είναι για μας το νερό κι η θάλασσα ως προς τις ανάγκες μας, έτσι είναι εκεί ο αέρας, κι ό,τι είναι για μας ο αέρας, είναι για εκείνους ο αιθέρας.

Στις διάφορες εποχές, πάλι, το κλίμα είναι τόσο εύκρατο που δεν γνωρίζουν την αρρώστια και ζουν πολύ περισσότερο χρόνο από τους εδώ, αλλά και ως προς την όραση, την ακοή, τη νοημοσύνη και όλα τα παρόμοια, απέχουν από μας τόσο όσο απέχει ο αιθέρας από τον αέρα ως προς την καθαρότητα.

 Έχουν ακόμα για τους θεούς άλση και ιερά, όπου ένοικοι είναι πράγματι οι θεοί, και φωνές, προφητείες, τρόπους με τους οποίους γίνονται αισθητοί οι θεοί κι έτσι έρχονται σε επαφή με αυτούς, πρόσωπο με πρόσωπο.

Αλλά κι ο ήλιος, η σελήνη και τα άστρα φαίνονται σε αυτούς έτσι όπως πράγματι είναι, και η υπόλοιπη ευδαιμονία τους είναι συνακόλουθη αυτών.

 

 

 

Παρδαλή = ποικίλη, χρώμασιν διειλημμένη

Πορφυρό = ἁλουργῆ

Χρυσωπό = χρυσοειδῆ

Ολόλευκο, λευκότερο απ’ τον γύψο ή το χιόνι  = λευκὴ γύψου ἢ χιόνος λευκοτέραν

Πλουμιστή = χρωμάτων ποικιλίᾳ

 

 


 

 

Το αρχαίο κείμενο

 

 

λέγεται τοίνυν, ἔφη, ὦ ἑταῖρε, πρῶτον μὲν εἶναι τοιαύτη ἡ γῆ αὐτὴ ἰδεῖν, εἴ τις ἄνωθεν θεῷτο, ὥσπερ αἱ δωδεκάσκυτοι σφαῖραι, ποικίλη, χρώμασιν διειλημμένη, ὧν καὶ τὰ ἐνθάδε εἶναι χρώματα ὥσπερ δείγματα, οἷς δὴ οἱ γραφῆς καταχρῶνται. ἐκεῖ δὲ πᾶσαν τὴν γῆν ἐκ τοιούτων εἶναι, καὶ πολὺ ἔτι ἐκ λαμπροτέρων καὶ καθαρωτέρων ἢ τούτων·τὴν μὲν γὰρ ἁλουργῆ εἶναι [καὶ] θαυμαστὴν τὸ κάλλος, τὴν δὲ χρυσοειδῆ, τὴν δὲ ὅση λευκὴ γύψου ἢ χιόνος λευκοτέραν, καὶ ἐκ τῶν ἄλλων χρωμάτων συγκειμένην ὡσαύτως, καὶ ἔτι πλειόνων καὶ καλλιόνων ἢ ὅσα ἡμεῖς ἑωράκαμεν. καὶ γὰρ αὐτὰ ταῦτα τὰ κοῖλα αὐτῆς, ὕδατός τε καὶ ἀέρος ἔκπλεα ὄντα, χρώματός τι εἶδος παρέχεσθαι στίλβοντα ἐν τῇ τῶν ἄλλων χρωμάτων ποικιλίᾳ, ὥστε ἕν τι αὐτῆς εἶδος συνεχὲς ποικίλον φαντάζεσθαι. ἐν δὲ ταύτῃ οὔσῃ τοιαύτῃ ἀνὰ λόγον τὰ φυόμενα φύεσθαι, δένδρα τε καὶ ἄνθη καὶ τοὺς καρπούς· καὶ αὖ τὰ ὄρη ὡσαύτως καὶ τοὺς λίθους ἔχειν ἀνὰ τὸν αὐτὸν λόγον τήν τε λειότητα καὶ τὴν διαφάνειαν καὶ τὰ χρώματα καλλίω· ὧν καὶ τὰ ἐνθάδε λιθίδια εἶναι ταῦτα τὰ ἀγαπώμενα μόρια, σάρδιά τε καὶ ἰάσπιδας καὶ σμαράγδους καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα· ἐκεῖ δὲ οὐδὲν ὅτι οὐ τοιοῦτον εἶναι καὶ ἔτι τούτων καλλίω. τὸ δ᾽ αἴτιον τούτου εἶναι ὅτι ἐκεῖνοι οἱ λίθοι εἰσὶ καθαροὶ καὶ οὐ κατεδηδεσμένοι οὐδὲ διεφθαρμένοι ὥσπερ οἱ ἐνθάδε ὑπὸ σηπεδόνος καὶ ἅλμης ὑπὸ τῶν δεῦρο συνεῤῥυηκότων, ἃ καὶ λίθοις καὶ γῇ καὶ τοῖς ἄλλοις ζῴοις τε καὶ φυτοῖς αἴσχη τε καὶ νόσους παρέχει. τὴν δὲ γῆν αὐτὴν κεκοσμῆσθαι τούτοις τε ἅπασι καὶ ἔτι χρυσῷ τε καὶ ἀργύρῳ καὶ τοῖς ἄλλοις αὖ τοῖς τοιούτοις. ἐκφανῆ γὰρ αὐτὰ πεφυκέναι, ὄντα πολλὰ πλήθει καὶ μεγάλα καὶ πανταχοῦ τῆς γῆς, ὥστε αὐτὴν ἰδεῖν εἶναι θέαμα εὐδαιμόνων θεατῶν. ζῷα δ᾽ ἐπ᾽ αὐτῇ εἶναι ἄλλα τε πολλὰ καὶ ἀνθρώπους, τοὺς μὲν ἐν μεσογαίᾳ οἰκοῦντας, τοὺς δὲ περὶ τὸν ἀέρα ὥσπερ ἡμεῖς περὶ τὴν θάλατταν, τοὺς δ᾽ ἐν νήσοις ἃς περιῤῥεῖν τὸν ἀέρα πρὸς τῇ ἠπείρῳ οὔσας· καὶ ἑνὶ λόγῳ, ὅπερ ἡμῖν τὸ ὕδωρ τε καὶ ἡ θάλαττά ἐστι πρὸς τὴν ἡμετέραν χρείαν, τοῦτο ἐκεῖ τὸν ἀέρα, ὃ δὲ ἡμῖν ἀήρ, ἐκείνοις τὸν αἰθέρα. τὰς δὲ ὥρας αὐτοῖς κρᾶσιν ἔχειν τοιαύτην ὥστε ἐκείνους ἀνόσους εἶναι καὶ χρόνον τε ζῆν πολὺ πλείω τῶν ἐνθάδε, καὶ ὄψει καὶ ἀκοῇ καὶ φρονήσει καὶ πᾶσι τοῖς τοιούτοις ἡμῶν ἀφεστάναι τῇ αὐτῇ ἀποστάσει ᾗπερ ἀήρ τε ὕδατος ἀφέστηκεν καὶ αἰθὴρ ἀέρος πρὸς καθαρότητα. καὶ δὴ καὶ θεῶν ἄλση τε καὶ ἱερὰ αὐτοῖς εἶναι, ἐν οἷς τῷ ὄντι οἰκητὰς θεοὺς εἶναι, καὶ φήμας τε καὶ μαντείας καὶ αἰσθήσεις τῶν θεῶν καὶ τοιαύτας συνουσίας γίγνεσθαι αὐτοῖς πρὸς αὐτούς· καὶ τόν γε ἥλιον καὶ σελήνην καὶ ἄστρα ὁρᾶσθαι ὑπ᾽ αὐτῶν οἷα τυγχάνει ὄντα, καὶ τὴν ἄλλην εὐδαιμονίαν τούτων ἀκόλουθον εἶναι.

 


Topic: Uncategorized, εννοιολογία, Εξωλογισμοί, Ιστορήματα με χρώματα, ιστορία και χρώματα | Tags: None

Τα χρωματα της γης κατα “Φαιδωνα”[α]

⊆ April 25th by | ˜ No Comments »

 

Τα χρώματα της γης κατά τον «Φαίδωνα» του Πλάτωνα

[Α]

 

 

Με έναυσμα το ερώτημα που μου είχε τεθεί:

«Πάνο, εσύ που τα χρώματα είναι η δεύτερη φύση σου, έχεις τυχών δώσει καμιά εξήγηση στο ”περί χρωμάτων των 12 κομματιών της γης” του Σωκράτη; (Πλάτωνος ”Φαίδων”)»

ξεκίνησε η σειρά άρθρων «Χρώματα χαμένα στην μετάφραση» που εντάσσεται στην ομάδα άρθρων της ιστοσελίδας αυτής, κάτω από τον τίτλο «εννοιολογία».

http://xromata.com/?p=6475

Συνεπίκουρος στην απάντηση προς το ερώτημα, ο φίλος του ιστότοπου Μαάτ – Ρα έδωσε την απάντηση:

«Οι “μπάλες” που αναφέρει ο Σωκράτης προέρχονται από την περιγραφή ανάλογων παιχνιδιών από χρωματιστά κουρέλια με τα οποία έπαιζαν τα παιδιά στην αρχαιότητα. Το σημαντικό είναι ότι δίνει εικόνα της σφαίρας της Γης από ψηλά. Αυτό αποδεικνύει ότι οι Αρχαίοι Έλληνες είχαν γνώση της σφαιρικότητας της Γης πολύ πριν την Αναγέννηση, τον Γαλιλαίο και τον Κοπέρνικο. Ο Αριστοτέλης αναφέρει σε κάποια περιγραφή του ότι η Γη είναι σφαιρική και πολύ μικρή, όπως διαπίστωσε από παρατηρήσεις που έκανε κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού του από την Μακεδονία στην Κύπρο. Νομίζω ότι σ’ αυτή την περίπτωση δεν έχουν καμία σημασία τα χρώματα.

Το δώδεκα αρχικά δεν είναι ένας τυχαίος αριθμός. Η ίδια η εικόνα του 1+2 δίνει την εικόνα της τριάδας.

Η τριάδα πάλι είναι εκείνο το μυστήριο που μας εξηγεί το τρισυπόστατο της Μονάδας.

Η Δημιουργία ολόκληρη είναι Μονάδα που όμως για να γίνει αντιληπτή πρέπει να τριαδοποιηθεί.

Η Γη είναι μέρος της Δημιουργίας και παράλληλα μία ανεξάρτητη μονάδα που υφίσταται την τριαδοποίηση προκειμένου να υπάρξει.

Επί πλέον το 12 είναι αριθμός με πάρα πολλές ιδιότητες, που αναλύεται με πάρα πολλούς τρόπους, διαιρείται με πολλούς αριθμούς, 1,2,3,4,και 6 και δίνει αποτελέσματα που αναλύονται με πολλούς τρόπους.

Επί πλέον ο Αριστοτέλης είχε αντίληψη της σφαιρικότητας της Γης και ίσως με τον αριθμό 12 να μιλά για την πληρότητά της ως δημιούργημα».

 

 

 

Η δική μου απάντηση δε, ήταν η εξής:

Ο Σωκράτης μου αποκαλύπτεται συν τους άλλοις και σαν ένας Ιούλιος Βερν της αρχαιότητας.
Περιγράφει, πριν περίπου 2 500 χρόνια, κάτι πολύ κοινό για εμάς σήμερα. Πως φαίνονται τα χρώματα της γης από ψηλά (google earth), δηλαδή όπως ακριβώς τα βλέπουμε σήμερα εμείς από τις εικόνες που στέλνουν οι δορυφόροι. Τρελάθηκα!
Το θέμα του Σωκράτη δεν είναι τα χρώματα. Απλώς τα χρησιμοποιεί περιγραφικά.

Μάλλον γοητεύθηκες από το κείμενο και έπιασες άλλα νοήματα γιατί αυτό το 12 δεν αναφέρεται σε 12 κομμάτια της γης και τα χρώματά τους, αλλά είναι μια παρομοίωση για να αποδώσει την ποικιλοχρωμία με την οποία παρουσιάζεται η γη από πολύ ψηλά, η οποία φαίνεται ποικιλόχρωμη όπως οι σφαίρες (τόπια, κατά την μετάφραση) που έφτιαχναν από 12 διαφορετικά δέρματα.

εἴ τις ἄνωθεν θεῷτο, ὥσπερ αἱ δωδεκάσκυτοι σφαῖραι, ποικίλη, χρώμασιν διειλημμένη

“αν έβλεπε κανείς από ψηλά το θέαμα, είναι παρδαλή, σαν τα τόπια που είναι φτιαγμένα από δώδεκα κομμάτια δέρμα, και τα κομμάτια της ξεχωρίζουν με χρώματα”
Όσο για το αλουργές (κόκκινο), το πορφυρό κατά την μετάφραση, σου θυμίζω πως οι αρχαίοι ως τέτοιο (βαθυκόκκινο) ονόμαζαν πολλά από τα σκούρα χρώματα.
Μην ξεχνάς ότι λίγο μετά τον Σωκράτη, από τους μαθητές του και έπειτα (και ειδικά από τους Αριστοτελικούς) αρχίζει να προσδιορίζεται η έννοια του πράσινου χρώματος.

(Το δε κίτρινο εννοιολογείται ως αυτόνομο χρώμα στους πρώτους αιώνες μ Χ.)

 


Το θέμα που απασχολεί εδώ, σ’ αυτό το σημείο, στην συζήτηση «περί ψυχής», τον Σωκράτη και συζητά με τον Σιμμία, έναν από τους μαθητές του, λίγο πριν πιεί το κώνιο, είναι η θέση του πως οι άνθρωποι νομίζουμε ότι ζούμε στην επιφάνεια της γης, ενώ στην πραγματικότητα ζούμε σε μια μεσαία στοιβάδα της (κοίλωμα) και το αγνοούμε.

Η επιφάνεια της γης είναι η άκρη της, εκεί που τελειώνει η ατμόσφαιρά της (;) και εκεί υπάρχει ένας άλλος καλύτερος κόσμος τον οποίο δεν μπορούμε να αντιληφθούμε.

(συνεχίζεται)

 


Topic: Uncategorized, εννοιολογία, Εξωλογισμοί, Ιστορήματα με χρώματα, ιστορία και χρώματα | Tags: None

Συνεντευξη με τα χρωματα [λβ΄]: ο οφθαλμος

⊆ April 20th by | ˜ No Comments »

 

Η «Συνέντευξη με τα χρώματα» είναι μια προσπάθεια τακτοποίησης των όσων έχουν ειπωθεί (και θα ειπωθούν) για τα χρώματα, σε μια σειρά, ας πούμε, εύπεπτης διδακτικής ύλης, για όλους όσοι θέλετε να «μάθετε» τα χρώματα  και τον κόσμο τους.

Η σειρά έχει την μορφή μιας υποτιθέμενης, διδακτικής, συνέντευξης των χρωμάτων προς τον άνθρωπο.

 

 

 

Συνέντευξη με τα χρώματα

[λβʹ]


Η αυτού εξοχότης ο Οφθαλμός


-Πρόθυμος ήλθα αμέσως στο κάλεσμά σας, αγαπητά μου χρώματα, για να εξηγήσω στον Άνθρωπο πώς σας βλέπει και σας αντιλαμβάνεται, τόσο αυτός, όσο και κάθε ζώο που διαθέτει μάτια, δηλαδή όργανα ανάλογα με εμένα, τον Οφθαλμό.

Περιμένοντας, άκουγα κάποιους από τους προλαλήσαντες να αναφέρονται στον νόμο της δυάδας και σ’ αυτόν της τριαδικής εκδήλωσης. Ε, και σε μένα ενυπάρχουν ποικιλοτρόπως αυτοί οι δυο από τους βασικότερους συμπαντικούς νόμους, όπως θα δεις Άνθρωπε καθώς θα σου εξηγώ πώς λειτουργώ ώστε να έχεις όραση.

Πρωτίστως όμως, θα σε κάνω να «δεις» τα πράγματα κάπως διαφορετικά απ’ ότι φαίνονται, να «δεις» την ‘πραγματική πραγματικότητα’, που κρύβεται πίσω από την ‘φαινομενική πραγματικότητα’.

Για σένα η πραγματικότητα είναι πως η λειτουργία της όρασης –που την εκτελώ εγώ- λειτουργεί μόνο όταν υπάρχει φως. Λάθος!

Αυτό που πραγματικά «βλέπω» εγώ είναι το σκοτάδι. Ένα αέναο σκότος. Όταν το αέναο αυτό σκότος διακόπτεται –και διακόπτεται από το φως- τότε λειτουργεί η «όραση» όπως την εννοείς εσύ Άνθρωπε.

Η όρασή σου δεν είναι παρά διακοπές του σκότους, όπως συμβαίνει και με την διακοπή ροής του ηλεκτρισμού που φωτίζει τους λαμπτήρες που έχεις εφεύρει.

Η όραση λοιπόν, όπως την εννοείς, για να λειτουργήσει χρειάζεται απαραιτήτως δυο παράγοντες. Το Φως και εμένα τον Οφθαλμό που αντιλαμβάνομαι τις διακοπές που προκαλεί το φως στο σκοτάδι και στις μεταδίδω μετατρέποντάς τες σε οπτικές απεικονίσεις.

Για να τελεστεί αυτή η διεργασία, δηλαδή η μετατροπή των δονήσεων του φωτός σε εικόνα πρέπει να συλλάβω αυτές τις δονήσεις.

Πώς γίνεται αυτό; Διαθέτω μια είσοδο, μια τρύπα, μέσα από την οποία περνούν και αιχμαλωτίζονται μέσα μου οι φωτεινές ακτινοβολίες.

Σημείωσε δε, Άνθρωπε, ότι αυτή η είσοδος είναι το μοναδικό τελείως μαύρο χρώμα που υπάρχει επάνω σου.

Βέβαια, υπάρχει κάποιο μέτρο ως προς το ποσοστό των ακτινοβολιών που χρειάζομαι για να λειτουργήσω. Με μικρότερο του μέτρου ποσό δεν λειτουργώ ώστε να σου παρέχω όραση. Με μεγαλύτερο πάλι, το ίδιο.

Όσον αφορά την μικρότερη ποσότητα, ουδέν πρόβλημα! Απλώς δεν μπορώ να σου προσφέρω όραση. Με μεγαλύτερη ποσότητα από την επιτρεπτή το θέμα διαφέρει. Οπότε για να μην υπάρχουν προβλήματα η είσοδος αυτή προς το εσωτερικό του ματιού διαθέτει θυρόφυλλα. Την ίριδα του ματιού, η οποία μεγαλώνει ή μικραίνει ανάλογα ώστε να επιτρέπει την είσοδο του σωστού ποσοστού ακτινοβολιών στο εσώτερο μέρος μου.

Βλέπεις λοιπόν κι’ εδώ την δυαδική συνεργασία για την εισαγωγή του φωτός με κατεύθυνση προς τον εγκέφαλό σου, όπου εκεί, μόνο εκεί, γίνεται η εικονοποίηση των φωτεινών δονήσεων.

Η σπουδαία ελληνική γλώσσα έχει δώσει στα δυο στελέχη αυτού του ζεύγους, την θύρα και τα θυρόφυλλά της, τα ονόματα δυο μεγάλων παλαιών θεαινών. Στα θυρόφυλλα έχει δώσει το όνομα της θεάς του ουράνιου τόξου και των χρωμάτων, της Ίριδας, ενώ την κύρια είσοδο, την οπή του οφθαλμού, την ονόμασε Κόρη, από το όνομα, της βασίλισσας του Άδη.

Όταν αργότερα η συνέντευξη θα επεκταθεί και στην μυθολογία, θα δεις ότι το άλλο όνομα της Κόρης, το Περσεφόνη, σημαίνει ‘Αυτή που φέρνει το Φως’.

http://xromata.com/?p=6708

Περνάει λοιπόν μέσα μου, μέσω της Κόρης, το απαραίτητο ποσό ακτινοβολιών για την λειτουργία της όρασης, ενώ οι περίσσιες ακτινοβολίες εξοστρακίζονται από τη Ίριδα προσδίδοντάς της το χρώμα της….. Τί; Όχι Ίρις, δεν θα πω εγώ πώς παίρνεις τους διάφορους χρωματισμούς σου. Φυσικά και είναι δικό σου το θέμα να μας το εξηγήσεις όταν θα πάρεις εσύ τον λόγο στην συνέντευξη…

Έλεγα, λοιπόν, ότι από την κόρη του ματιού μπαίνουν μέσα μου οι ακτινοβολίες του φωτός και φθάνουν στο βάθος μου, στον αμφιβληστροειδή όπου…. Όπου περιμένει να τις υποδεχθεί ένα πλήθος από ραβδία και κωνία… Τί είναι αυτά;

Θα επανέλθω οσονούπω!

 

 


Topic: λειτουργίες όρασης χρωμάτων, Συνέντευξη με τα χρώματα, φως | Tags: None

Αμπελάκια Λάρισας και ερυθροδανο

⊆ April 15th by | ˜ No Comments »

 

Αμπελάκια Λάρισας

Ερυθρόδανον το βαφικόν κι ο συνεταιρισμός Αμπελακίων

 

 

Έχουμε αναφέρει στο παρελθόν ότι, σε κάποιες ιστορικές περιόδους της ανθρωπότητας, το χρώμα, κάποια βαφή, σε κάποιες περιοχές της γης, υπήρξε σημαντικός οικονομικός παράγων.

Μία από αυτές της περιοχές ήταν και το χωριό Αμπελάκια της Λάρισας.

 

 

 

Δοθείσης ευκαιρίας, αναφερόμενοι σε κάποιο προηγούμενο άρθρο στο κόκκινο χρώμα του ερυθρόδανου (ριζαριού) ή άλλως το madder lake, σκεφθήκαμε ότι τιμής ένεκεν, οφείλουμε μια μικρή αναφορά στο θεσσαλικό αυτό χωριό που ήκμασε οικονομικά κατά τα τέλη του 18ου αιώνα, εξ αιτίας της παραγωγής βαφής ριζαριού, έγινε πασίγνωστο στην τότε Ευρώπη και θεωρείται πως ο «συνεταιρισμός των Αμπελακίων» υπήρξε ο πρώτος παγκοσμίως ιδρυθείς συνεταιρισμός.

 

 

Τα Αμπελάκια είναι παραδοσιακός οικισμός του νομού Λάρισας, χτισμένα στις βορειοδυτικές πλαγιές του όρους Όσσα στην είσοδο της κοιλάδας των Τεμπών. Το χωριό φημίζεται για τα σπουδαία αρχοντικά του που απέκτησε καθώς γνώρισε πολύ μεγάλη οικονομική ανάπτυξη κατά το παρελθόν, χάρη στην επεξεργασία και την βαφή νημάτων με κόκκινο χρώμα που παρήγαγαν από την επεξεργασία του φυτού ριζάρι (Ρούβια η βαφικήRubia tinctorum).

 

 

Τα Αμπελάκια έγιναν οικισμός με αυτό το όνομα, μεταξύ 1454 και 1455

Όσον αφορά το όνομα του χωριού, κάποιοι ιστορικοί υποστηρίζουν ότι προέρχεται από το όνομα Αμφιλάκκια, δηλ. ανάμεσα σε δυο λάκκους, ενώ πιο πιθανό φαίνεται το χωριό να πήρε το όνομά του από τα πολλά μικρά αμπέλια που καλλιεργούνταν κάποτε εκεί.

Τα Αμπελάκια τον καιρό της Τουρκοκρατίας ήταν από τα τυχερά χωριά που είχαν κάποια προνόμια και επίσης δεν κατοικούνταν από Τούρκους και έτσι οι ‘Ελληνες μπόρεσαν πιο απρόσκοπτα και μόνο για το δικό τους συμφέρον να καλλιεργούν τα χωράφια τους και να ασκούν τις βιοτεχνικές δραστηριότητές τους, όπως την υφαντουργία, τη μεταξουργία, τη νηματοβαφή, την αμπελοκαλλιέργεια, κ.α..

Οι κάτοικοι ήταν υποχρεωμένοι μόνο σε πληρωμή του φόρου υποτέλειας και αφού γινόταν αυτό ήταν παντελώς ελεύθεροι να αυτοδιοικούνται.

 

 

Στα τέλη του 18ου αιώνα οι κάτοικοι των Αμπελακίων που επεξεργάζονταν κόκκινα νήματα τα οποία έβαφαν με βαφή που παρήγαγαν από το φυτό ριζάρι (ερυθρόδανο) αποφάσισαν να συνεταιριστούν για να αντιμετωπίσουν τον εξωτερικό ανταγωνισμό. Αρχικά δημιουργήθηκαν μικροί συνεταιρισμοί αλλά το 1778 ενώθηκαν σε έναν. Πρόεδρος του συνεταιρισμού ήταν ο Αμπελακιώτης Γεώργιος Μαύρος (γνωστός με το όνομα Σβάρτς*, που θα πει ‘μαύρος’ στα γερμανικά).

Ο συνεταιρισμός των Αμπελακίων θεωρείται ο πρώτος παγκοσμίως.

 

 

Στο διάστημα λειτουργίας του συνεταιρισμού τα Αμπελάκια γνώρισαν μεγάλη ακμή και ανάπτυξη. Τα σπίτια των κατοίκων έγιναν πλουσιότερα και κτίστηκαν πολλά αρχοντικά, πολλά από τα οποία έχουν αναπαλαιωθεί σήμερα.

 

 

 

 

 

Ο συνεταιρισμός διατηρήθηκε μέχρι το 1812 οπότε διαλύθηκε.

Οι κυριότεροι λόγοι που οδήγησαν στην διάλυση του συνεταιρισμού ήταν η εφεύρεση της ανιλίνης που παρήγαγε τεχνητή βαφή, ίδια με αυτήν που εξαγόταν από το ριζάρι και ήταν φθηνότερη, οι συγκρούσεις μεταξύ των μελών του συνεταιρισμού και η υψηλή φορολογία που επέβαλε στους κατοίκους ο Αλή Πασάς. Παράλληλα μεγάλο πλήγμα δέχτηκε ο συνεταιρισμός από την πτώση της Ευρωπαϊκής οικονομίας λόγω των Ναπολεόντειων πολέμων. Μετά το τέλος του συνεταιρισμού ο οικισμός των Αμπελακίων άρχισε να παρακμάζει.

 

 

*Ο Γεώργιος Μαύρος Σβαρτς γεννήθηκε στα Αμπελάκια το 1738. Ήταν Αμπελακιώτης έμπορος των φημισμένων κόκκινων βαμβακονημάτων της ομώνυμη περιοχής στα Τέμπη της Θεσσαλίας και πρόεδρος (πρωτοεπιστάτης) της Κοινής Συντροφίας (συνεταιρισμού) των Αμπελακίων για όλο το διάστημα της λειτουργίας τους. Με την ίδρυση του συνεταιρισμού, ανέλαβε πρόεδρός του και παρέμεινε σ’αυτή την θέση μέχρι την διάλυση του το 1812.

 

 

Ο πατέρας ήταν και αυτός βαφέας των κόκκινων αμπελακιώτικων νημάτων και έμπορος αυτών στην Αυστρία και γενικότερα στη κεντρική Ευρώπη. Ο Γεώργιος έμαθε από αυτόν τη δουλειά, εγκαταστάθηκε και εμπορευόταν μόνιμα στη Βιέννη και αργότερα επέστρεψε στα Αμπελάκια για να οργανώσει το συνεταιρισμό.

Πέθανε στη Βιέννη το 1818 σε ηλικία 80 ετών, φυλακισμένος για χρέη εξαιτίας της χρεωκοπίας της Συντροφίας. Το προσωνύμιο Σβαρτς του το απέδωσαν Γερμανοί και Αυστριακοί έμποροι με τους οποίους συνεργαζόταν.

 

 

Είναι γνωστός για το μεγάλο αρχοντικό που έκτισε στα Αμπελάκια και αποτελεί σήμερα ένα από τα εντυπωσιακότερα δείγματα παραδοσιακής αρχιτεκτονικής του 18ου αιώνα.

 

 

 


Topic: Uncategorized, Ιστορήματα με χρώματα, ιστορία και χρώματα, Κοινωνική ζωή και χρώματα, κόκκινο, χρωστικές | Tags: None

Madder lake

⊆ April 10th by | ˜ No Comments »

 

Χρώματα βαφές

Οι βαφές της πρώιμης αρχαϊκής εποχής

 

Βασισμένοι στην σειρά ‘Pigments through the ages’ του ιστότοπου ‘WebExhibits’, σε προηγούμενα άρθρα, αναφερθήκαμε στα χρώματα βαφές που χρησιμοποιούσε ο άνθρωπος κατά την προϊστορική περίοδο, τα οποία είναι εν χρήσει ακόμα και σήμερα.

Αυτά ήταν 6 τα εξής:

Carbon black, (μαύρο του άνθρακα, του κάρβουνου)

Bone black (μαύρο, κατάλοιπο από καμένα κόκκαλα)

Umber (καστανή γη)

Red ochre (κόκκινη ώχρα)

Yellow ochre (κίτρινη ώχρα)

Lime white (λευκός ασβέστης)

Στην συνέχεια, βαίνοντας προς την αρχαϊκή περίοδο, στην αρχαιότητα, πέρα από τα 6 προϊστορικά χρώματα, προστέθηκαν και άλλα χρώματα βαφές στον χρωστήρα του ανθρώπου, συνολικά άλλα 13 χρώματα, εκ των οποίων τα 8 κατά την πρώιμη αρχαϊκή εποχή.

Τα 8 αυτά χρώματα, της πρώιμης αρχαιότητας, κατά την διεθνή αγγλική τους ονομασία, είναι τα εξής:

Madder lake

Carmine lake

Realgar

Malachite

Orpiment

Egyptian blue

Indigo

Azurite

 

Θα αναφερθούμε τώρα στo madder lake:

 

Madder lake (λάκα ρουβίας)

 

 


Σύντομη περιγραφή του ‘madder lake’:

Είναι μια λάκα (από το lake = λίμνη, που εννοείται ως πολτός, παχύρευστη υγρή βαφή) που προέρχεται από το εκχύλισμα της ρίζας του φυτού madder (rubia tintorum = ρουβία η βαφική, ή άλλως ερυθρόδανο, ή ριζάρι)), του οποίο η κύρια χρωστική ουσία είναι η αλιζαρίνη συν πουρπιρίνη η οποία όμως εξασθενίζει.

 

 

Είναι μία από τις πιο σταθερές φυσικές χρωστικές ουσίες. Ήταν σε χρήση από τους αρχαίους Αιγυπτίους για το χρωματισμό κλωστοϋ- φαντουργικών προϊόντων και χρησιμοποιείται συνεχώς μέχρι σήμερα.

 

 

Η ρουβία η βαφική μέχρι τον 13ο αιώνα, καλλιεργείτο σε αρκετά μεγάλη κλίμακα στην Ευρώπη, αλλά δεν υπάρχουν στοιχεία για τη χρήση του χρώματος αυτού στην μεσαιωνική ή αναγεννησιακή ζωγραφική.

Η βαφή Madder lake χρησιμοποιήθηκε ευρύτερα τον 18ο και 19ο αιώνα, αν και ποτέ τόσο εκτεταμένα όσο οι λάκες που παράγονταν από τα έντομα kermes, cochineal.

Το Madder lake χρησιμοποιήθηκε στο παρελθόν σε μεγάλες ποσότητες για βαφή υφασμάτων και ήταν το χρώμα των γαλλικών στρατιωτικών ρούχων.

 

 

Η καλλιέργεια της ρίζας του madder (ριζάρι) έπαψε, περιορίστηκε μετά από την ανακάλυψη μιας συνθετικής μεθόδου για την παρασκευή αλιζαρίνης που ανακαλύφθηκε από τους Γερμανούς χημικούς, Graebe και Liebermann, το 1868.

 

 

 

 

Η ιστορία του madder lake:

 

 

Φυσική βαφή:

Οι βαφές που προέρχονται από το εκχύλισμα της ρίζας του φυτού ερυθρόδανου (ρουβία η βαφική) χρησιμοποιήθηκαν από τους αρχαίους Αιγύπτιους, Έλληνες και Ρωμαίους για την βαφή κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων. Η ρουβία καλλιεργήθηκε για την παραγωγή βαφής από την αρχαιότητα, από το 1500 π.Χ. και στην κεντρική Ασία.

 

 

Ύφασμα βαμμένο από εκχύλισμα ριζαριού βρέθηκε στον τάφο του Τουταγχαμών καθώς και στα ερείπια της Πομπηίας και της αρχαίας Κορίνθου.

Λέγεται ότι η ρουβία εισήχθη στην Ευρώπη από τους Σταυροφόρους, όπου καλλιεργήθηκε σε αρκετά μεγάλη κλίμακα έως τον 13ο αιώνα, αλλά δεν υπάρχουν στοιχεία για την χρήση της βαφής αυτής  στην μεσαιωνική και αναγεννησιακή ζωγραφική.

Η βαφή madder lake χρησιμοποιήθηκε ευρύτατα τον 18ο και 19ο αιώνα, αν και ποτέ τόσο εκτεταμένα όσο το ρουμπινί χρώμα που έβγαινε από τα έντομα κοξινέλ (κοχενίλλη).

Κατά τον Μεσαίωνα, ο Καρλομάγνος ενθάρρυνε την καλλιέργεια της ρουβίας της βαφικής, η οποία ευδοκίμησε ιδιαίτερα στα αμμώδη εδάφη των Κάτω Χωρών και έγινε ένας σημαντικός πόρος της τοπικής οικονομίας.*

 

 

[*εξ ίσου σημαντικός πόρος ήταν και για τα Αμπελάκια της Λάρισας, όπου ο συνεταιρισμός των Αμπελακίων κατά τα τέλη του 18ου αώνα, θεωρείται ο πρώτος παγκοσμίως]

Στα μέσα του 18ου αιώνα η περισσότερη καλλιέργεια και παραγωγή βαφής ριζαριού γινόταν στην Ολλανδία, απ’ όπου η Αγγλία προμηθευόταν όλη αυτήν την κόκκινη βαφή που χρειαζόταν για την κλωστοϋφαντουργία της, σε ένα κόστος τριακοσίων χιλιάδων λιρών ετησίως.

Το 1804, ο Άγγλος κατασκευαστής βαφών George Field ανέπτυξε μια τεχνική για την παραγωγή της madder lake με βάση την στυπτηρία. Η τεχνική αυτή μετέτρεψε το υδατοδιαλυτό εκχύλισμα του ερυθρόδανου σε μια σταθερή αδιάλυτη χρωστική ουσία. Αυτή η προκύπτουσα λάκα έδινε ένα πιο ανθεκτικό χρώμα, με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής, που μπορούσε να χρησιμοποιηθεί πιο ευέλικτα στις μείξεις με άλλα χρώματα.

 

 

 

Τεχνητή βαφή (αλιζαρίνη):

Το 1826 οι Γάλλοι χημικοί Colin και Robiquet απομόνωσαν για πρώτη φορά την κυριότερη χρωστική ουσία από το φυτό ερυθρόδανο και δημοσίευσαν τα ευρήματά τους στο Annales de Chimie XXXIV, "Recherches sur la matière colorante de la garance" (όπου garance η γαλλική ονομασία του ριζαριού) το 1827.

Στη ρίζα του ερυθρόδανου υπάρχουν δύο χρωστικοί παράγοντες. Ο ένας ένα είναι η σταθερή αλιζαρίνη και ο άλλος η ταχέως ξεθωριάζουσα πορπυρίνη

 

 

Ήταν τα συστατικά της αλιζαρίνης που κατασκευάστηκαν συνθετικά από τους γερμανούς χημικούς C. Graebe και C. Lieberman το 1868, κατοχυρωμένα με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας στην Αγγλία το ίδιο έτος.

Η τεχνητή σύνθεση της αλιζαρίνης προκάλεσε την ταχεία πτώση και σχεδόν τη συνολική εξαφάνιση της καλλιέργειας της ρουβίας της βαφικής.

Παρόλο που η τεχνητή αλιζαρίνη υπερέχει σε σταθερότητα από την φυσική βαφή λόγω της απουσίας της πορπυρίνης, και οι δύο βαφές madder χρησιμοποιήθηκαν στην ζωγραφική σε λάδι και ακουαρέλες. Μερικοί ζωγράφοι διαμαρτυρήθηκαν ότι η συνθετική ποικιλία έχει χαμηλότερο κορεσμό και είναι λιγότερο λαμπερή από την φυσική. Και οι δύο ποικιλίες είναι μη τοξικές, στεγνώνουν βραδύτερα ως ελαιοχρώματα και οι βαθύτερες αποχρώσεις τους είναι πιο ανθεκτικές στο φως από τις ανοιχτότερες. Και οι δύο είναι συμβατές με όλες τις άλλες χρωστικές ουσίες.

 

 

Γενικά στοιχεία:

Πρόκειται για φυτική βαφή.

Το εκχύλισμα ρουβίας (ερυθρόδανου, ή άλλως ριζαριού) καλείται στα αγγλικά madder lake, στα γερμανικά krapplack, στα γαλλικά laque de garance και στα ιταλικά lacca di robbia, ενώ η συνθετική βαφή ονομάζεται αλιζαρίνη.

 

 

Παράγεται από τις ρίζες του φυτού ρουβία οι οποίες αποκόπτονται, ξηραίνονται, θρυμματίζονται. Βράζονται σε ασθενές οξύ για να αποδομηθούν οι χρωστικές ουσίες, να ζυμωθούν για να υδρολυθούν οι ανθρακινόνες από τις γλυκοσίδες. Το εκχύλισμα μετατρέπεται σε χρωστική ουσία διαλυόμενο σε θερμή στυπτηρία (θειικό κάλιο αλουμινίου · διάλυμα AlK (SO4) 2 · 12 H2O) που ιζηματοποιείται με σόδα ή βόρακα.

Ο χημικός τύπος της είναι C14H8O4, C14H8O5

Δεν θεωρείται τοξική και είναι μια από τις πιο σταθερές χρωστικές βαφής υφασμάτων.

 


Topic: βαφές, ιστορία και χρώματα, κόκκινο, χρωστικές | Tags: None

Πασχαλινα χρωματα

⊆ April 5th by | ˜ No Comments »

 

Πασχαλινά χρώματα

 

Κατά κύριον λόγο το κόκκινο,

το χρώμα της θυσίας

 

 

 

Για άλλη μια χρονιά ο ιστότοπός μας «περνάει» από την εβδομάδα του «περάσματος» όπως σημαίνει η αραμαϊκή λέξη פסחא (Paskha), που ονοματοδοτεί την μεγαλύτερη, διάρκειας περίπου μιας εβδομάδας, γιορτή των αβραμικών θρησκειών, ονομάζοντας פֶּסַח (Pesach) την εβραϊκή εορταστική εβδομάδα και Πάσχα την ορθόδοξη Χριστιανική, ενώ στον δυτικό χριστιανισμό τελικά έχει επικρατήσει η ονομασία Easter (Ανατολή), εξέλιξη του ονόματος της Ηόστρε, θεάς της Ανατολής, προχριστιανικής θεότητας στο όνομα της οποίας εορταζόταν το «πέρασμα» στην Άνοιξη.

 

 

Το ίδιο και στο ισλάμ, η ονομασία έχει μεταλλάξει σεالأضحى عيد Eid al-Adha, γιορτή της θυσίας, όπου έχει πάψει να είναι πλέον εαρινή εορτή, αφού ο μωαμεθανισμός ακολουθεί το σεληνιακό ημερολόγιο που δεν είναι σταθερό όπως το ηλιακό, βάση του οποίου εορτάζεται το Πάσχα.

Η Eid al-Adha, γιορτή της θυσίας, εορτάζεται εις ανάμνηση της Θυσίας του Αβραάμ και την ημέρα του εορτασμού θυσιάζονται εκατομμύρια αρνιά, όπως θυσιάζονται εξ άλλου, κατά έθιμον και στο ορθόδοξο χριστιανικό Πάσχα.

 

 

Βέβαια το πραγματικό νόημα της λέξης θυσία εκφράζεται με το ρήμα θυσιάζομαι και όχι με το θυσιάζω, γιατί η θυσία τελείται με την συγκατάθεση του θυσιαζόμενου, όπως ας πούμε στην περίπτωση του Χριστού, ενώ κατά το θυσιάζω ο θυσιαζόμενος δεν μετέχει στην θυσία με την θέλησή του, όπως ο Ισαάκ, ή η Ιφιγένεια, ή τα θύματα των Αζτέκων ή τα αρνιά που προαναφέραμε. Πάντως και στις δύο περιπτώσεις ρέει αίμα, αίμα κατακόκκινο, το κύριο χρώμα των θυσιαστηρίων εορτασμών.

Βέβαια εάν ανατρέξουμε στις απαρχές της ανθρωπότητας, στις πρώτες αγροτικές κοινωνίας, πριν ο άνθρωπος ασχοληθεί και με την κτηνοτροφία, οι θυσίες ως προσφορές προς το Θείον, ήταν αναίμακτες…

 

 

Επειδή όμως το θέμα μπορεί να οδηγήσει σε συζητήσεις και να μας απομακρύνει από τα «πασχαλινά χρώματα», σας παραθέτουμε παλαιότερους πασχαλινούς συνδέσμους (links) για το Πάσχα και τα χρώματά του:

 

http://xromata.com/?p=8960

 

http://xromata.com/?p=7077

 

 και ευχόμαστε σε όλους όσοι εορτάζετε

 

 

   ΚΑΛΟ ΠΑΣΧΑ

 

 


Topic: Uncategorized, κόκκινο | Tags: None